LIVE UPDATES
Aktualitet

Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në Janinë

Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane.

25 Janar 2024, 19:18 Nga I.A
Si tentoi Ali Pashë Tepelena të ngrinte balonë me zjarr në
Balona

TIRANË- Historiani Auron Tare ka sjell në kohë një shkrim për tentativën e Ali Pashë Tepelenës për të ngritur një balonë në vilajetin e tij. Fillimisht një balonë e tillë në atë kohë ishte ngritur vetëm në Paris të Francës dhe Ali Pashë Tepelena, tentoi që ta ngrinte në Janinë. Në atë kohë, kjo shpikje ishte e paimagjinueshme dhe nuk pritej që të ndodhte për më tepër në një krahinë osmane. Por balona vetëm pak minuta pasi u ngrit të ajër, mori flakë dhe u bë shkrumb.

Postimi i Plotë:

Kishin kaluar vetëm 10 vjet nga arritja më e madhe e njerëzimit, kur vëllezërit Montgolfier në Paris kishin tentuar diçka të paimagjinueshme. Duke fluturuar përpara një turme të madhe që ishte mbledhur për të parë këtë spektakël të pabesueshëm. Tashmë në afërsi të Pallatit të Ali Pashës në Janinë, i gjithë qyteti ishte mbledhur për të parë një spektakël të organizuar nga sundimtari i famshëm shqiptar Ali Pasha i Tepelenës. Një top me ajër të nxehtë do të fluturonte në Janinë. Ishte viti 1803 dhe djali i preferuar i Ali Pashës, Sali Beu, po martohej me një vajzë shqiptare vendase. Babai i tij, sundimtari i famshëm i Vilajetit të Janinës dhe Trikallës (Greqia Veriore dhe Shqipëria e Jugut) ka pushtuar spektaklin për të gjithë nënshtetasit e tij. Fluturimi me një balonë të nxehtë në këtë krahinë osmane ishte diçka e përmasave të mëdha që nuk dëshmohej as në kryeqytetin e perandorisë Stamboll.

“Aliu ka dëgjuar se është bërë në Paris dhe ka dashur të bëhet edhe në vendin e tij” Falë dëshmitarit të kësaj dite, poetit të njohur të oborrit Ioannis Vilaras, dimë pak më shumë pasi ngjarja nuk është regjistruar dhe nuk dihet shumë për këtë spektakël madhështor. Qyteti dhe personalitetet, përfshirë Haremin e Aliut, ishin mbledhur në fushën jashtë kalasë rreth Agiou Nikolaus, ndoshta në të njëjtin vend ku ndodhet tani aeroporti i Janinës. Njerëzit e zgjedhur për këtë mision ishin Papapamos, një minator argjendi nga Kalavrytes, dy nga argjendaritë Ali Kontojani dhe Kurti, dhe një i afërm i Ioannis Koletti, mjeku i Ali Pashës dhe spiuni i famshëm Ali, Nikolaos Iagos.

Duke qenë se Balona është përgatitur për shkak të papërvojës dhe ndoshta mungesës së njohurive teknike, ka marrë flakë dhe në pak minuta është bërë hi. I zhgënjyeri shumë i zhgënjyer filloi të ikë dhe sipas Vilaras dëshmitar nusja nisi të qante pasi djegia e balonës mund ta kishte marrë si ogur të keq për dasmën e saj. Ali Pasha i zhgënjyer thellë u largua nga fusha dhe u kthye në pallat. Vilaras shkroi një poezi satirike për të gjithë këtë çështje, por as ai dhe askush tjetër nuk e dinin se në fakt përpjekja për të fluturuar me balonë në Janinë ishte një arritje e madhe e bërë nga Ali Pashë Tepeleni.

Ndonëse Balona Hot Air Balon në Janinë dukej si një spektakël dasme për të kënduarit, në Evropë dhe më gjerë ideja e balonës së nxehtë të përdorur në luftë u fermentua me shpejtësi. Një nga figurat kryesore të kohës që i kushtoi një vëmendje të veçantë balonave të ajrit të nxehtë ishte jo më pak Benjamin Franklin, i cili kishte qenë i pranishëm në nisjen mbretërore në Versay nga vëllezërit Montgolfier. Jo shumë kohë më vonë, ai i shkroi një miku në Amerikë: Pesë mijë balona, të afta për të ngritur nga dy burra secila, nuk mund të kushtonin më shumë se sa të kishin anije të linjës; dhe ku është princi që mund të përballojë një gjë të tillë për të mbuluar vendin e tij me trupa për mbrojtjen e tij, pasi dhjetë mijë burra që zbresin nga retë mund të mos bëjnë në shumë vende një ligësi të pafundme, përpara se të mblidhej një forcë për t'i zmbrapsur ata ?

Megjithatë, ideja e një force ajrore vazhdon të përhapet në Evropë. Në vitin 1803, John Money, një nga aeronautët e parë të Anglisë, i kërkoi Ushtrisë Britanike të adoptonte balona në operacionet e tyre në terren. Në pamfletin e tij të përhapur gjerësisht, "Një traktat i shkurtër mbi përdorimin e balonave dhe Observatorit në terren në ushtri" ai argumenton për përdorimin e balonave me ajër të nxehtë në luftërat e ardhshme në Evropë. Duhet thënë se fluturimi i parë në Amerikë ishte vetëm 10 vjet më parë nga përpjekja e Ali Pashës për të fluturuar me balonën e tij në Janinë, duke e bërë Aliun nga Tepelena një njeri me vizion të jashtëzakonshëm për kohën e tij. Fatkeqësisht, përpjekja për fluturim në Janinë u ndërpre nga aksidenti, megjithatë vizioni i tij për të pasur një balonë të nxehtë në oborrin e tij e bën atë një nga pionierët e hershëm të fluturimit në historinë shqiptare.

ali pashe tepelena auron tare

Sondazh

Poll

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi