LIVE UPDATES
Aktualitet

Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në Janinë

Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane.

25 Janar 2024, 19:18 Nga I.A
Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në
Balona

TIRANË- Historiani Auron Tare ka sjell në kohë një shkrim për tentativën e Ali Pashë Tepelenës për të ngritur një balonë në vilajetin e tij. Fillimisht një balonë e tillë në atë kohë ishte ngritur vetëm në Paris të Francës dhe Ali Pashë Tepelena, tentoi që ta ngrinte në Janinë. Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane. Por balona vetëm pak minuta pasi u ngrit të ajër, mori flakë dhe u bë shkrumb.

Postimi i Plotë:

Kishin kaluar vetëm 10 vjet nga arritja më e madhe e njerëzimit, kur vëllezërit Montgolfier në Paris kishin tentuar diçka të paimagjinueshme. Duke fluturuar përpara një turme të madhe që ishte mbledhur për të parë këtë spektakël të pabesueshëm. Tashmë në afërsi të Pallatit të Ali Pashës në Janinë, i gjithë qyteti ishte mbledhur për të parë një spektakël të organizuar nga sundimtari i famshëm shqiptar Ali Pasha i Tepelenës. Një top me ajër të nxehtë do të fluturonte në Janinë. Ishte viti 1803 dhe djali i preferuar i Ali Pashës, Sali Beu, po martohej me një vajzë shqiptare vendase. Babai i tij, sundimtari i famshëm i Vilajetit të Janinës dhe Trikallës (Greqia Veriore dhe Shqipëria e Jugut) ka pushtuar spektaklin për të gjithë nënshtetasit e tij. Fluturimi me një balonë të nxehtë në këtë krahinë osmane ishte diçka e përmasave të mëdha që nuk dëshmohej as në kryeqytetin e perandorisë Stamboll.

“Aliu ka dëgjuar se është bërë në Paris dhe ka dashur të bëhet edhe në vendin e tij” Falë dëshmitarit të kësaj dite, poetit të njohur të oborrit Ioannis Vilaras, dimë pak më shumë pasi ngjarja nuk është regjistruar dhe nuk dihet shumë për këtë spektakël madhështor. Qyteti dhe personalitetet, përfshirë Haremin e Aliut, ishin mbledhur në fushën jashtë kalasë rreth Agiou Nikolaus, ndoshta në të njëjtin vend ku ndodhet tani aeroporti i Janinës. Njerëzit e zgjedhur për këtë mision ishin Papapamos, një minator argjendi nga Kalavrytes, dy nga argjendaritë Ali Kontojani dhe Kurti, dhe një i afërm i Ioannis Koletti, mjeku i Ali Pashës dhe spiuni i famshëm Ali, Nikolaos Iagos.

Duke qenë se Balona është përgatitur për shkak të papërvojës dhe ndoshta mungesës së njohurive teknike, ka marrë flakë dhe në pak minuta është bërë hi. I zhgënjyeri shumë i zhgënjyer filloi të ikë dhe sipas Vilaras dëshmitar nusja nisi të qante pasi djegia e balonës mund ta kishte marrë si ogur të keq për dasmën e saj. Ali Pasha i zhgënjyer thellë u largua nga fusha dhe u kthye në pallat. Vilaras shkroi një poezi satirike për të gjithë këtë çështje, por as ai dhe askush tjetër nuk e dinin se në fakt përpjekja për të fluturuar me balonë në Janinë ishte një arritje e madhe e bërë nga Ali Pashë Tepeleni.

Ndonëse Balona Hot Air Balon në Janinë dukej si një spektakël dasme për të kënduarit, në Evropë dhe më gjerë ideja e balonës së nxehtë të përdorur në luftë u fermentua me shpejtësi. Një nga figurat kryesore të kohës që i kushtoi një vëmendje të veçantë balonave të ajrit të nxehtë ishte jo më pak Benjamin Franklin, i cili kishte qenë i pranishëm në nisjen mbretërore në Versay nga vëllezërit Montgolfier. Jo shumë kohë më vonë, ai i shkroi një miku në Amerikë: Pesë mijë balona, të afta për të ngritur nga dy burra secila, nuk mund të kushtonin më shumë se sa të kishin anije të linjës; dhe ku është princi që mund të përballojë një gjë të tillë për të mbuluar vendin e tij me trupa për mbrojtjen e tij, pasi dhjetë mijë burra që zbresin nga retë mund të mos bëjnë në shumë vende një ligësi të pafundme, përpara se të mblidhej një forcë për t'i zmbrapsur ata ?

Megjithatë, ideja e një force ajrore vazhdon të përhapet në Evropë. Në vitin 1803, John Money, një nga aeronautët e parë të Anglisë, i kërkoi Ushtrisë Britanike të adoptonte balona në operacionet e tyre në terren. Në pamfletin e tij të përhapur gjerësisht, "Një traktat i shkurtër mbi përdorimin e balonave dhe Observatorit në terren në ushtri" ai argumenton për përdorimin e balonave me ajër të nxehtë në luftërat e ardhshme në Evropë. Duhet thënë se fluturimi i parë në Amerikë ishte vetëm 10 vjet më parë nga përpjekja e Ali Pashës për të fluturuar me balonën e tij në Janinë, duke e bërë Aliun nga Tepelena një njeri me vizion të jashtëzakonshëm për kohën e tij. Fatkeqësisht, përpjekja për fluturim në Janinë u ndërpre nga aksidenti, megjithatë vizioni i tij për të pasur një balonë të nxehtë në oborrin e tij e bën atë një nga pionierët e hershëm të fluturimit në historinë shqiptare.

ali pashe tepelena auron tare

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet