LIVE UPDATES
Ekonomi

Rritja e çmimeve, si pandemia kap “mat” qeverinë

17 Tetor 2021, 05:47 Nga DOSJA
Rritja e çmimeve, si pandemia kap “mat” qeverinë

E gjithë bota është mbërthyer nga një alarm i rritjes së lartë të çmimeve, që rrezikon të zhvlerësojë rimëkëmbjen e shpejtë ekonomike që kishte nisur pas pandemisë. Energjia është kthyer në një çështje të nxehtë, me vendet që po luftojnë për të siguruar furnizimet, pas rritjes së shpejtë të kërkesës pas pandemisë.

Ndërprerja në zinxhirët e furnizimit gjatë pandemisë ka rritur ndjeshëm kostot e transportit global. Zhbalancimi i kërkesë-ofertës dhe pasojat e ndryshimeve klimatike po shtrenjtojnë ushqimet. Efektet pritet të shtrihen në pothuajse gjithë produktet e shërbimet, të paktën në periudhë afatshkurtër, ndërsa në një periudhë më afatgjatë, askush nuk mund të parashikojë se ç’do të ndodhë.

Edhe Shqipëria, në mënyrë logjike, nuk mund t’i shmangej kësaj vale. Në shtator, inflacioni kërceu në 2.5%, niveli më i lartë që nga janari 2017, i udhëhequr nga shtrenjtimi i ushqimeve bazë dhe karburanteve. Konsumatorët po paguajnë më shumë për bukën, orizin, miellin, qumështin, karburantin etj.

Tendenca pritet të vijojë, të paktën në periudhën afatshkurtër. Në shtator, inflacioni i Eurozonës arriti nivelin më të lartë në 13 vjet, në 3.4%. Sipas Bankës së Shqipërisë, ecuria e çmimeve të mallrave bazë, apo të atyre të konsumit në tregjet ndërkombëtare, ushtron rol të rëndësishëm në përcaktimin e dinamikës së çmimeve në Shqipëri.

Kjo ndodh për shkak të peshës së konsiderueshme që kanë artikujt e importit në shportën e konsumit dhe në strukturën e përcaktimit të kostove në ekonomi (gjithsesi, guvernatori Sejko tha se presionet inflacioniste mund të jenë afatshkurta). Kryeministri Edi Rama paralajmëroi për një rritje të pashmangshme të çmimeve të energjisë, për shkak të krizës së jashtëzakonshme që po kalon Europa (ndonëse u premtua se do të mbrohen konsumatorët dhe shtresat e varfra).

Për shkak të nivelit të ulët të të ardhurave (31% e mesatares së Bashkimit Europian, ndër të fundit në Europë) dhe peshës së lartë që zënë shpenzimet e ushqimeve në totalin e buxhetit të familjeve (gati 42% në 2020-n) efektet e rritjes së çmimeve në familjet shqiptare pritet të jenë më të mëdha, duke ndikuar negativisht në shtimin e varfërisë në vend.

Ndonëse kjo është një krizë globale, së cilës nuk do t’i shpëtojmë dot, shkalla e ashpërsisë me të cilën mund ta përjetojnë shtetasit e Shqipërisë dhe që u paralajmërua nga Kryeministri, i ka “fajtorët” brenda nesh. Edhe një herë do të dalë në pah paaftësia e qeverisjes për të minimizuar pasojat e krizave, si rrjedhojë e mospërgatitjes për t’u paraprirë situatave të tilla, sidomos në dy drejtime:

-Së pari, në menaxhimin e situatës energjetike. Prej vitesh tashmë dihet se ndryshimet klimatike kërkonin diversifikimin e burimeve të energjisë, përtej asaj hidrike. Por, investimet në energjinë diellore, për të cilat interesi ka qenë i lartë, për vetë klimën e favorshme të vendit, po zvarriten prej vitesh, për shkak të vonesave të miratimit të akteve ligjore. TEC-i i Vlorës mbetet jofunksional.

Banka Botërore, nga ana e saj, paralajmëroi që në janar që për shkak të thatësirave të pritshme (që pritej të kushtonte të paktën 15 miliardë lekë në vit), duhej parablerë energji për të minimizuar humbjet. Por, kjo jo vetëm që nuk u bë, por në emër të situatës së jashtëzakonshme të Europës, po kërkohet të justifikohet rritja e çmimeve.

-Së dyti, përtej retorikës euforike të rritjes ekonomike më së lartës në rajon, ajo nuk ka qenë gjithëpërfshirëse, duke mos ndikuar në uljen e varfërisë. Banka Botërore, në një raport të fundit të vitit 2021, gjeti se Shqipëria ka nivelin më të lartë të varfërisë në rajon, me 30.8% të popullsisë që vlerësohet se jeton në varfëri me më pak se 5 dollarë në ditë (sipas fuqisë blerëse) për vitin 2021, më e larta në rajon (e dyta pas nesh, Kosova e ka 24.4%, dhe më i ulëti, Mali i Zi, 16%).

Ky është një tregues i qartë se rishpërndarja e burimeve dhe politikat e investimeve nuk kanë ndikuar në përmirësimin e mirëqenies së familjarëve (për këtë arsye, pesha e shpenzimeve për ushqime vijon të mbetet më e larta në rajon dhe Europë).

Në periudhën afatshkurtër, duket se vendi do t’i “dorëzohet” pasojave që do të sjellë rritja e çmimeve, sidomos te familjet me të ardhura të ulëta. Tregu do t’i bindet kërkesë-ofertës dhe ndërhyrjet e qeverisë me uljen e TVSH-së mund të jenë efektive vetëm për çmimet e administruara (p.sh., energjia elektrike). Në periudhën afatgjatë, fokusi duhet të jetë në rritjen e konkurrueshmërisë së produkteve vendase, për të ulur varësinë nga importet dhe për të ndihmuar në mirëfunksionimi e zinxhirit prodhues dhe në administrim burimesh energjetike në funksion të mbështetjes së zhvillimit të ekonomisë.

Një pjesë e bizneseve vendase po nxitojnë tashmë ta kthejnë këtë krizë në mundësi, duke ulur varësinë nga importi. I takon qeverisë të ndryshojë përqasjen që ka ndaj prioriteteve të investimeve për t’u orientuar drejt rritjes gjithëpërfshirëse./Monitor

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

ekonomi ekonomi covid ekonomia e shqiperise pandemia covid ekonomia e shqiperise pandemia

Sondazh

Poll
Ekonomi 14 Tetor 2021, 13:46

TAP nis konsultimin publik për Kodin e Rrjetit

BAAR- Nga data 12 tetor 2021 deri në 11 nëntor 2021, Gazsjellësi Trans Adriatik (TAP) AG do të zhvillojë një konsultë publike në lidhje me rishikimet në Kodin e...

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj