LIVE UPDATES
Aktualitet

A po ua mbyll IA derën e punës të diplomuarve?

Një diplomë universitare nuk duket se ofron më aq shumë mbrojtje ndaj papunësisë: të diplomuarit e rinj kanë më shumë gjasa të jenë pa punë sesa amerikani mesatar. Brezi aktual ndihet veçanërisht pesimist për të ardhmen.

13 Qershor 2026, 07:16 Nga E. D
A po ua mbyll IA derën e punës të diplomuarve?
foto ilustruese

“Nuk ka asnjë shenjë në të dhëna që IA po i kushton dikujt vendin e punës tani për tani”, deklaroi më 11 maj Kevin Hassett, këshilltar i Shtëpisë së Bardhë. Dikush duhet t’ia thotë këtë brezit amerikan të vitit 2026.

“Situata është e zymtë”, thotë një profesor për tregun e punës për të diplomuarit. Inteligjenca Artificiale është “fajtori” më i përfolur. Në një ceremoni diplomimi në Florida, një folës u fishkëllye vetëm pse e përmendi. Dhe jo pa arsye: analiza jonë sugjeron se IA mund të jetë vërtet duke dëmtuar perspektivat e punësimit për disa të diplomuar.

Një diplomë universitare nuk duket se ofron më aq shumë mbrojtje ndaj papunësisë: të diplomuarit e rinj kanë më shumë gjasa të jenë pa punë sesa amerikani mesatar. Brezi aktual ndihet veçanërisht pesimist për të ardhmen.

Më pak se një e pesta e tyre mendojnë se kjo është një kohë e mirë për të gjetur një punë të mirë, niveli më i ulët në më shumë se një dekadë dhe dukshëm më poshtë se shifra për amerikanët në tërësi, që është mbi një të katërtën.

Situatën nuk po e ndihmon as rënia e rekrutimeve në universitete. Njoftimet e vendeve të punës në Handshake, një platformë kërkimi për studentët universitarë, janë 50% më pak krahasuar me kulmin e vitit 2022.

Shumëkush dyshon se shkaku është IA. Më shumë se gjysma e punëdhënësve thonë se kanë marrë në konsideratë zëvendësimin e punonjësve të nivelit fillestar me këtë teknologji.

Një sondazh i fundit nga Instituti i Politikës në Shkollën Kennedy të Universitetit të Harvardit zbuloi se, në të njëjtën mënyrë, më shumë se gjysma e të rinjve amerikanë e shohin IA-në si kërcënim për perspektivat e tyre të punësimit.

Ekonomistët janë më të ndarë në mendime. Një studim i Erik Brynjolfsson nga Universiteti Stanford dhe kolegëve të tij, i publikuar në vitin 2025, analizoi punësimin e të rinjve në profesione të ekspozuara ndaj IA-së, si zhvillimi i softuerëve. Autorët zbuluan se punësimi kishte rënë me 16% krahasuar me fushat më pak të ekspozuara.

Por një studim i publikuar këtë vit nga Zanna Iscenko dhe Fabien Curto Millet, dy ekonomistë në Google, hedh dyshime mbi idenë se të rinjtë në veçanti po zëvendësohen nga IA.

Ata zbuluan se njoftimet për vende pune në profesionet e ekspozuara ndaj IA-së kanë rënë po aq fort si për punonjësit me eksperiencë, ashtu edhe për ata të rinj, dhe se kjo prirje kishte nisur përpara prezantimit të ChatGPT në fund të vitit 2022.

Sipas një tjetër studimi, nga Morgan Frank i Universitetit të Pittsburgh dhe kolegët e tij, treguesit e tregut të punës janë përkeqësuar për punonjësit e ekspozuar ndaj IA-së, por se edhe kjo prirje kishte nisur përpara publikimit të ChatGPT.

The Economist ka kryer analizën e vet, duke përdorur një burim të dhënash që deri tani është marrë pak parasysh: sondazhet dhjetëvjeçare mbi të diplomuarit e rinj, të kryera nga Shoqata Kombëtare e Kolegjeve dhe Punëdhënësve.

Çdo vit, universitetet amerikane u kërkojnë ish-studentëve të rinj të tregojnë nëse janë në punë, të papunë apo në studime pasuniversitare. Duke përdorur përgjigjet e tyre, ne krahasuam rezultatet në tregun e punës për fusha me nivele të ndryshme ekspozimi ndaj IA-së para dhe pas mbërritjes së modeleve të mëdha gjuhësore.

Ne zbuluam se të diplomuarit në fushat më të ekspozuara ndaj IA-së kanë pësuar rezultate dukshëm më të dobëta. Midis viteve 2022 dhe 2024, të diplomuarit në grupin më pak të ekspozuar, në degë si arsimi, filozofia dhe inxhinieria civile, panë që norma mesatare e punësimit me kohë të plotë të binte me vetëm 1.5 pikë përqindjeje.

Ndërsa ata në grupin më të ekspozuar, përfshirë shkencat kompjuterike, inxhinierinë kompjuterike dhe shkencën e informacionit, pësuan një rënie prej 6.6 pikësh përqindjeje.

Ne i përditësuam këto shifra për fushat më të ekspozuara, duke përdorur të dhëna nga 13 universitete, dhe zbuluam se prirja vazhdoi edhe për brezin e vitit 2025.

Norma e punësimit me kohë të plotë ra nga gati 70% në 55% brenda tre vitesh, konkretisht në tre vitet pas prezantimit të ChatGPT në vitin 2022. Përpara kësaj periudhe, ajo kishte qenë e qëndrueshme.

Studentët tashmë po ndryshojnë drejtim. Të dhënat nga National Student Clearinghouse, një grup kërkimor, tregojnë se regjistrimet universitare në shkencat kompjuterike ranë me 11% në vitin 2025.

Regjistrimet në programim kompjuterik, që fokusohet tek aftësitë praktike të kodimit dhe jo teoria, ranë me 26%.

Edhe puna që bëjnë të diplomuarit në shkencat kompjuterike po ndryshon. Më pak kohë po shpenzohet duke shkruar kode dhe më shumë duke projektuar dhe duke organizuar sisteme softuerike në një nivel më të lartë.

Lana Yarosh, drejtuese e studimeve universitare në shkencat kompjuterike në Universitetin e Minesotës, thotë se i kupton shqetësimet e studentëve. “Është gjithmonë e vështirë kur gjërat ndryshojnë. Por shkencat kompjuterike janë një fushë ku gjithçka ndryshon gjatë gjithë kohës.”/MONITOR

Sondazh

Poll

Marshim kilometrik në Tiranë! Protestuesit njëzëri:Rama jep dorëheqjen

Marshim kilometrik në Tiranë! Protestuesit njëzëri:Rama jep dorëheqjen

“Poshtë patronazhistët”/ Protestuesit zhvendosen në sheshin Italia: Rama jepe dorëheqjen!

Prapaskenat e tensioneve në shesh, djali i Paulin Sterkajt fyeu influenceren dhe protestuesit

Rama për protestën: Nuk është fjala për flamingot, por për Donald Trump

“Me çfarë do ta bëjnë mirëqenien këta patriotët?”/ Rama: Shqipëria e 2030 do jetë në BE

“Ky është investimi i madh që i ka ardhur Shqipërisë”/ Rama: Nëse bota do të ishte kaq e ndjeshme...

Rama për projektin në Zvërnec: Shqipëria nuk e ka luksin ta refuzojë

Rama protestuesve: Unë nuk kam asnjë negociatë me ju!

Rama: Nuk përfaqësojmë interesat e investitorëve, por interesta e Shqipërisë

Rama: Nëse akuzat do të ishin të vërteta, do të isha po aq i neveritur sa disa prej jush

Patronazhistët provokojnë protestuesit, tensione në shesh

Rama: Krenohem se i kam dhënë PS-së pa kursim gjithçka që kërkohet nga një lider

“Shqipëria nuk ka qenë kurrë në shitje”/ Rama: Shqipëria është amanet i shenjtë në zemrën time

Rama: Kemi çuar në 25% territorin e zonave të mbrojtura

Rama: 90 për qind e pemëve i kemi mbjellë së bashku me disa të tjerë që janë këtu

Rama në 35-vjetorin e PS: Rrjetet sociale po keqinformojnë

Dita e 13-të e protestës/ Nis organizimi në sheshin “Skënderbej”, kërkohet dorëheqja e kryeministrit

Paraqitet në SPAK, Kryetari Bashkisë së Kolonjës Erion Isai

Berisha: Pa diskutim që do të shkoj në SHBA, udhëtimin do ta koordinoj me miqtë e mi atje

Berisha: Heqja e sanksioneve ndaj meje në përputhje të plotë me ligjet e Shteteve të Bashkuara

Berisha: SHBA hoqi sanksionet për mua dhe familjen time, vendimi është marrë në interes të Amerikës

"Mos vendos flamingon në bluzë por..."/ Berisha: Dënoj provokimet e Ramës ndaj protestuesve

Berisha: Ndërkombëtarët të mbështesin fuqishëm protestën qytetare

Berisha: PD mbështet fuqishëm protestën e rinisë dhe qytetarëve, ftoj çdo demokrat që t’i bashkohet

Megaoperacioni i SPAK, Sekuestrohen makinat luksoze të biznesmenit të “Top Seven”

Tentohet të vidhet një Exchange në Tiranë/ Vihet në pranga autori, ishte i pajisur me një pistoletë

Marshimi kilometrik në Astir, protestuesit njëzëri: Revolucion, revolucion

Tubim madhështor! Qytetarët nuk ndalin marshimin, shkojnë drejt Astirit

Dita e 12 e protestës/ Qytetarët vijojnë marshimin drejt rrugëve të Tiranës

Mijëra qytetarë vijonë mashimin e tyre kilometrik, përsërisin kërkesën e tyre: Rama jep dorëheqje!

“Bashkohuni me ne”/ Protestuesit thirrje qytetarëve: Çohuni nga kafja!

Tubimi historik në Tiranë!/ Protestuesi: Populli ju ka shpallur non-grata!

Turisti amerikan i bashkohet protestës: Ne nuk jemi të frikësuar, mos ndaloni!

Ish-efektivi: E gjithë Vlora do të vij në Tiranë, ose arrijmë qëllimin ose do të shtrihemi të vdekur

Karriget boshe në protestë që simbolizojnë rininë e larguar nga vendi: Ikur në Angli e Gjermani

Çfarë i motivoi qytetarët të protestojnë? Përgjigjet qytetarja: Kur ai person u tërhoq zvarrë...

Dita e 12-të e protestës/ Mijëra qytetarë nisin marshimi drejt Kryeministrisë: O sot o kurrë!

Influencerja: Nëse është e nevojshme do të flemë para Kryeministrisë

“Protestojmë kundër të gjithë establishmentit të vjetër”/ Protestuesi: Ka shumë të rinj

Përplasja me ministrin Malaj, Agron Shehaj përjashtohet nga seanca në Kuvend

Berisha: Nuk kam qenë kurrë non-grata në SHBA, ka pasur vetëm një ndalim hyrje

Muçi në Kuvend: Ai treni i projektligjeve ka ngecur, na thoni ta shtyjmë

‘Struc i Nartës’, Zhupa-Jaupajt: S’të vjen pak turp? Jep dorëheqjen dhe shijo jetën

Hoti në Kuvend: Rinia do ta rrëzojë qeverinë, do e largojë PS-në nga pushteti

Heqja e sanksioneve për Berishën, Shehu në Kuvend: E vërteta ka fituar, bashkë me të gjithë ne

"Jo Sali Lushën të çoni, por të shkoni dhe vetë"/ Stresi i kthehet Ballës: Sali Lusha 'tqr' ty

Balla: Non grata e Berishës vështirë të hiqet, por do e komentoj kur të shoh njoftimin zyrtar

Ulsi Manja flet në foltore, deputetët e Opozitës në kor: Rama jepe dorëheqjen

Berisha: Duhet të merremi vetëm me plotësimin e kërkesave absolutisht të drejta të protestuesve!

"Gjobaxhi", Balla replikon me Shehajn: Je një hajdut, i vodhe PD listën e anëtarësisë