LIVE UPDATES
Bota

Vizionar politik dhe luftënxitës? Kush ishte Henry Kissinger, figura kontroverse e politikës së jashtme në historinë amerikane

Për mbështetësit, Henry Kissinger ishte me të vërtetë një gjeni diplomatik që zotëroi artin e të dalluarit të arritjeve politike si askush tjetër. Për kritikët, ai ishte një kriminel lufte. Për shumicën, ai dhe trashëgimia e tij politike ishin diku në mes. 

30 Nëntor 2023, 07:48 Nga a.l
Vizionar politik dhe luftënxitës? Kush ishte Henry Kissinger, figura
Henry Kissinger

SHBA- Henry Kissinger, ish-sekretari amerikan i shtetit dhe këshilltar për sigurinë kombëtare, një nga figurat më me ndikim dhe më kontrovers të politikës së jashtme në historinë amerikane, ka vdekur në moshën 100-vjeçare. Kissinger vdiq të mërkurën (29 nëntor) në shtëpinë e tij në Konektikat, sipas një deklarate nga firma e tij konsulente, Kissinger Associates.

Por kush ishte Henry Kissinger? 

Për mbështetësit, Henry Kissinger ishte një gjeni diplomatik që zotëroi artin e të dalluarit të arritjeve politike si askush tjetër. Për kritikët, ai ishte një kriminel lufte. Për shumicën, ai dhe trashëgimia e tij politike ishin diku në mes. 

I lindur më 27 maj 1923, në Furth, Gjermani, Kissinger, i cili ishte hebre, iku nga persekutimi nazist dhe erdhi në Shtetet e Bashkuara në 1938.

Ai u bë një qytetar i natyralizuar në vitin 1943 para se të shërbente në Luftën e Dytë Botërore dhe më vonë fitoi doktoraturën në Universitetin e Harvardit, ku do të vazhdonte të jepte mësim. Megjithatë, joshja e shërbimit publik e solli atë në punën e qeverisë.

Kissinger filloi të konsultohej me Departamentin e Shtetit dhe Pentagonin për çështjet e sigurisë kombëtare para se të shërbente si këshilltar për sigurinë kombëtare dhe më pas sekretar i shtetit i Nixon. 

Ai ishte sinonim i politikës së jashtme amerikane në vitet 1970. Kissinger mori një çmim Nobel për Paqen për ndihmën në rregullimin e përfundimit të përfshirjes ushtarake të SHBA-së në Luftën e Vietnamit dhe vlerësohet me diplomacinë sekrete që ndihmoi Presidentin Richard Nixon të hapte Kinën komuniste ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Perëndimit, e theksuar nga vizita e Nixon në vend në 1972.

Por ai u kritikua nga shumë njerëz për bombardimin e Kamboxhias gjatë Luftës së Vietnamit që çoi në ngritjen e regjimit gjenocidal të Kmerëve të Kuq dhe për mbështetjen e tij për një grusht shteti kundër një qeverie demokratike në Kili.

Në Lindjen e Mesme, Kissinger kreu atë që u bë e njohur si "diplomacia e anijes" për të ndarë forcat izraelite dhe arabe pas pasojave të Luftës së Yom Kipurit të vitit 1973. Qasja e tij detente ndaj marrëdhënieve SHBA-Sovjetike, e cila ndihmoi në zbutjen e tensioneve dhe çoi në disa marrëveshje për kontrollin e armëve, udhëhoqi kryesisht qëndrimin e SHBA-së deri në epokën e Reganit.

Por shumë anëtarë të Kongresit kundërshtuan fshehtësinë e qasjes Nixon-Kissinger ndaj politikës së jashtme dhe aktivistët e të drejtave të njeriut sulmuan atë që ata e panë si neglizhencë të të drejtave të njeriut nga Kissinger në vende të tjera. Asnjë çështje nuk e komplikoi më shumë trashëgiminë e Kissinger-it sesa Lufta e Vietnamit. Kur Nixon mori detyrën në vitin 1969, pasi premtoi një plan "sekret" për t'i dhënë fund luftës, rreth 30,000 amerikanë ishin vrarë në Vietnam.

Pavarësisht përpjekjeve për të zhvendosur më shumë përgjegjësi luftarake te qeveria e Vietnamit të Jugut, përfshirja amerikane vazhdoi gjatë gjithë administratës së Nixon. Kritikët akuzuan Nixon dhe Kissinger për zgjerim të panevojshëm të luftës dhe angazhimi i SHBA përfundoi me rënien e Saigonit në 1975 dhe më shumë se 58,000 amerikanë humbën jetën.

Në një vendim shumë të diskutueshëm, Kissinger ndau Çmimin Nobel të Paqes në vitin 1973 me homologun e tij vietnamez verior Le Duc Tho për marrëveshjet e paqes të Parisit të atij viti; duke përmendur mungesën e paqes aktuale në Vietnam, Tho nuk mund të pranonte se dy anëtarë të komitetit të Nobelit dhanë dorëheqjen në shenjë proteste për çmimin. 

Zemërimi i brendshëm në SHBA për luftën u përqëndrua në bombardimet e Laosit dhe Kamboxhias, ku lëvizja brutale e Kmerëve të Kuq përdori bombardimet amerikane si një mjet rekrutimi përpara se të vinte në pushtet dhe të kryente një nga gjenocidet më të këqija të shekullit të 20-të.

"Për mua, tragjedia e Vietnamit ishin përçarjet që ndodhën në Shtetet e Bashkuara që e bënë të pamundur arritjen e një rezultati që ishte në përputhje me sakrificat që ishin bërë," tha Kissinger për Wolf Blitzer të CNN në 2005 .

Megjithëse epoka e tij si një arkitekt i fuqishëm i politikës së jashtme të SHBA-së u zbeh me rënien e Nixon në mes të skandalit të Watergate, Kissinger vazhdoi të ishte një lëvizës i pavarur, mendimet  mbi diplomacinë e të cilit gjithmonë u dëgjuan dhe u morën parasysh. 

henry kissinger

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj