LIVE UPDATES
Bota

Irani dhe Izraeli, armiq për dekada, a mund të përshkallëzohet konflikti?

SHBA ka paralajmëruar se Irani po planifikon një sulm ndaj Izraelit në ditët në vijim.

13 Prill 2024, 10:15 Nga M.B
 
Irani dhe Izraeli, armiq për dekada, a mund të
Foto ilustruese

LINDJE E MESME- Teherani akuzon Izraelin se ka sulmuar ambasadën iraniane në Siri dhe kërcënon me hakmarrje. SHBA ka paralajmëruar se Irani po planifikon një sulm ndaj Izraelit në ditët në vijim. Deutsche Welle shpjegon sesi Irani dhe Izraeli janë kthyer nga aleatë në armiqtë më të këqij në dekadat e fundit.

Që nga fillimi i luftës në Gaza, Izraeli ka intensifikuar sulmet ndaj aleatëve të Teheranit në Liban dhe Siri. Të paktën 13 persona, përfshirë shtatë anëtarë të rangut të lartë të Gardës Revolucionare iraniane, u vranë në sulmet ajrore ndaj ambasadës iraniane në Damask në fillim të muajit prill. Irani, Siria dhe Rusia akuzojnë Izraelin për sulmin. Izraeli nuk ka komentuar mbi incidentin.

Irani duhet t’i përgjigjet sulmit izraelit në Damask

“Sulmi në ndërtesën e ambasadës iraniane ishte i paprecedentë. Pas një lufte të gjatë në hije me Iranin, Izraeli duket se ka ndryshuar strategjinë e tij”, tha për DW eksperti i Lindjes së Mesme, Arash Azizi, profesor i historisë dhe shkencave politike në Universitetin Clemson në Karolinën e Jugut.

Ai është autor i librit “The Shadow Commander” për ambiciet rajonale të Iranit dhe gjeneralin e Gardës Revolucionare, Quasem Soleimani, i cili u vra në fillim të vitit 2020 në një sulm me dron amerikan. Komandantët e Gardës Revolucionare të Iranit luajnë një rol kyç në trajnimin dhe financimin e milicisë së Hezbollahut në Liban, e cila është përgjegjëse për sulme të shumta ndaj Izraelit. Në përgjigje të sulmit ndaj ambasadës në Damask, udhëheqja e Teheranit po kërcënon të sulmojë misionet diplomatike izraelite në mbarë botën.

Komandantët e Gardës Revolucionare të Iranit luajnë një rol kyç në trajnimin dhe financimin e milicisë së Hezbollahut në Liban, e cila është përgjegjëse për sulme të shumta ndaj Izraelit. Në përgjigje të sulmit ndaj ambasadës në Damask, udhëheqja e Teheranit po kërcënon të sulmojë misionet diplomatike izraelite në mbarë botën.

Irani duhet t’i përgjigjet vrasjeve në shënjestër të oficerëve të lartë të Gardës Revolucionare, beson Azizi, “nëse ai nuk përgjigjet tani, do të thotë se ai nuk ka fare mundësi të kërcënojë Izraelin”. Në të njëjtën kohë, Azizi beson se reagimi i Iranit do të mbetet i kufizuar. Irani aktualisht nuk po kërkon një konflikt të madh ushtarak me Izraelin, sepse një sulm ndaj Izraelit mund të detyrojë SHBA-në të ndërhyjë në konflikt, gjë që mund të ketë pasoja të pallogaritshme për Teheranin.

Irani duhet t’i përgjigjet vrasjeve në shënjestër të oficerëve të lartë të Gardës Revolucionare, beson Azizi, “nëse ai nuk përgjigjet tani, do të thotë se ai nuk ka fare mundësi të kërcënojë Izraelin”. Në të njëjtën kohë, Azizi beson se reagimi i Iranit do të mbetet i kufizuar. Irani aktualisht nuk po kërkon një konflikt të madh ushtarak me Izraelin, sepse një sulm ndaj Izraelit mund të detyrojë SHBA-në të ndërhyjë në konflikt, gjë që mund të ketë pasoja të pallogaritshme për Teheranin.

Si u bënë aleatët armiq

Irani dhe Izraeli kanë qenë armiq për dekada. Teherani kundërshton të drejtën e Izraelit për të ekzistuar dhe kërcënon të shkatërrojë “regjimin sionist”. Izraeli, nga ana tjetër, e konsideron Iranin armikun e tij kryesor. Megjithatë, nuk ishte gjithmonë kështu.

Deri në Revolucionin Islamik në Iran në vitin 1979, Irani dhe Izraeli ishin aleatë të ngushtë. Irani ishte madje një nga vendet e para që njohu të drejtën e Izraelit për të ekzistuar dhe pavarësinë e tij në vitin 1948. Dhe Izraeli e shikonte Iranin si një aleat kundër shteteve arabe në konfliktin e Lindjes së Mesme. Për Teheranin, Izraeli, i mbështetur nga Uashingtoni, përfaqësonte një kundërpeshë të mirëpritur politike për vendet fqinje arabe.

Izraeli trajnoi ekspertë iranianë bujqësor, siguroi njohuri teknike dhe ndihmoi në ndërtimin dhe trajnimin e forcave ushtarake të Iranit. Irani e pagoi me naftë, e cila i duhej shumë Izraelit, i cili po zhvillohej fuqishëm ekonomikisht. Irani kishte komunitetin e dytë më të madh hebre jashtë Izraelit. Pas revolucionit, shumica e hebrenjve u larguan nga vendi. Por, mbi 20 mijë hebrenj ende jetojnë në Iran.

Revolucioni Islamik ishte një pikë kthese

Pas Revolucionit Islamik në Iran në vitin 1979 dhe ardhjes në pushtet të krahut fetar brenda revolucionarëve nën udhëheqjen e Ajatollah Ruhollah Khomeini, Teherani anuloi të gjitha marrëveshjet me Izraelin. Khomeini kritikoi ashpër Izraelin për pushtimin e territoreve palestineze. Teherani gradualisht zhvilloi retorikë të ashpër të drejtuar kundër Izraelit me qëllim që të fitonte favorin e vendeve arabe ose të paktën simpatinë e popullsisë së atyre vendeve. Regjimi në Iran donte të rriste ndikimin e tij.

Kur Izraeli ndërhyri në luftën civile libaneze në vitin 1982 dhe pushtoi jugun e vendit, Khomeini dërgoi Korpusin e Gardës Revolucionare iraniane në Bejrut për të mbështetur milicitë shiite atje. Milicia e Hezbollahut, e cila u formua atëherë, konsiderohet ende një krah i zgjatur i Teheranit në Liban.

Udhëheqësi aktual fetar i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, i cili ka fjalën e fundit në të gjitha çështjet, vazhdon këtë politikë. Ai dhe e gjithë udhëheqja e Republikës Islamike të Iranit vazhdimisht vënë në dyshim faktin historik të Holokaustit si shkatërrim sistematik masiv i hebrenjve evropianë gjatë nacionalsocializmit dhe përpiqen ta relativizojnë dhe madje ta mohojnë atë.

Politika e regjimit ndaj Izraelit është gjithashtu e diskutueshme në Iran

Shoqëria nuk e mbështet plotësisht armiqësinë dhe urrejtjen e udhëheqjes së Teheranit ndaj Izraelit.

“Irani duhet të rishqyrtojë marrëdhëniet me Izraelin sepse nuk është më në përputhje me kohën”, tha Faiza Hashemi Rafsanjani në fund të vitit 2021 në një intervistë.

Faiza është vajza e ish-presidentit iranian, Ali Akbar Hashemi Rafsanjani dhe një ish-deputet i parlamentit iranian. Ajo theksoi se ujgurët myslimanë në Kinë dhe çeçenët në Rusi janë gjithashtu të shtypur. “Megjithatë, Irani ka lidhje të ngushta me Rusinë dhe Kinën”, pohon ajo. Politologu i shquar Sadegh Zibakalam, i cili është kritik ndaj qeverisë, kritikon gjithashtu politikën e Iranit ndaj Izraelit. “Ky qëndrim e ka izoluar vendin në skenën ndërkombëtare”, theksoi profesori i Universitetit të Teheranit.

Zemërimi për mbështetjen e pamjaftueshme për Palestinën

Mirëpo, armiqësia ndaj Izraelit dhe politika e rezistencës ndaj fuqive të mëdha gjen mbështetje tek mbështetësit besnikë të Republikës Islamike. Ekziston një “zhgënjim i caktuar” midis mbështetësve të regjimit iranian, por edhe rajonal, brenda të ashtuquajturit “bosht i rezistencës”, për shkak të përmbajtjes së Iranit në kontekstin e Gazës, thotë Ali Fathollah-Nejad, drejtor i Berlin- Qendra për Lindjen e Mesme dhe Rendin Global (CMEG), në një intervistë për DW.

Një ekspert për Iranin beson se ekziston “një nivel i lartë zhgënjimi për shkak të mungesës së besueshmërisë së Iranit si një mbështetës kryesor i luftës palestineze dhe mosgatishmërisë së Iranit për t’u përballur drejtpërdrejt me Izraelin”. Por, Fathollah-Nejad supozon se pas sulmit ndaj ambasadës në Damask, Irani do të përdorë milicitë pro-iraniane në Siri dhe Irak ose Houthis në Jemen si ekzekutues të hakmarrjes kundër Izraelit./ DW

iran izrael

Sondazh

Poll

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel