LIVE UPDATES
Ekonomi

Bukuria e fshehtë e energjisë bërthamore

4 Dhjetor 2021, 06:23 Nga DOSJA
Bukuria e fshehtë e energjisë bërthamore

Ajo e bën shumë më të lehtë luftimin e ndryshimeve klimatike, shkruan The Economist

Në negociatat e Samitit të Tokës në Rio de Zhaneiro në vitin 1992, Arabia Saudite u përpoq të përfshinte termin “ekologjikisht i sigurt dhe i shëndoshë” kur bëhej fjalë për “burimet e energjisë” dhe “furnizimet e energjisë”.

Duke qenë se Arabia Saudite eksporton naftë më shumë se çdo vend tjetër, ky term tingëllon i çuditshëm, sepse nafta nuk është aspak ekologjike dhe as e sigurt për mjedisin, shkruan The Economist. Megjithatë, në atë kohë, qëllimi i Arabisë Saudite ishte i qartë për të gjithë: kjo frazë ishte një mënyrë për ta mbajtur energjinë bërthamore jashtë axhendës së Samitit në Rio.

Kriza e naftës e viteve 1970, bëri që shumë vende të rrisnin përpjekjet e tyre në energjinë bërthamore. Në dekadën deri në vitin 1992, sasia e energjisë bërthamore e konsumuar në mbarë botën, ishte rritur me 130%. Për më tepër, u diskutua që centralet bërthamore të përdoreshin jo vetëm për të prodhuar energji elektrike, por edhe hidrogjen, i cili më pas mund të formonte bazën e lëndëve djegëse sintetike. Sauditët mund të mos kenë qenë përnjëmend të shqetësuar për mjedisin, por ata dinin t’i dallonin shpejt konkurrentët e fortë në horizont.

Sidoqoftë, skema e tyre doli e panevojshme. Ndryshe nga kriza e naftës, kërcënimi i ngrohjes globale nuk i ka shërbyer mirë kauzës bërthamore. Pasi arriti kulmin në vitin 2006, sasia e energjisë bërthamore e konsumuar në vitin 2019, ishte vetëm 18% më e lartë se në vitin 1992. Si pjesë e energjisë primare globale, ajo kishte rënë nga 6.1% në 4.3%.

Kjo nuk është aspak befasuese duke marrë parasysh se energjia bërthamore është shumë e shtrenjtë dhe se ndryshimet klimatike lidhen me djegien e lëndëve fosile. Rënia radikale e çmimit të energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme në dekadën e fundit, është thelbësore në rrugën e dekarbonizimit që bota po ndjek me padurim.

Por një sistem me energji të pastër kërkon rezerva të bollshme dhe besueshmëri në rrjetet e energjisë elektrike, gjë që është e vështirë të arrihet vetëm me burimet e rinovueshme. Ndoshta do të jenë të nevojshme edhe sasi të larta hidrogjeni, për shembull, për furnizimin e avionëve dhe prodhimin e çelikut dhe kimikateve, të cilat mundësohen nga reaktorët.

Energjia bërthamore, pa dyshim, ka të metat e saj, ashtu si të gjitha burimet e energjisë. Por kur kontrollohet dhe menaxhohet mirë dhe në një mënyrë të besueshme, ajo mund të jetë një burim jashtëzakonisht i sigurt, pavarësisht reputacionit negativ që ka marrë.

Kjo është arsyeja pse është një marrëzi që të mbyllen termocentrale të përsosura bërthamore si Diablo Canyon, në Kaliforni, vetëm për shkak të paragjykimeve. Dhe kjo është arsyeja pse disa shtete, veçanërisht Kina, po ndërtojnë flotat e tyre bërthamore dhe shtete të tjera si Arabia Saudite, po përfshijnë për herë të parë energjinë bërthamore në axhendën e tyre.

Franca, e cila e pati të pamundur të ndërtonte brenda kohës dhe buxhetit të parashikuar, gjeneratën më të re të reaktorëve të mëdhenj, (duke e bërë të vështirë edhe eksportin), tashmë ka plane të reja për të ndërtuar reaktorë të vegjël modularë (SMR) që mund të funksionojnë më mirë në të dyja aspektet. Rolls-Royce, një kompani inxhinierike britanike, ka parashikuar një qasje të ngjashme. Më 4 nëntor, kompania amerikane NuScale, nënshkroi një marrëveshje për t’i shitur Rumanisë gjashtë reaktorë të tillë, në Samitin COP26 në Glasgow të Skocisë. Rusia tashmë po përparon shpejt në ndërtimin e një termocentrali SMR.

Në parim, modele të tilla mund të prodhohen në fabrika dhe të dërgohen aty ku janë të nevojshme, duke ulur kostot. Këto avantazhe janë lavdëruar për dekada të tëra, por pa u vënë në zbatim. Ndërsa përpjekjet e sotme janë më të gjera dhe kanë një shtysë reale.

Ato kanë nevojë për qasje rregullatore të cilat, megjithëse nuk janë të lehta, u lejojnë krijuesve të mësojnë ndërsa ndërtojnë. Kjo do të lejojë që dizajnet konkurruese të garojnë me njëri-tjetrin, duke e bërë edhe një herë energjinë bërthamore një burim inovacioni dhe duke rritur aftësinë e botës për të hequr dorë nga energjia fosile ndotëse dhe e pasigurt./MONITOR

 

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

ekonomi ekonomi energjia berthamore klima ndryshimet klimaterike energjia berthamore klima ndryshimet klimaterike

Sondazh

Poll

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!