LIVE UPDATES
Bota

Si 'Murtaja e Zezë' la shenjën e saj gjenetike në brezat e ardhshëm

Kur Murtaja e Zezë goditi Evropën në vitin 1348, infeksioni bakterial vrau pjesë të mëdha njerëzish në të gjithë kontinentin, duke nxitur pulsin më të fortë të seleksionimit natyror ende të matur te njerëzit, zbuloi studimi i ri.

24 Tetor 2022, 22:55 Nga I.A
Si 'Murtaja e Zezë' la shenjën e saj gjenetike në
Foto ilustruese

Shumë evropianë mbartin mutacione gjenetike që mbronin paraardhësit e tyre nga murtaja bubonike. Kur Murtaja e Zezë goditi Evropën në vitin 1348, infeksioni bakterial vrau pjesë të mëdha njerëzish në të gjithë kontinentin, duke nxitur pulsin më të fortë të seleksionimit natyror ende të matur te njerëzit, zbuloi studimi i ri.

Rezulton se disa variante gjenetike i bënë njerëzit shumë më të prirur për të mbijetuar nga murtaja. Por kjo mbrojtje erdhi me një çmim: njerëzit që trashëgojnë mutacionet rezistente ndaj murtajës kanë një rrezik më të lartë të çrregullimeve imune siç është sëmundja e Crohn.

"Këto janë efektet anësore fatkeqe të përzgjedhjes afatgjatë për mbrojtje," tha Hendrik Poinar, një gjenetist në Universitetin McMaster në Kanada dhe një autor i studimit të ri.

Murtaja bubonike shkaktohet nga Yersinia pestis, një lloj bakteri që përhapet nga pleshtat. Megjithëse murtaja ka infektuar njerëzit për mijëra vjet, ajo goditi Evropën mesjetare me egërsi intensive që i shtyu shkencëtarët të pyesin nëse Vdekja e Zezë kishte ndryshuar përbërjen gjenetike të Evropës.

"Ne do të presim të shohim një ndryshim të madh," tha Dr. Poinar.

Ideja ka kuptim themelor evolucionar: Kur shumë organizma vdesin, të mbijetuarit do të transmetojnë mutacione që i mbronin ata nga vdekja. Gjatë Revolucionit Industrial, për shembull, mola me speca ndryshuan nga një ngjyrosje me pika të lehta në të errët. Ajo zhvendosje u nxit nga tymi i qymyrit që nxinte pemët ku pushonin tenjat. Tenjat e errëta ishin më në gjendje të fshiheshin nga zogjtë dhe mbijetuan për të transmetuar gjenet e tyre.

Kur goditi Murtaja e Zezë, nuk kishte biologë evolucionarë për të dokumentuar ndikimin e saj. Në vitet 1990, disa shkencëtarë kërkuan të dhëna duke studiuar ADN-në e evropianëve të gjallë. Një mutacion në një gjen, i quajtur CCR5, është i pranishëm në 10 përqind të evropianëve, por i rrallë në mesin e njerëzve të tjerë. Në vitin 1998, studiuesit propozuan se gjeni mund të kishte ofruar mbrojtje gjatë Vdekjes së Zezë.

Por hulumtimet e mëvonshme treguan se ishte e pamundur të përjashtohej që mutacioni CCR5 u përhap si përgjigje ndaj një sëmundjeje tjetër në një kohë tjetër të historisë. "Është diçka për të cilën shumë njerëz flasin, por është shumë e vështirë për t'u demonstruar," tha Luis Barreiro, një gjenetist i popullsisë në Universitetin e Çikagos dhe një autor i studimit të ri.

murtaja e zeze

Sondazh

Poll

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë në rrugët e kryeqytetit: Ju erdhi fundi!

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë në rrugët e kryeqytetit: Ju erdhi fundi!

“67 vajzat e djemtë që sot morën diplomën”/ Rama: Transformimi nuk ndalet

Diplomimi i 67 oficerëve të rinj/ Rama: Deri në 2030 paga si të NATO-s

Aktivistja: Çështja e pronave të Rrjollit në Gjykatën e Lartë, nuk do t’i gëzoni!

Qytetari: Rama u rikthye përsëri atje në vendin e krimit, në Theth

Qytetari: Unë kam ardhur këtu sepse më ka sjellë halli

I riu: Ju merrni avionin dhe kuroheni jashtë, shqiptarët i keni lënë për bukën e gojës

Aksident i rëndë te rrethrrotullimi i TEG-ut, momenti kur betonieria bie nga lartësia

Dita e 53-të e protestës/ Qytetarja: Paguajmë 4.2 mln për Kanye West, spitalet janë pa ilaçe

Qytetari: I bëj thirrje të gjithë sistemit arsimor, të bashkohen në protestë

Dita e 53-të e protestës/Qytetarët nisin marshimin drejt godinës së Kryeministrisë

YouTuberi MrBeast dhe Thea Booysen i thonë ‘Po’ njëri-tjetrit, çifti kurorëzon dashurinë në martesë

Stuhia në Sarandë/ Era e fortë shkatërron çatinë e një pallati 12-katësh

"Më mirë sot sesa 10 vite më parë"/Shakira në qendër të vëmendjes në moshën 49-vjeçare

Aksidenti i rëndë te rrotullimi i TEG-ut, pamje nga vendngjarja

Rrezikuan të mbyteshin në det, Policia Kufitare shpëton pesë anëtarët e një familjeje në Himarë

Protestat para Kuvendit, Lamallari: Të intimidosh deputetët nuk është demokraci

Berisha: Protesta po firmos fundin e sundimtarit më të keq që ka pasur Shqipëria pas Enver Hoxhës

Berisha: Turizmin e ka shkatërruar narkoeuro dhe qëndrimi i Ramës ndaj shqiptarëve të Kosovës

Berisha: Rama po bën gjithçka kundër protestës duke përdorur policinë kriminale

Ministri Gogu: Reforma në Drejtësi po konsolidohet, por sistemi përballet ende me sfida

Bylykbashi:E papranueshme që nuk vjen drejtori i Policisë së Shtetit. Gjiknuri:Nuk ka asnjë detyrim

Debate në komisionin për Reformën Zgjedhore/Vokshi përplaset me Gjiknurin: Mos më thuaj mua e dashur

A do të realizojë regjisori Christopher Nolan një film horror pas suksesit global të “Odyssey” ?

Aksident në aksin Rrogozhinë-Lushnjë/Furgoni përplas mjetin bujqësor, 50-vjeçari përfundon te Trauma

Stuhia bën kërdinë, xhama të thyer e pemë të rrëzuara, tre persona përfundojnë në spital

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait