LIVE UPDATES
Insights

Një ditë bota do të rihapet, por mos pyesni se kur

19 Prill 2020, 12:52 Nga DOSJA
Një ditë bota do të rihapet, por mos pyesni se kur

Një ditë, bota do të rihapet. Një ditë, do të merrni pjesë në festa ditëlindjesh, do të shkoni në kishë, do të bëni pushime.

Kjo dihet natyrisht. Ajo që doni të dini, është kur.

Unë dyshoj se është mungesa e “kur”, që i bën njerëzit kaq të paduruar me izolimin. Nëse autoritetet do të na jepnin një datë të caktuar, ne mund të fillonim të planifikonim. Pa pasur një datë karantinat tona duket se shtrihen pa arsye në përjetësi. Ky është momenti kur gojët tona fillojnë të formojnë fjalët: “Unë nuk mundem ta bëj më këtë.”

Për fat të keq, ne nuk po përpiqemi të mbërrijmë në një datë të caktuar, por në një ditë të panjohur kur koronavirusi të jetë nën kontroll. Pra, e vetmja përgjigje që një politikëbërës i përgjegjshëm mund të ofrojë në këtë pikë është: “Ne do të rihapemi kur të jetë e sigurt”.

Po, mund t’ju dëgjoj duke qarë, “por kur do të ndodhë kjo?”

Fatkeqësisht, nuk mund t’ju them kur. Por unë mund t’ju ofroj një arsye dhe si.

Pse do të heqim kufizimet është e qartë: Ne do ta bëjmë sepse virusi mund të kontrollohet me mjete më pak të rrepta. E cila na sjell tek mënyra se si: Do të qetësohemi kur, përveç larjes së duarve dhe përdorimit të maskave, do të plotësohen tre kushte të reja.

Së pari, shkalla e transmetimit viral duhet të bjerë derisa, mesatarisht, çdo person infektues nuk infekton një person tjetër. Në zhargonin epidemiologjik, shkalla e riprodhimit (R0) e Covid-19 duhet të bjerë nën 1.

Sidoqoftë, R0 është pjesërisht një funksion se me sa persona të tjerë bie në kontaktnjë person i sëmurë . Tani për tani, nuk janë shumë, kjo është arsyeja pse epidemia duket se po ngadalësohet. Fatkeqësisht, nëse të gjithë kthehemi të veprojmë sikur të jetë 15 janar, R0 do të rritet përsëri mbi 2 dhe përpjekjet tona do të shkojnë dëm. Kështu që më mirë të gabojmë duke u vonuar pak me hapjen, se sa duke u hapur më herët, sepse nëse hapemi herët, na vjen e keqja dyfish: recesion i rëndë i kombinuar me shumë viktima.

Marrja e kohës së duhur do të thotë gjithashtu që infrastruktura e shëndetit publik të jetë e gatshme për të mbajtur infeksionin në nivele të ulëta, duke identifikuar raste të reja, duke i gjurmuar të gjithë ata me të cilët kanë qenë në kontakt, dhe duke i izoluar ata njerëz.

Pra, kriteri ynë i dytë është aftësia për të bërë survejancë të gjerë (të viruseve, jo të njerëzve). Kjo ndoshta do të thotë një kombinim i politikave: bërja e testit covid-19, si për infeksione aktive ashtu edhe për antitrupa, një pjesë standarde e kujdesit mjekësor; vendosja e programeve të testimit të rasteve në çdo komunitet të konsiderueshëm; dhe duke e ofruar testimin vullnetar kollaj dhe falas. Do të na duhen jo vetëm shumë pajisje laboratorike, por edhe njerëz që të bëjnë testimin dhe të shpjegojnë rezultatet.

Së treti, duhet të jemi në gjendje të veprojmë me shpejtësi: në karantinë jo vetëm të sëmurët, por edhe të gjithë ata me të cilët kanë qenë në kontakt, në mënyrë që virusi të mos ketë mundësinë të përhapet.

Zgjidhjet teknologjike, të tilla si aplikacionet që zbulojnë kur një telefon tjetër është afër tuajit, mund të ndihmojnë. Por ne do të duhet të ndërtojmë një staf dhe një infrastrukturë krejt të re të shëndetit publik, për të gjurmuar njerëzit dhe njoftuar ata rreth ekspozimit. Ne gjithashtu duhet të hulumtojmë për të siguruar qendra vullnetare, ku të sëmurët mund të kalojnë izolimin pa infektuar shokët e dhomës ose familjen. Për fat të mirë, duket se kemi shumë dhoma të tepërta për momentin.

Kur numri i rasteve të reja të ketë rënë, dhe të kemi mjetet për ta mbajtur të ulët, ne mund të fillojmë të heqim gradualisht kufizimet – për shembull, duke lejuar që restorantet të rihapin gjysmën e kapacitetit të tyre normal, ose të rihapen shkollat, por duke i mbajtur fëmijët tek një mësues i vetëm në një klasë të vetme. Kjo fillon, duke hequr disa kufizime, duke parë me kujdes shenjat e shpërthimeve dhe duke shtrënguar kufizimet përsëri, kur është e nevojshme.

Kjo ndoshta nuk është ajo që shpresonit të dëgjonit. Ajo që doja të tregoja ishte se brenda pak javësh, më së shumti, mund të kthehesh në jetën tënde të dikurshme. Por nuk jua mori qeveria jetën tuaj të dikurshme; jua mori virusi. Qeveria nuk mund ta kthejë atë, përveçse duke ndalur Covid-19. Pra, pyetja e rëndësishme nuk është: “Kur do të heqë qeveria kufizimet?”, por “Kur qeveria do të ketë infrastrukturën e testimit dhe gjurmimit, që mund të na lejojë të vazhdojmë jetën tonë pa u trembur?”

Për ata prej nesh që janë të sëmurë nga thjesht të ndenjurit ulur në shtëpi duke pritur, një pyetje e tretë mund të jetë edhe më e rëndësishme: “Si mund ta ndihmoj qeverinë të bëjë atë që duhet?”

Dy përgjigje ka për atë pyetje: “Duke mbështetur politikanët që propozojnë zgjidhje në vend të ditëve në kalendar”, dhe “duke qëndruar në shtëpi tani, pa u ankuar apo bërë hile, në mënyrë që të gjithë të ulim R0 sa më shpejt sa të jetë e mundur”.

Nëse të gjithë veprojmë njësoj, me siguri mund të fillojmë të dalim muajin tjetër. Më mirë akoma, mund të shmangim që të rikthehemi në izolim po aq shpejt sa do të dalim. 

Marrë nga Bota.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione koronavirusi ne bote koronavirusi ne bote

Sondazh

Poll
Insights 18 Prill 2020, 20:29

Mediokriteti që zbuloi karantina

A ka jetë përtej një fotografie me dritë të mirë dhe një Giveaway?Qysh prej ditës së parë e deri më tani, nuk ka patur një ditë që të jem mërzitur në shtëpi. Pa...

Insights 16 Prill 2020, 18:34

Skizofrenia dhe integrimi

TIRANË- Kushdo që ndjek të menduarit e shqiptarëve mund të shpallë me solemnitet: Përçarjen (skizofreninë) politike nuk ua solla unë, atë e gjeta me...

Insights 14 Prill 2020, 17:45

Mjeti i duhur, mesazhi i gabuar

TIRANË– Pandemia e koronavirusit të ri që shkakton sëmundjen COVID-19 është krahasuar në mënyrë figurative me gjendjen e luftës. Dhe nëse pranojmë kë...

Insights 12 Prill 2020, 17:28

SHËNIM: Boll se na i shpifët!

TIRANË- “Bamirësia nuk të varfëron”, është motoja e Fondacionit “Fundjavë Ndryshe”, e tanimë është bërë kandari matës i dhurimit në vendin tonë, pasi dhe v...

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj