LIVE UPDATES
Bota

Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie gjigande e misterioze

14 Janar 2022, 09:14 Nga DOSJA
Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie

SHBA – Sistemi ynë Diellor noton në mes të një rajoni të veçantë të zbrazët të hapësirës. Ky rajon i plazmës me densitet të ulët dhe me temperaturë të lartë, rreth 1000 vite dritë e gjerë, është i rrethuar nga një guaskë gazi dhe pluhuri neutral më i dendur e më i ftohtë. Quhet Flluska Lokale, dhe saktësisht se si dhe pse u krijua, me Sistemin Diellor që lundronte në mes, ka qenë një sfidë për t’u shpjeguar.

Një ekip astronomësh i udhëhequr nga Qendra për Astrofizikë e Harvardit dhe Smithsonian (CfA) hartoi Flluskën Lokale me saktësinë më të lartë deri më tani dhe zbuloi se Flluska Lokale ka të ngjarë të ishte gdhendur nga mediumi ndëryjor nga një seri shpërthimesh supernovash miliona vjet më parë.

Kjo është në përputhje me studimet e mëparshme që thonë se, Flluska Lokale ende në zgjerim është përgjegjëse për rajonet e formimit të yjeve të rritur në perimetrin e saj.

“Për herë të parë ne mund të shpjegojmë se si filloi formimi i yjeve aty pranë,” thotë astronomja Catherine Zucker e Institutit Shkencës të Teleskopit Hapësinor, e cila kreu kërkimin në fjalë.

Flluska Lokale u zbulua relativisht kohët e fundit, në vitet 1970 dhe 1980, përmes një kombinimi të astronomisë optike, radio dhe rreze X. Gradualisht, këto sondazhe dhe vëzhgime zbuluan një rajon të madh rreth 10 herë më pak të dendur se mediumi mesatar ndëryjor në galaktikën e Rrugës së Qumështit. Meqenëse ne e dimë se supernova mund të gërmojë zgavra në hapësirë, duke fshirë gazin dhe pluhurin ndërsa zgjerohen nga jashtë, ky dukej një shpjegim i arsyeshëm për Flluskën Lokale.

Por bashkimi se si dhe kur ishte më i ndërlikuar. Është e vështirë të matësh dimensionet e një zone të hapësirës kur je brenda saj dhe dyfish e vështirë për të matur një zbrazëti kur jeni të rrethuar nga yje të shndritshëm dhe objekte të tjera kozmike.

Zucker dhe ekipi i saj përdorën të dhënat nga publikimi më i fundit i të dhënave Gaia – një projekt në vazhdim për të vëzhguar pozicionet dhe lëvizjet e yjeve në Rrugën e Qumështit me saktësinë më të lartë deri më tani – për të hartuar gazin dhe yjet e rinj brenda 200 parsekëve (rreth 650 dritë- vjet) të Diellit. Ata zbuluan se të gjithë yjet e rinj dhe rajonet e formimit të yjeve janë në “sipërfaqen” e Flluskës Lokale.

Më pas, studiuesit kryen simulime dhe gjurmë të lëvizjeve të rajoneve të formimit të yjeve për të modeluar zgjerimin e Flluskës. Kjo i lejoi ata të rindërtonin historinë e saj, duke përputhur rezultatet e llogaritjeve të tyre me hartën e tyre të flluskës. Ata zbuluan se historia e Flluskës filloi rreth 14.4 milionë vjet më parë, së pari me një periudhë lindjeje yjore, e ndjekur nga supernova e yjeve masive dhe jetëshkurtër.

Pra, pse Sistemi Diellor është në mes? Epo, kjo është thjesht rastësi.

“Kur supernova e parë që krijoi Flluskën Lokale u shpërtheu, Dielli ynë ishte shumë larg veprimit. Por rreth pesë milionë vjet më parë, rruga e Diellit përmes galaktikës e çoi atë drejt në flluskë, dhe tani Dielli ulet – vetëm për fat – pothuajse mu në qendër të Flluskës.”, thotë fizikani dhe astronomi João Alves nga Universiteti i Vjenës në Austri.

Sipas studiuesve, kjo do të thotë se Rruga e Qumështit ka të ngjarë të jetë plot me flluska të ngjashme, pasi gjasat që kjo të ndodhë është shumë e ulët nëse flluskat janë të rralla.

Marrë nga sciencealert.com

(e.h/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota astronomi flluska lokale sistemi diellor astronomi flluska lokale sistemi diellor

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj