LIVE UPDATES
Art&Argëtim

54 vite nga dita kur “qëlluam Zotin me gurë”! Si u bë Shqipëria vendi i parë ateist në botë, lufta e “Partisë” k

7 Shkurt 2021, 15:28 Nga DOSJA
54 vite nga dita kur “qëlluam Zotin me gurë”! Si u bë

TIRANË– 54 vite më parë, Shqipëria u bë vendi i parë ateist në botë! I fshehur pas të ashtuquajturës “Revolucioni Ideologjik e Kulturor”, Enver Hoxha përmes një fjalimi të mbajtur më 6 shkurt 1967 porositi “zhdukjen” e besimit fetar në Shqipëri, duke ndaluar me ligj çdo shprehje të saj, e cila do të shoqërohej me ndëshkime të tmerrshme, që ende sot kanë mbetur në histori.

“Shteti nuk njeh asnjë fe dhe përkrah e zhvillon propagandën ateiste për të rrënjosur te njerëzit botëkuptimin materialist shkencor,“-shkruhej në Kushtetutë, ndërsa ateizmi u përforcua po ashtu me një ligj të 1975 që detyronte t’u viheshin fëmijëve emra jofetarë. Por “lavazhi” nuk kishte përfunduar me kaq.

Ligji i Reformës Agrare, i cili ishte miratuar në gusht 1945, vetëm pak pas ardhjes në pushtet të Partisë së Punës, nisi shpronësimi masiv i tokave që i përkisnin komuniteteve fetare. Vetëm nga Komuniteti Mysliman Shqiptar, shteti i shpronësoi 3163 hektarë tokë dhe 61.000 rrënjë ullinj, sigurisht që pa asnjë kompensim. Por duke menduar atë që erdhi më pas, marrja e pronës ishte e keqja më e vogël për komunitetet fetare në Shqipëri. Të rinj nga i gjithë vendit, por jo vetëm, ndërmorën një “aksion” për shkatërrimin e disa objekteve, duke nisur nga shenjtërora ortodokse në Shëna Vlash të Durrësit, për t’u përhapur më pas në të gjithë Shqipërinë. 

Ndonëse ishte bërë një studim për ruajtjen e kishave dhe xhamive të vjetra me vlera të trashëgimisë e të kulturës, Kisha e Shën Marisë në Vaun e Dejës edhe pse nuk funksiononte si e tillë, e mbrojtur nga shteti si Monument Kulture, u hodh në erë më 30 maj 1969. Më pas, mbrëmjen e 12 qershorit 1967, vetëm disa orë para ditës së shenjtë të kishës në Laç, dy batalione kishin rrethuar me artileri të rëndë gjithë zonën e një rreze prej 4 kilometrash duke sulmuar godinën me mortaja e topa. Vendi u përcaktua si zonë ushtarake dhe shtigjet ku kalonin besimtarët u mbyllën.

Në të njëjtën mënyrë, me shpërthime eksplozivi, tanke dhe ndërmarrje të pajisura me mjete të rënda, u shkatërruan 2172 faltore, prejt të cilave: 740 xhami, 609 kisha ortodokse, 158 kisha katolike e 530 teqe. Por “aksioni” nuk kishte të bënte vetëm me godinat…

Sipas punonjësit në Institutin e Monumenteve asokohe, Pirro Thomo, pasoi një valë shkatërrimesh jo vetëm e objekteve fetare dhe ndërtesave të tyre, por edhe e kodikëve, dokumenteve e librave fetarë, duke mos kursyer as ndërtesat që për vlerat e tyre ishin shpallur monumente kulture, duke i sjellur kështu fondit të kulturës kombëtare një dëm të pallogaritshëm. Hapësira boshe në kulturën e vendit tonë, që sot i shohim të përsëriten vetëm në Lindje, në kërdinë që bën organizata terroriste e ISIS. 

Por besimi shpirtëror, me të cilin kishin lindur dhe ishin brymosur nuk mund të zhdukej si pa të keq nga qytetarët dhe përfaqësuesit e klerit. Por e gjithë kjo rëndonte në “kurrizin” e tyre. Shifra të paimagjinueshme klerikës u shënuan në burgje internimi, për të mos folur më pas për të vdekurit, numri i saktë i të cilëve ndoshta nuk do të mësohet kurrë. Të pagëzoje një fëmijë në kohën e “Partisë së Punës”, mund të ishte një krim i barabartë me një vrasje sot. 

Megjithatë besimi nuk u zhduk kurrë… Njerëzit luteshin e faleshin në shtëpi, duke mbyllur dyer e dritare për të mbajtur larg ndonjë sy të keq që mund ta çonte fjalën në veshin e gabuar. Por kurrë nuk ndalën me ritet e tyre fetare. Ramazani u mbajt si gjithmonë, Krishtlindjet u festuan çdo 25 dhjetor, e kështu çdo datë e rëndësishme. Por gjithmonë nën zë, pa e marrë vesh askush.

Deri 23 vite më vonë. Në nëntor të vitit 1990, prifti katolik, Dom Simon Jubani, i cili edhe vetë kishte vuajtur dënimin burgjeve komuniste, mbajti meshën e parë, duke rikthyer sërish atë që na bëri ndryshe, besimin. Vlerë që sot na dallon nga popuj të tjerë, duke na bërë më tolerantë dhe të hapur ndaj besimeve të tjerë, e duke na mësuar të bashkëjetojmë në paqe me njëri-tjetrin… 

(k.m/dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

dikur dikur enver hoxha shqiperia vend ateist enver hoxha shqiperia vend ateist

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet