LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare për Sulltan Mehmedin

21 Korrik 2021, 07:25 Nga DOSJA
Akademikët turq zbulojnë poemën epike italiane 550-vjeçare

TURQI– Historia është e mbushur me vepra arti të humbura, por ndonjëherë fati siguron një perlë të pazbuluar. Kështu profesorja e asociuar, Filiz Barın Akman i Shkencave Sociale në Universitetin e Ankarasë dhe bashkëshorti i saj dhe akademiku Beyazıt Akman, zbuluan një poemë epike prej 5000 rreshtash nga periudha e Rilindjes, shkruar nga një poet italian në nder të Sulltan Osman Mehmed Pushtuesi.

Vepra, e titulluar “Amyris, de vita et gestis Mahometi Turcorum imperatoris” (“Emir: Jeta dhe Pushtimet e Mehmet Perandorit Turk”), u shkrua nga poeti dhe historiani Gian Mario Filelfo në 1475.

Çifti Akman, në një intervistë për Anadolu Agency (AA), foli për zbulimin dhe tiparet e veprës. Vepra nuk është përkthyer në Turqisht ose Anglisht në gati 550 vjet të historisë së saj dhe nuk ka qenë objekt i ndonjë studimi akademik.

Beyazıt Akman tha se ai ishte duke punuar me gruan e tij në perceptimin e Turqve dhe Islamit në Perëndim. “Ne vazhdimisht po përpiqeshim të gjenim burime të reja. Në hulumtimet tona, ne kemi parë disa referenca për këtë vepër dhe autorin, por kurrë nuk e kishim parë vetë punën. Citimet për këtë vepër po citonin gjithashtu përmes citimeve. Ne nuk kemi hasur një studim që lexon dhe interpreton punën nga fillimi në fund “, tha ai.

Akman tha se ata kanë një kopje faksimile të veprës të shtypur në Itali në 1978 dhe nënvizoi se do të përpiqen të arrijnë dorëshkrimin origjinal latin nga biblioteka Bibliotheque de Geneve në Gjenevë, Zvicër.

Ai shpjegoi se hapi i tyre i parë do të ishte të përfundonin përkthimin e poezisë.

Deri më tani, ajo duhet të ishte përkthyer në shumë gjuhë, jo vetëm në Turqisht, dhe duhet të ishte objekt i shumë studimeve. A mund ta imagjinoni, një Italian shkroi një vepër prej 5,000 rreshtash mbi Sulltan Mehmedin në shekullin e 15-të, dhe nuk përkthehet në asnjë gjuhë “, tha Akman.

Nëse kjo vepër do të ishte shkruar për një perandor të krishterë dhe jo për një sundimtar mysliman turk, unë jam i sigurt se do të ishte përmendur midis klasikeve si Iliada e Homerit dhe Eneida e Virgjilit. Ata e burgosën atë në arkivat e bibliotekave të tyre. Nuk ka dyshim që historiografia orientaliste ka një ndikim të madh në faktin se vepra ka qenë e panjohur deri në një shkallë të tillë deri më tani. Ne së pari duam ta përkthejmë këtë vepër në turqisht dhe anglisht, dhe pastaj ta analizojmë. Nuk e di pse nuk ka tërhequr vëmendjen e askujt për pesë shekuj, “-deklaroi ai.

Akman vuri në dukje se poezia e Filelfo kishte po aq domethënie historike sa portreti i famshëm i Sulltan Mehmed Pushtuesit i artistit venecian, Gentile Bellini.

Padyshim, kjo vepër nuk ndryshon nga portreti i Bellinit për Mehmed. Ajo që bëri njëra me artin e pikturës, tjetra me letërsinë. Është e rëndësishme që vepra t’i paraqitet njerëzve tanë dhe kulturave të tjera me një azhurnim me këtë projekt, ne synojmë të plotësojmë këtë boshllëk “.

Ndërkohë, Filiz Akman dha një pasqyrë të sfondit dhe historisë së poezisë.

Pasi Sulltan Mehmed pushtoi Stambollin, mes të burgosurve ishte edhe kunati i një tregtari venecian me emrin Othman Lillo Ferducci nga Ankona. Ferducci i dërgoi një letër Sulltanit, duke kërkuar që kunati i tij të lirohej dhe Sulltani e liroi pa kërkuar asnjë shpërblim.

I ndikuar nga akti i Sulltanit, Ferducci shtoi emrin e tij “Othman” në emrin e tij si një mirënjohje, pasi “Othman” ishte emri i paraardhësit të Sulltan Mehmedit dhe themeluesit të Perandorisë Osmane. Ai gjithashtu kërkoi nga miku i tij, poeti i Rilindjes Gian Mario Filelfo, i lindur në Pera në 1426, për të shkruar një poemë epike për Sulltan Mehmedin, duke përshkruar arritjet dhe pushtimet e tij.

Ai synoi të falënderonte Sulltanin dhe t’i shprehte falënderimet e tij,” tha ajo.

Akman vuri në dukje se vepra do të përkthehet nga origjinali latin në turqisht dhe anglisht, shoqëruar me lexime të hollësishme letrare dhe shpjegime të kontekstit historik. Ajo deklaroi se ata synojnë ta kenë librin në rafte për disa muaj.

Libri do të botohet nga Botimet Kopernik me titullin, “Emiri: Eposi i Fatih i Pesë Shekujve”.

(d.a/dosja.al)

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

dikur dikur beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi beyazıt akman filiz barın akman gentile bellini sulltan osman mehmed pushtuesi

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 20 Korrik 2021, 09:12

BRITANI- Ish-presidenti i SHBA-ve, Bill Clinton refuzoi çajin me Mbretëreshën Elizabet dhe darkën në Checkers sepse ai donte të “ishte një turist&#...

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet