LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Shqiptarët zbulojnë të kaluarën e errët në kërkim të viktimave të komunizmit

11 Maj 2019, 14:02 Nga DOSJA
Shqiptarët zbulojnë të kaluarën e errët në

Pas një dekade kërkimesh, 45-vjeçari, Jovan Plaku shpreson që të marrë përgjigje nëse babai i tij është ndër personat që u gjetën kur Shqipëria nisi kërkimin për të identifikuar viktimat e ekzekutimit të regjimit komunist.

Viktimat e gjetur në malin e Dajtit janë ndër 5,000 të ekzekutuarit gjatë regjimit komunist. Fati dhe vendodhja përfundimtare e shumë prej tyre mbetet e panjohur, gati tre dekada pas rënies së komunizmit në vitin 1991.

Viktimat e vrasjeve ishin kundërshtarë politikë, besimtarë fetarë ose qytetarë të rregullt të raportuar për “tradhti”, “spiunazh” ose “sabotim” kundër regjimit të diktatorit, Enver Hoxha. Në periudhën që nga rënia e komunizmit, Shqipëria ka hezituar ta hapë këtë kapitull të errët të historisë. Pra, kërkimi për të zhdukurit është lënë në përpjekjet e palodhura të njerëzve të zakonshëm si Jovan Plaku.

Babai i tij, Koço Plaku, inxhinier, u dënua me vdekje në një gjyq me dyer të mbyllura dy vjet pasi u arrestua në vitin 1975. Djali ishte nëntë muajsh dhe nëna e tij u detyrua të divorcohej për të shmangur dëbimin. Plaku më vonë arriti të gjejë fotografi të gjyqit të babait të tij, skica të shkruara gjatë procesit dhe një shirit 72 orësh.

Më pas ai mësoi se babai i tij ishte dënuar për “sabotim” dhe “spiunazh” mbi peshqit që i ishin dhënë nga një mik rus, një dhuratë që ngjalli dyshime pasi Tirana ndërpreu lidhjet me Moskën. Ai intervistoi dhjetëra njerëz, madje duke dalë ballë për ballë me ekzekutuesin e babait të tij. Ai tha se nuk mbante mend asgjë.

Përfundimisht, Plaku identifikoi malin e Dajtit si vendin e mundshëm të vrasjes së të atit. Së bashku me një burrë tjetër në kërkim të babait të humbur, ai kaloi disa muaj duke gërmuar në mal, para gjetjes së viktimave, disa prej të cilave u varrosën vetëm 60 centimetra thellë. Kockat kanë qenë të vendosura në morg për 10 vjet, duke pritur që të identifikohen.

Procesi po fillon më në fund pas nisjes së projektit në nëntor me Komisionin Ndërkombëtar për Persona të Zhdukur (ICMP). Plaku, së bashku me rreth 30 të tjerë, ofroi mostër të ADN-së për të parë nëse kishte ndonjë lidhje me babain e tij. Ai shpreson që më në fund të mbyllë këtë kapitull të jetës së tij me një moment të qetë, një cigare dhe mundësinë për të hedhur lule në vendin ku babai i tij do të ishte qëlluar me një plumb në kokë më 28 qershor 1977.

“Unë ende dridhem kur kujtoj momentin që zbulova viktimat’, -tha ai.

Projekti ICMP vjen disa vjet pasi dosjet nga policia sekrete e përndjekur e regjimit.

Drejtoresha i arkivave, Gentiana Sula, e cila vetë ka një gjysh të zhdukur, tha se ajo e di mirë se si e kaluara mund të shndërrohet në një obsesion për të afërmit që duan të prishin stigmën e grumbulluar mbi të dashurit nga një regjim i urryer.

“Ata duan të sqarojnë fatin e tyre”, – u shpreh ajo.

Luigj Ndou, nga ICMP, gjithashtu paralajmëroi se si e kaluara mund të ndjekë një vend që përpiqet ta injorojë atë. “Kjo nuk është për të vdekurit, kjo është për të gjallët. Kjo ka të bëjë me kthimin e dinjitetit të të gjithë atyre që u vranë vetëm sepse mendonin ndryshe”.- tha ai. 

Me 400 mijë euro (450,000 $) ofruar nga donatorët ndërkombëtarë, projekti i ICMP mbetet i vogël, duke u fokusuar së pari në dy vende, por është një hap i rëndësishëm, tha ai, duke shtuar se vullneti politik për të vazhduar është thelbësor.

“Pse ishte kaq e lehtë për të vrarë një person dhe ende është kaq e vështirë për të gjetur trupin e tij?”-pyet 63-vjeçarja, Elena Sallaku, e ulur në një apartament të vogël që ajo ndan me motrën e saj binjake dhe nënën e ve.

Familja ka kaluar një dekadë duke kërkuar përgjigje për babanë e tyre, Xhavit. Binjakët gjithashtu i dhanë mostrat e ADN-së ekipit të kërkimit në zonën e Dajtit edhe pse dyshonin që babai i tyre ishte ndër ata që u zhvarrosën.

Një inxhinier i trajnuar në Bashkimin Sovjetik, Xhavit u ekzekutua në verën e vitit 1977 në moshën 46-vjeçare.

Kur gruaja e tij Irina, tani 86-vjeçe pyeti se pse u mor, policia tha vetëm: “Partia e di pse.” Me kokat e tyre të përkulur, binjakët dhe nëna e tyre duhej të përgjigjeshin me “Rroga Partinë”,- kujton Elena.

Pas viteve jashtë vendit, gratë u kthyen në Shqipëri në vitin 2007, Irina ishte e vendosur të gjente mbetjet e burrit të saj dhe për t’u varrosur pranë tij. Pas kthimit, Elena gjeti dokumente rreth babait të saj në arkiva, duke përfshirë një të nënshkruar nga një ish-gjyqtar, i cili tani është profesor i drejtësisë.

67-vjeçari i tha AFP-së se ai nuk mban mend se ku ndodhi ekzekutimi, një detaj që nuk u përmend kurrë në dokumentet nga ajo kohë. Ai shtoi se ai ishte një gjyqtar i ri në një sistem ku “askush nuk mund të refuzonte një urdhër”. Por ai kujton fjalët e fundit të njërit prej dy burrave që u ekzekutuan në kohën e tij: “Rroga Partia! Mos u bëj keq bijave të mia!”

Burimi: France 24

L.K/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture jovan plaku kerkimi ne malin e dajtit regjimi komunist te ekzekutuarit e regjimit jovan plaku kerkimi ne malin e dajtit regjimi komunist te ekzekutuarit e regjimit

Sondazh

Poll

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë në rrugët e kryeqytetit: Ju erdhi fundi!

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, qytetarët marshojnë në rrugët e kryeqytetit: Ju erdhi fundi!

“67 vajzat e djemtë që sot morën diplomën”/ Rama: Transformimi nuk ndalet

Diplomimi i 67 oficerëve të rinj/ Rama: Deri në 2030 paga si të NATO-s

Aktivistja: Çështja e pronave të Rrjollit në Gjykatën e Lartë, nuk do t’i gëzoni!

Qytetari: Rama u rikthye përsëri atje në vendin e krimit, në Theth

Qytetari: Unë kam ardhur këtu sepse më ka sjellë halli

I riu: Ju merrni avionin dhe kuroheni jashtë, shqiptarët i keni lënë për bukën e gojës

Aksident i rëndë te rrethrrotullimi i TEG-ut, momenti kur betonieria bie nga lartësia

Dita e 53-të e protestës/ Qytetarja: Paguajmë 4.2 mln për Kanye West, spitalet janë pa ilaçe

Qytetari: I bëj thirrje të gjithë sistemit arsimor, të bashkohen në protestë

Dita e 53-të e protestës/Qytetarët nisin marshimin drejt godinës së Kryeministrisë

YouTuberi MrBeast dhe Thea Booysen i thonë ‘Po’ njëri-tjetrit, çifti kurorëzon dashurinë në martesë

Stuhia në Sarandë/ Era e fortë shkatërron çatinë e një pallati 12-katësh

"Më mirë sot sesa 10 vite më parë"/Shakira në qendër të vëmendjes në moshën 49-vjeçare

Aksidenti i rëndë te rrotullimi i TEG-ut, pamje nga vendngjarja

Rrezikuan të mbyteshin në det, Policia Kufitare shpëton pesë anëtarët e një familjeje në Himarë

Protestat para Kuvendit, Lamallari: Të intimidosh deputetët nuk është demokraci

Berisha: Protesta po firmos fundin e sundimtarit më të keq që ka pasur Shqipëria pas Enver Hoxhës

Berisha: Turizmin e ka shkatërruar narkoeuro dhe qëndrimi i Ramës ndaj shqiptarëve të Kosovës

Berisha: Rama po bën gjithçka kundër protestës duke përdorur policinë kriminale

Ministri Gogu: Reforma në Drejtësi po konsolidohet, por sistemi përballet ende me sfida

Bylykbashi:E papranueshme që nuk vjen drejtori i Policisë së Shtetit. Gjiknuri:Nuk ka asnjë detyrim

Debate në komisionin për Reformën Zgjedhore/Vokshi përplaset me Gjiknurin: Mos më thuaj mua e dashur

A do të realizojë regjisori Christopher Nolan një film horror pas suksesit global të “Odyssey” ?

Aksident në aksin Rrogozhinë-Lushnjë/Furgoni përplas mjetin bujqësor, 50-vjeçari përfundon te Trauma

Stuhia bën kërdinë, xhama të thyer e pemë të rrëzuara, tre persona përfundojnë në spital

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait