LIVE UPDATES
Bota

Si 'Murtaja e Zezë' la shenjën e saj gjenetike në brezat e ardhshëm

Kur Murtaja e Zezë goditi Evropën në vitin 1348, infeksioni bakterial vrau pjesë të mëdha njerëzish në të gjithë kontinentin, duke nxitur pulsin më të fortë të seleksionimit natyror ende të matur te njerëzit, zbuloi studimi i ri.

24 Tetor 2022, 22:55 Nga I.A
Si 'Murtaja e Zezë' la shenjën e saj gjenetike në
Foto ilustruese

Shumë evropianë mbartin mutacione gjenetike që mbronin paraardhësit e tyre nga murtaja bubonike. Kur Murtaja e Zezë goditi Evropën në vitin 1348, infeksioni bakterial vrau pjesë të mëdha njerëzish në të gjithë kontinentin, duke nxitur pulsin më të fortë të seleksionimit natyror ende të matur te njerëzit, zbuloi studimi i ri.

Rezulton se disa variante gjenetike i bënë njerëzit shumë më të prirur për të mbijetuar nga murtaja. Por kjo mbrojtje erdhi me një çmim: njerëzit që trashëgojnë mutacionet rezistente ndaj murtajës kanë një rrezik më të lartë të çrregullimeve imune siç është sëmundja e Crohn.

"Këto janë efektet anësore fatkeqe të përzgjedhjes afatgjatë për mbrojtje," tha Hendrik Poinar, një gjenetist në Universitetin McMaster në Kanada dhe një autor i studimit të ri.

Murtaja bubonike shkaktohet nga Yersinia pestis, një lloj bakteri që përhapet nga pleshtat. Megjithëse murtaja ka infektuar njerëzit për mijëra vjet, ajo goditi Evropën mesjetare me egërsi intensive që i shtyu shkencëtarët të pyesin nëse Vdekja e Zezë kishte ndryshuar përbërjen gjenetike të Evropës.

"Ne do të presim të shohim një ndryshim të madh," tha Dr. Poinar.

Ideja ka kuptim themelor evolucionar: Kur shumë organizma vdesin, të mbijetuarit do të transmetojnë mutacione që i mbronin ata nga vdekja. Gjatë Revolucionit Industrial, për shembull, mola me speca ndryshuan nga një ngjyrosje me pika të lehta në të errët. Ajo zhvendosje u nxit nga tymi i qymyrit që nxinte pemët ku pushonin tenjat. Tenjat e errëta ishin më në gjendje të fshiheshin nga zogjtë dhe mbijetuan për të transmetuar gjenet e tyre.

Kur goditi Murtaja e Zezë, nuk kishte biologë evolucionarë për të dokumentuar ndikimin e saj. Në vitet 1990, disa shkencëtarë kërkuan të dhëna duke studiuar ADN-në e evropianëve të gjallë. Një mutacion në një gjen, i quajtur CCR5, është i pranishëm në 10 përqind të evropianëve, por i rrallë në mesin e njerëzve të tjerë. Në vitin 1998, studiuesit propozuan se gjeni mund të kishte ofruar mbrojtje gjatë Vdekjes së Zezë.

Por hulumtimet e mëvonshme treguan se ishte e pamundur të përjashtohej që mutacioni CCR5 u përhap si përgjigje ndaj një sëmundjeje tjetër në një kohë tjetër të historisë. "Është diçka për të cilën shumë njerëz flasin, por është shumë e vështirë për t'u demonstruar," tha Luis Barreiro, një gjenetist i popullsisë në Universitetin e Çikagos dhe një autor i studimit të ri.

murtaja e zeze

Sondazh

Poll

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje