12 Prill 2023, 21:11
Nga A.B
Foto ilustruese
VLORË- Një ekip biologësh detarë shqiptarë po 'skanojnë' ujërat e detit Jon për të gjetur një shenjë të një prej gjitarëve detarë më të rrallë në botë. Fokat “murg” mesdhetare dikur ishin të shumta në numër, por tani kanë mbetur vetëm disa në grupe të vogla të shpërndara jashtë Shqipërisë, Greqisë, Turqisë dhe në Mauritania, në brigjet e Atlantikut të Afrikës, raportojnë mediat.
Megjithatë, ka fije shprese për mbijetesën e tyre, pavarësisht nga një rënie dramatike e shkaktuar nga mbipeshkimi dhe zhvillimi i tepërt i habitatit të tyre bregdetar.
Biologët detarë shqiptarë shohin vijën bregdetare për foka të rralla
Sipas ekspertëve, numrat kanë filluar të rriten ngadalë falë krijimit të zonave të mbrojtura detare në vitet e fundit. Fokat kanë kaluar nga "të rrezikuara në mënyrë kritike" në 2015 në listën e kuqe të Bashkimit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN) në tani thjesht “të rrezikuara”.
Megjithatë, ato janë ende jashtëzakonisht të vështira për t'u gjurmuar. Ndërkohë që më parë qëndronin më shumë nëpër plazhe, tani janë tërhequr nëpër shpella të izoluara afër deteve sepse ndjehen më të sigurta.
“Në Shqipëri, ekspertët kanë pikasur një pjesë të vogël të specieve falë punës për të identifikuar shpellat dhe limanet ku fshihen këto specie ‘të turpshme’, veçanërisht kur kanë kohën për të lindur”, thotë eksperti i biodiversitetit Nexhip Hysolakoj.

Eksperti i biodiversitetit Nexhip Hysolokaj në një nga shpellat detare ku rrinë fokat e rralla.
Ekspertët kanë kaluar pesë vitet e fundit duke vendosur kamera në shpella dhe pika të tjera të izoluara përgjatë brigjeve të Adriatikut dhe Jonit për të gjurmuar më mirë fokat. Hysolakoj, i cili punon në rezervatin detar Karaburun-Sazan, niset çdo ditë nga porti i Vlorës me një anije të quajtur “Foka”, për të kontrolluar kamerat e fshehura përgjatë vijës bregdetare.
“Është një sfidë e vërtetë sepse për të kapur imazhet e duhura, duhet ti pozicionojmë mirë kamerat”, thotë ai.
Fokat e fundit murg të zbuluara nga ekipi u vunë re në janar kur kapën imazhe të asaj që dukej si një femër dhe të voglin e saj. Ata fotografuan dy të tjerë në vitin 2020, dhe ka pasur gjithashtu një mori pamjesh të tjera nga turistët, secila e parë si një fitore e vogël.
Një nga vendet në Karaburun ku ndonjëherë fshihen fokat murg mesdhetare të rrezikuara.
Studiuesit që gjurmojnë gjitarin kryesisht rrinë në parkun kombëtar detar të krijuar në vitin 2010 përgjatë brigjeve të Karaburunit dhe ishullit të Sazanit, një vend ku peshkimi tregtar është i ndaluar dhe ku ndalohen varkat e mëdha.
Vendasit thonë se fokat murg dikur ishin të shumta në plazhet shqiptare edhe pse ato rrallë gjurmoheshin apo monitoroheshin nga ekspertët, veçanërisht gjatë komunizmit.
Një nga vendet në Karaburun ku ndonjëherë fshihen fokat murg mesdhetare të rrezikuara
Por popullatat u shkatërruan nga gjuetia dhe peshkimi i tepërt, ku shpesh herë përdoret dinamit, ndërsa ndotja, turizmi dhe ndryshimet klimatike kanë përkeqësuar më tej shifrat.
“Gjuetia e paligjshme e fokave dhe shkatërrimi i habitateve apo faktorë të tjerë e kanë detyruar fokën të ndryshojë tërësisht sjelljen e saj biologjike”, thotë Aleksander Trajçe, nga organizata e Mbrojtjes dhe Ruajtjes së Mjedisit Natyror në Shqipëri.
Kështu që kamerat dhe udhëtimet e rregullta në terren janë disa nga mënyrat e vetme për të vëzhguar speciet.
“Vetëm monitorimi i rregullt na lejon të identifikojmë praninë e fokës murg dhe të përcaktojmë vendet që duhen mbrojtur”, thonë për AFP studiuesit francezë Jordi Salmona dhe Philippe Gaubert.
Ekspertët ngrenë alarmin edhe për rrallimin e florës dhe faunës së ujërave detarë, gjë që i vendos në rrezik të shtuar edhe për shkak të mungesës së peshqve.
“Foka ushqehet kryesisht me peshq, kallamar dhe butak. Më pak peshk do të thotë më pak mundësi për to”, thotë Baci Dyrmishaj, një peshkatar në Vlorë.
Për një vend ku besëtytnitë besohen, peshkatarët kanë shpikur një të re për të mbrojtur fokat murg.
“Fokat sjellin fat për ato që i shohin por nëse i shqetëson apo u gjuan, do të të ndjekë fati i keq”, thotë Dyrmishaj.
foka e rralle
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:44
A.B
TIRANË- Në fshatin Malecaj, në Njësinë Administrative Balldre të qytetit të Lezhës, Rasim Malecaj prind i dy nx&...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:43
k.m.
Foto ilustruese
Me djathë e sallam në xhep që i vodhi në frigoriferin e një dyqani, L. Xh. ja kërkoi faljen e parë admin...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:38
A.B
Ulvi Skana, Ervis Martinaj
TIRANË-Zhdukja e Ulvi Skanës ishte në fokus të emisionit 'Në Shënjestër'. Sot u zbuluan disa ...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:25
k.m.
Ulvi Skana
TIRANË- Të tjera detaje kanë dalë mbi zhdukjen pa gjurmë të Ulvi Skanës, një personazh i dyshuar pë...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:22
A.B
Hekurudhe
TIRANË- Administrata publike po shijonte ditën e tretë të pushimit, të hënën e 10 prillit, si një zgjatim...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:08
A.B
Makine e djegur
TIRANË- Mafia shqiptare në Ekuador, ka marrë një vëmendje nga media 'Americas Quarterly'. Duke ngritur shqetë...
Aktualitet
12 Prill 2023, 20:05
k.m.
Foto ilustruese
SARANDË- Policia e Sarandës ka shoqëruar disa persona për rastin e zhdukjes së 46-vjeçarit, Leonard Thodhor...
Aktualitet
12 Prill 2023, 19:33
A.B
John Fluharty
TIRANË- Në Tiranë, Instituti Republikan Ndërkombëtar sapo ka publikuar një anketim, nga del se pjesa dërrm...
Aktualitet
12 Prill 2023, 19:11
A.B
Konstantinos Argyros
GREQI- Këngëtari Konstantinos Argyros dhe partnerja e tij e përfolur Alexandra Nika janë aktualish...
Aktualitet
12 Prill 2023, 18:54
A.B
Foto ilustruese
TIRANË- Shpërthen bombula e gazit brenda një apartamenti në zonën e Komunës së Parisit në kryeqytet...