LIVE UPDATES
Bota

Oqeanit i Atlantikut në shenja kolapsi/ Shkencëtarët paralajmërojnë: Evropa mund të pësojë rënie të temperaturave

Duke përdorur sisteme kompjuterike komplekse, shkencëtarët gjetën një mënyrë të re për të zbuluar një sinjal paralajmërues për kolapsin e rrymave, sipas studimit të botuar në revistën Science Advances.

11 Shkurt 2024, 14:13 Nga S.N

 

Oqeanit i Atlantikut në shenja kolapsi/ Shkencëtarët
Foto Ilustrim

SHBA- Një sistem i rrymave oqeanike, mund të jetë në kolaps, sipas një raporti të ri me implikime alaramante për rritjen e nivelit të detit dhe motin global. Duke çuar kështu në rënien e temperaturave në mënyrë dramatike në disa rajone dhe rritje në të tjera, shkruajnë mediat e huaja. 

Duke përdorur sisteme kompjuterike komplekse, shkencëtarët gjetën një mënyrë të re për të zbuluar një sinjal paralajmërues për kolapsin e rrymave, sipas studimit të botuar në revistën Science Advances.

Qarkullimi Meridonial i Përmbysjes së Atlantikut, funksionon si një rrip transportues gjigand global. Merr ujë të ngrohtë nga tropikët drejt Atlantikut të Veriut, ku uji ftohet dhe zhytet në oqean përpara se të përhapet në jug.

Rrymat bartin nxehtësi dhe lëndë ushqyese në zona të ndryshme të globit dhe luajnë një rol jetësor në mbajtjen e klimës së pjesëve të mëdha të Hemisferës Veriore relativisht të butë.

Për dekada, shkencëtarët kanë dhënë alarmin për stabilitetin e qarkullimit pasi ndryshimet klimatike ngrohin oqeanin dhe shkrijnë akullin, duke prishur ekuilibrin e nxehtësisë dhe kripës që përcakton fuqinë e rrymave.

Ndërsa shumë shkencëtarë besojnë se AMOC do të ngadalësohet nën ndryshimet klimatike dhe madje mund të ndalet. Kjo mbetet një pasiguri e madhe se kur dhe sa shpejt mund të ndodhë. AMOC është monitoruar vazhdimisht që nga viti 2004.

Shkencëtarët përdorën një kompjuter për të drejtuar modele komplekse klimatike për një periudhë tre mujore, duke stimuluar një rritje graduale të ujit të ëmbël në AMOC, që përfaqëson shkrirjen e akullit, reshjet dhe rrjedhjen e lumenjve, të cilat mund të hollojnë kripësinë e oqeanit dhe të dobësojnë rrymat.

Ndërsa rritën ngadalë ujin e ëmbël në model, ata panë që AMOC gradualisht po dobësohej derisa u shemb papritmas. Është hera e parë që një kolaps është zbuluar duke përdorur këto modele komplekse, që përfaqësojnë “lajm të keq për sistemin klimatik dhe njerëzimin”, thotë raporti.

Ajo që studimi nuk bën, megjithatë, është të japë korniza kohore për një kolaps të mundshëm. Nevojiten më shumë kërkime, tha van Westen për CNN, duke përfshirë modele që imitojnë gjithashtu ndikimet e ndryshimeve klimatike, të tilla si rritja e niveleve të ndotjes nga ngrohja e planetit, gjë që ky studim nuk e bëri.

Ndikimet e kolapsit të AMOC mund të jenë katastrofike. Disa pjesë të Evropës mund të shohin rënie të temperaturave deri në 30 gradë Celsius gjatë një shekulli, zbulon studimi, duke çuar në një klimë krejtësisht të ndryshme gjatë vetëm një ose dy dekadash.

"Asnjë masë përshtatëse realiste nuk mund të përballet me ndryshime kaq të shpejta të temperaturës," shkruajnë autorët e studimit.

Vendet në hemisferën jugore, nga ana tjetër, mund të shohin rritje të ngrohjes, ndërsa stinët e lagështa dhe të thata të Amazonës mund të ndryshojnë, duke shkaktuar përçarje serioze në ekosistemin.

Rënia e AMOC mund të shkaktojë gjithashtu rritje të nivelit të detit me rreth 1 metër (3.3 këmbë), tha van Westen.

Stefan Rahmstorf, një oqeanograf fizik në Universitetin e Potsdamit në Gjermani, i cili nuk ishte i përfshirë në studim, tha se ishte "një përparim i madh në shkencën e stabilitetit të AMOC".

“Kjo konfirmon se AMOC ka një pikë kthese përtej së cilës prishet nëse Oqeani Atlantik Verior hollohet me ujë të ëmbël,” tha ai për CNN.

Studimet e mëparshme që gjetën pikën e kthesës së AMOC përdorën modele shumë më të thjeshta, tha ai, duke u dhënë shpresë disa shkencëtarëve se mund të mos gjendet në modele më komplekse.

Joel Hirschi, drejtues i asociuar i modelimit të sistemeve detare në Qendrën Kombëtare të Oqeanografisë në Mbretërinë e Bashkuar, tha se studimi ishte i pari që përdori modele komplekse klimatike për të treguar se AMOC mund të kthehet nga "on" në "off" në përgjigje të sasive relativisht të vogla të ujërat e ëmbla që hyjnë në oqean.

Por ka arsye për të qenë të kujdesshëm, shtoi ai. Edhe pse studimi përdori një model kompleks, ai ende ka një rezolucion të ulët, tha ai, që do të thotë se mund të ketë kufizime në përfaqësimin e disa pjesëve të rrymave.

Një studim i vitit 2021 zbuloi se AMOC ishte më i dobët  se çdo herë tjetër në 1000 vitet e fundit. Dhe një raport veçanërisht alarmues - dhe disi i diskutueshëm i botuar në korrik të vitit të kaluar, arriti në përfundimin se AMOC mund të jetë në rrugën e kolapsit potencial që në vitin 2025.

Të dhënat moderne tregojnë se fuqia e AMOC luhatet, por nuk ka ende prova të vërejtura për një rënie, tha Hirschi. 

"Nëse ndryshime të papritura në AMOC të ngjashme me ato të parë në të kaluarën do të ndodhin ndërsa klima jonë vazhdon të ngrohet është një pyetje e rëndësishme e hapur."

oqeani atlantik sistemi i oqeaneve

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje