Dita e 53-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdhi fundi!
“Nuk tërhiqemi"/ Sot dita e 53-të e revoltës kundër qeverisë, qytetarët të vendosur deri në...
“Nuk tërhiqemi"/ Sot dita e 53-të e revoltës kundër qeverisë, qytetarët të vendosur deri në...
Aksidenti i rëndë te rrotullimi i TEG-ut, humb jetën 1 person, plagoset një tjetër 22 Korrik, 16:59 A...
"Duhet të bëjmë gjithçka për suksesin e saj"/ Berisha: Protesta po firmos fundin e sundimtarit më të keq q&...
Stuhia 'mbërtheu' vendin, Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë: Mbi 1000 punonjës në terren, situata drejt normali...
Pak shqiptarë dinin për futboll jashtë kufijve të mbyllur hermetikisht të vendit. Ka ekzistuar disa njohuri të pëshpëritura për futbollin jugosllav dhe italian, antena të bëra vetë nga konservat e sardeleve apo kanaçet me shkëlqim këpucësh që ofronin njohuri për një botë përtej bunkerëve dhe telave me gjemba.
ANGLI - Futbolli në Shqipëri është një obsesion kombëtar. Megjithatë, midis fundit të viteve 1960 dhe vdekjes së ngadaltë e të zgjatur të stalinizmit në 1991, ai u bë më shumë se një fiksim i thjeshtë. Në një vend ku rishkrimi i kushtetutës në vitin 1967 u mohoi njerëzve lirinë e besimit, futbolli u bë feja e re, me pelegrinët nga Gjirokastra në Shkodër, Lezha në Sarandë, që mbushnin stadiumet çdo të dielë pasdite në adhurim të “perëndive” të tyre të reja ndihmëse.
Në ato momente të kaosit të urdhëruar, shqiptarët u shfaqën të lirë nga sprovat dhe padrejtësitë e jetëve të tyre të varura, të mbytura nga regjimi, duke transportuar nëpërmjet makinave të futbollit dhe përvojës së përbashkët njerëzore – në një fushë më të lartë, atë të gjelbërt; një pamje harmonie dhe lirie.
Për tifozin e mirënjohur të futbollit që jeton në Tiranë, përgatitjet për ditën e ndeshjes nisën pasditen e së mërkurës.
Në orën 17:00, nga e hëna në të shtunë, sheshi Skënderbej u zhyt në një valë trafiku njerëzor, ndërsa punëtorët e Shqipërisë u larguan nga puna e qytetit si funksionarë të regjimit, duke bërë shëtitjet e tyre të shkurtra - ose xhirot me biçikleta - nëpër bulevardet e brendshme me pemë. Tiranë, në apartamentet e tyre parafabrikate të ndërtuara nga sovjetikët në periferi të qytetit.
Në atë kohë nuk kishte makina, përveç turbullirës së të automjeteve shtetërore me dritare të zeza që dërgonin personalitete në zyrat e tyre të Partisë, ose ulërima e papërmbajtura të kamionëve GAZ-69 në “vrapimet” e tyre të përditshme të municioneve. Autobusët ishin të paktë, taksitë inekzistente.
E mërkura, çdo dy javë, ishte ditë pagese. Pas marrjes së shpërblimit për orët e investuara në kryerjen e roleve të tyre të vogla në realizimin e ëndrrës socialiste të Enver Hoxhës, punëtorët e Shqipërisë – siç është ritual në të gjitha shoqëritë – do të shpenzonin.
Rrugët për shprehjen e vetë-kënaqësisë ishin të kufizuara; një paketë cigare, një revistë e zgjedhur ndoshta, por për sportdashësit e zjarrtë në qytetin më të madh të Shqipërisë, dita e pagesës zakonisht paraprihej nga një vizitë në kioskën e Gimit, pak larg nga Sheshi Skënderbej, nën hijen e Ushtarit i Panjohur.
Gimi, një partizan nga ditët e revolucionit, drejtonte një kioskë metalike vertikale të zgjatur – afërsisht sa një kabinë standarde telefonike. E ngulitur me fjalët Gazeta Revista – kioska shiste gazetën kombëtare “Zëri i Popullit” dhe revista rekreative, por për sportdashësit në dijeni ajo shërbeu edhe si bileta e miratuar nga qeveria për Federatën Shqiptare të Futbollit.
Futbolli u bë një çlirim social thelbësor për meshkujt shqiptarë, veçanërisht, dhe stadiumet – pa përjashtim – ishin plot, me shumicën e tifozëve që merrnin biletat nga Gimi ditë më parë. Ishte e zakonshme që një mbështetës të bllokonte blerjen, zakonisht pesë bileta në të njëjtën kohë: tre për blerësin plus miqtë, përgjithësisht me shtimin e një komisioni prej pesë lekësh. Një çmim i lirë, ndonëse ishte ndër të pakta gjëra, në Shqipërinë staliniste. Thjesht duhej të siguroheshe që të mos të kapnin në stadium, ku bashkë me tifozllëkun të flisje diçka më tepër si shfryrje.
Biletat ishin përgjithësisht të disponueshme për tre seksionet e stadiumit: prapa portës dhe një tribunë karshi, ndëkohë - Tribuna – që quhej nnjë zonë e mbuluar, ishte e rezervuar ekskluzivisht për ushtrinë, policinë dhe anëtarët e Partisë.
Tribunat me stola druri të zëna nga proletariati quheshin njëzet – 20-tshe – pasi biletat kushtonin 20 lekë. Në njëzetshet, rreshtat dhe numrat e karrigeve nuk përfilleshin, përleshja para ndeshjes për ulëset më të mira, një akt javor i supozuar anarkie. Në rrethinat e regjimentuara të Shqipërisë staliniste, me të gjitha rregullat dhe kufizimet e saj, askush nuk e pranoi konceptin e radhës.
Vendi i vetëm që u vu re numrat e vendeve ishte në Tribuna. Nga njëzetshet, punëtorët mund të shikonin të pranishmit në Tribuna: ambasadorë të virtytshëm, të nderuar të Partisë, të veshur me palltot e tyre të mira dhe këpucët italiane, të mbrojtur nga elementët natyrorë nga mbulesa e sipërme.
Për ata që ishin mjaft të pakujdesshëm për të mos blerë bileta para ndeshjes, pasoi një përleshje e detyrueshme të dielën për çfarë kishte mbetur të disponueshëm nëpërmjet kapakut të vogël në kioskën e Gimit.
Skenat i ngjanin orëve të hapjes në bursën e Nju Jorkut. Në Shqipërinë staliniste, ku mosmarrëveshjet publike thuajse mungonin, zënkat ndodhnin rregullisht në shesh, pasi mbi 1000 tifozë patën privilegjin javor për të parë heronjtë e tyre të futbollit në veprim.
Ndodhnin edhe arrestimet, Sigurimi (policia sekrete shqiptare) zgjodhi të mbyllte një sy ndaj akteve të sjelljes së kqija të turmës jo-ideologjikisht të motivuar.
Ata që dështuan në kërkimin e biletave të ditës së ndeshjes do të duhej të provonin fatin tek shitësit e tjerë të Tiranës: vrima të vogla në mur, poshtë shkallëve në Stadiumi Dinamo ose Stadiumi Qemal Stafa.
Eerdhi e diela, Tirana u gjallërua; një zhurmë e dukshme e emocioneve kolektive që përfshin qytetin. Tifozët mblidheshin në sheshin Skënderbej disa orë para fillimit të ndeshjes në orën 15:00 për të pirë cigare dhe për të diskutuar mbi rezultatin e ndeshjes së ditës.
Por si dukeshin lojërat gjatë këtyre kohërave të errëta e të zhdrejta? Miku im Irvin më tha: “Megjithëse fushat ishin në gjendje të mjerueshme, futbolli ishte i bukur, shumë konkurrues, plot cilësi, inteligjencë dhe aftësi. Dhe atmosfera ishte gjithmonë e mahnitshme; ne praktikisht jetuam për fundjavën. Ishin të vetmet 90 minuta të javës që njerëzit mund të ishin vetvetja; harrojnë jetën dhe gjithçka tjetër, dhe bërtasin e këndojnë.”
Gëzimi, megjithatë, ishte gjithmonë i matur me kujdes, pasi një koment i gabuar dhe i kundërt me systemin, mund të kishte pasoja të tmerrshme. “Nëse do të bënit një vërejtje negative për qeverinë, një spiun në turmë do të thërriste një agjent të Sigurimit i cili do të ndërhynte,” tha Irvin.
Golat u festuan në mënyrë euforike. “Kafenetë dhe baret në rrugën e Elbasanit dhuronin disa letra, ose tifozët prisnin gazetat në copëza të vogla për t'i hedhur kur skuadra e tyre shënonte. Por forma më imagjinative e festës ishin pëllumbat. Çdo familje në Shqipëri vazhdon të garojë me pëllumba edhe sot e kësaj dite, dhe shumë tifozë do t'i lidhin shirita me ngjyrat e ekipit në këmbë pëllumbave dhe do t'i lëshonin në stadium. Ata do të të prisnin në kafazin e tyre të pëllumbave kur të mbërrije në shtëpi.”
Tifozët do t'i ndiejnë ngjarjet në terrenet anembanë vendit duke marrë radiot e tranzistorit të prodhuar në Shqipëri, sa një tullë shtëpie, përthithës valësh primitive me antena të gjata që u montoheshin në për tarraca e çati jashtë si shpata duelësh që kërcënojnë të lëndojnë tifozët e papritur fqinjë. Në arkivat e videove të epokës, ju mund të shihni dukshëm një legjion thumbash të drejta që shkëlqejnë në diellin e mesditës.
Fjala e zhvillimeve në lojëra të tjera në qytete dhe qyteza të tjera do të kalonte shpejt nëpër stadium; ku shfaqeshin momente të vogla feste, një tregues se një ekip rival kishte pranuar një gol në një komunë të largët.
Pak shqiptarë dinin për futboll jashtë kufijve të mbyllur hermetikisht të vendit. Ka ekzistuar disa njohuri të pëshpëritura për futbollin jugosllav dhe italian, antena të bëra vetë nga konservat e sardeleve apo kanaçet me shkëlqim këpucësh që ofronin njohuri për një botë përtej bunkerëve dhe telave me gjemba. Dita e ndeshjes në Shqipëri rrëmbeu shpirtin e fshehur të një populli që ishte mësuar të bënte atë që i thuhej. Fëmijë të një republike, të cilët, një herë në javë, lejoheshin të dilnin për të luajtur, për të qenë një version i vërtetë i vetvetes. Dhe kjo ndodhte çdo të dielë.
B.T (Dosja.al)
HOLANDE - Pikërisht kur ka mbetur edhe një muaj deri në debutimin e skuadrës së Holandës në “Euro 204”, Ro...
UKRAINE - Trajneri i Ukrainës, Sergiy Rebrov, ka zbuluar listën e parë të Ukrainës për “Euro 2024”, n...
FRANCE - Ylli i futbollit francez Kylian Mbappé, tashmë është përjetësuar falë statujës prej dylli që i &e...
FRANCE - Viti 2020 ishte i veçantë në botën e futbollit, por dhe në botë në përgjithësi për shkak të ...
ANGLI - Në garën e fundit për titullin e Premierligës, Manchester City do të duhet të bëjë pa portierin titullar. P&eu...
ITALI – Përjashtimi është përgjigjia e atij reagimi agresiv të trajnerit të Juventusit Masimiliano Allegri, në për...
TIRANE - Tifozët e Partizanit e mbajnë mend mirë Caleb Ekuban, një ndër të huajt më cilësorë dhe më të ...
ITALI - Dushan Vlahoviç ishte heroi i Juventusit dhe shënoi golin e vetëm në finalen e Kupës së Italisë ndaj Atalant...
TIRANE - Turneu i përfaqësueseve rajonale që organizohet nga FSHF uli siparin këtë të enjte me tre takimet finale për tre g...
ANGLI - Anglia është një ndër favorite kryesorë për të triumfuar në Kampionatin Europian të kësaj vere. Pë...
