LIVE UPDATES
Bota

Të dëmtuara apo të shkatërruara, sa informacion jep raporti i rrjedhur i SHBA-së mbi uzinat bërthamore të Iranit?

Një raport vlerësim i rrjedhur i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA) ka sugjeruar se komponentët kryesorë të programit bërthamor të Iranit nuk janë shkatërruar dhe sulmet vetëm sa i kanë penguar përpjekjet e Iranit me muaj në vend të viteve

25 Qershor 2025, 15:26 Nga r.ll
Të dëmtuara apo të shkatërruara, sa informacion jep raporti
foto ilustruese

IRAN- Vendndodhja e Fordos është ndoshta vendi më i spiunuar në planet. Inteligjenca perëndimore bëri publike për herë të parë në vitin 2009 se aty ndodhej një strukturë e fshehtë bërthamore dhe tani të kuptuarit e dëmit të shkaktuar nga sulmet amerikane do të jetë jetik në përcaktimin se ku do të shkojë rrjedha e konfliktit.

Një raport vlerësim i rrjedhur i Agjencisë së Inteligjencës së Mbrojtjes (DIA) ka sugjeruar se komponentët kryesorë të programit bërthamor të Iranit nuk janë shkatërruar dhe sulmet vetëm sa i kanë penguar përpjekjet e Iranit me muaj në vend të viteve. Por ky është vetëm një vlerësim fillestar dhe i etiketuar si "pak i besueshëm". Ky etiketim vjen sepse është ende herët në përpjekjen për të kuptuar se çfarë ka ndodhur në një vend që është fshehur qëllimisht nga sytë kureshtarë.

DIA është agjencia e Pentagonit e cila specializohet në inteligjencën ushtarake për të mbështetur operacionet. Ajo mbledh sasi të mëdha inteligjence teknike, por është e ndryshme nga agjencitë e tjera si CIA.

"Dëmi përfundimtar i betejës do të duhet pak kohë për tu vlerësuar", tha Kryetari i Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura, Gjenerali Dan Caine menjëherë pas ngjarjes.

Por çfarë do të thotë të shkatërrosh ose dëmtosh programin dhe si e zbulon këtë?

Imazhet satelitore të vrimave dhe pluhurit zbulojnë pak rreth asaj që ka ndodhur vërtet nën tokë. Dhe ato nuk sugjerojnë fundosje masive apo shembje të malit. Kjo ka të ngjarë të tregojë se edhe pse SHBA-të përdorën bomba të shumta, iranianët përdorën mjaftueshëm beton të përforcuar për t'i penguar ato të arrinin në sallën kryesore dhe të shkatërronin makineritë brenda. Ishte hera e parë që këto bomba përdoreshin në mënyrë operative, gjë që shton pasigurinë.

Megjithatë, makinat centrifuge, të cilat rrotullohen me shpejtësi të lartë për të pasuruar uraniumin, janë shumë të ndjeshme, që do të thotë se shpërthimi ka të ngjarë të ketë rrëzuar shumë prej tyre duke i nxjerrë ato nga boshti i tyre.

Zhvillimi i një pamjeje më të qartë të dëmit do të kërkojë forma të tjera të inteligjencës, duke filluar nga detektorët sizmikë që mund të analizojnë thellësinë dhe madhësinë e shpërthimeve nëntokësore (që përdoren gjithashtu për të kuptuar tërmetet), sensorë për të kërkuar rrezatim (të cilin inspektorët ndërkombëtarë thonë se nuk e kanë parë) dhe sensorë si LIDAR (zbulimi dhe diapazoni i dritës) të cilët mund të ofrojnë harta 3D duke përdorur pulse lazeri nga avionët ose dronët për të provuar të shikojnë brenda malit.

Informatorët dhe komunikimet e përgjuara do të jenë gjithashtu thelbësore, pasi ato mund të zbulojnë iranianët që diskutojnë dëmin dhe implikimet e tij. E gjithë kjo do të përditësohet vazhdimisht për t'i dhënë vlerësimit përfundimtar një shkallë më të lartë besimi, shkruan BBC.

Edhe nëse vende si Fordo do të pësonin dëme serioze dhe do të bëheshin të papërdorshme për momentin, siç kanë pohuar zyrtarët amerikanë, kjo është ndryshe nga të thuash se ky është fundi i programit të përgjithshëm të Iranit. Kjo sepse ai mund të rindërtohet në vende të reja. Një flotë kamionësh u pa në Fordo pak para sulmit dhe pyetja thelbësore është se çfarë po transportonin dhe ku ka shkuar.

Të gjitha indikacionet tregojnë se Teherani e ka zhvendosur stokun e tij të uraniumit të pasuruar në një vendndodhje tjetër. Një mal tjetër i njohur si "kazmë" ka tërhequr vëmendjen ndërkombëtare dhe Irani gjithashtu mund të ketë zhvendosur disa nga centrifugat, megjithëse pothuajse me siguri jo të mjaftueshme për të bërë përparim me shpejtësinë që mund të kishte bërë para sulmit.

Edhe kur ke mjaftueshëm uranium të pasuruar në masë të madhe, kërkohen më shumë faza për të bërë një bombë përmes armatimit dhe zhvillimit të një sistemi shpërndarjeje. Këto kërkojnë një nivel njohurish shkencore jashtëzakonisht të larta. Dhe një nga veprimet më të spikatura të Izraelit në fillim të konfliktit ishte vrasja e shkencëtarëve të përfshirë në program me shpresën e zgjatjes së afatit kohor.

Sulmi me siguri do ta ketë penguar programin e Iranit. Por me sa? Çdo përgjigje varet nga përcaktimi i asaj që mbetet pas sulmeve dhe në mënyrë të pashmangshme do të jetë një vlerësim dhe jo një shifër e saktë.

E gjithë kjo do të thotë që puna e agjencive të inteligjencës në përpjekjen për të kuptuar programin bërthamor të Iranit do të bëhet edhe më intensive në muajt në vijim. Dhe nëse shenjat tregojnë se Teherani po e rindërton fshehurazi programin ose po garon për një bombë, atëherë konflikti ka të ngjarë të fillojë përsëri.

konflikti iran-izrael uzinat berthamore ne iran fordo

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje