LIVE UPDATES
Bota

ANALIZA: Pse u vra pikërisht tani Mohsen Fakhrizadeh, kreu i programit bërthamor të Iranit?

1 Dhjetor 2020, 20:28 Nga DOSJA
ANALIZA: Pse u vra pikërisht tani Mohsen Fakhrizadeh, kreu i programit

IRANË- Të premten pasdite dikush vrau edhe një shkencëtar tjetër që punonte në programin bërthamor të Iranit. Mohsen Fakhrizadeh, që drejtonte sektorin e kërkimit dhe inovacionit në Ministrinë e Mbrojtjes iu zu pritë dhe u vra në makinën e tij në lindje të kryeqytetit Teheran, nga persona të armatosur që hapën zjarr ndaj tij dhe truprojave që e shoqëronin.

Unë po shkruaj prej gati një dekade mbi shkencëtarët bërthamorë iranianë, teksa libri im i ri mbi programin bërthamor të Iranit është ribotuar me disa plotësime këtë muaj. Me këtë akt duket se po fillon një cikël tjetër i dhunës bërthamore. Dhe Fakhrizadeh është deri goditja më e rëndësishme.

Ai ishte vërtet “truri” i ambicieve bërthamore të Iranit. Në vitin 2018 kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, e veçoi emrin e tij në një prezantim publik mbi programin bërthamor të Iranit. “Mos e harroni atë emër”- i tha audiencës. Një këshillë që dikush e mori shumë seriozisht.

Edhe amerikanët e kishin nën vëzhgim të veçantë Fakhrizadeh. Në vitin 2015, gazeta“The Neë York Times”, e cilësoi atë si “J.Robert Oppenheimer” e Iranit. Ky i fundit drejtoi dikur Projektin Manhatan gjatë Luftës së Dytë Botërore, që prodhoi armën e parë bërthamore në botë.

Iranianët po reagojnë ashpër ndaj vrasjes së tij. “Terroristët vranë sot një shkencëtar të shquar iranian”- shkroi në Twitter Ministri i Jashtëm i Iranit, Mohammad Javad Zarif. “Ky akt burracak – me të dhënat e para që tregojnë se pas tij qëndron Izraeli-synon të nxisë luftën. Irani i bën thirrje bashkësisë ndërkombëtare – dhe posaçërisht Bashkimit Evropian – që t’i japin fund standardeve të tyre të dyfishta e të turpshme, dhe ta dënojnë këtë akt të terrorizmit shtetëror”.

Që izraelitët e kishin vënë në shënjestër, kjo ishte më se e dukshme. Ata kanë kryer goditje të tilla prej të paktën 1 dekade. Përveç kësaj, askush tjetër nuk mund të realizojë vrasje të tilla në rajon. Sigurisht, ekzekutorët fizikë mund të mos kenë qenë agjentët e MOSSAD-it, shërbimit sekret izraelit.

Për operacione të tilla, Izraeli ka prirjen të përdorë grupimin iranian të opozitës, Organizatën Popullore të Muxhahedinëve Iranianë, ose Mujahedin-e-Khalq, një organizatë e ngjashme me kultin që luftoi përkrah Sadamit gjatë Luftës Iran-Irak.

Media shtetërore iraniane ka marrë stafetën. Në çdo rast ajo fajëson Izraelin, teksa citon Udhëheqësin Suprem Iranian Ali Khamenei të zotohet t’i “ndëshkojë organizatorët” e vrasjes, apo deklaratën e presidentit Ruhani që premton një hakmarrje të afërt.

Më shumë sesa kjo, fotoja e Fakhrizadeh është bërë virale në mesin e përdoruesve të rrjeteve sociale në Iran. Dhe kjo gjë është në vetvete shumë domethënëse. Në të kaluarën, iranianët zgjidhnin të zbehnin rëndësinë (dhe për këtë arsye edhe suksesin) e këtyre vrasjeve. Në këtë rast ata po bëjnë të kundërtën, dhe për ta kjo është një situatë shumë e ndërlikuar. Programi bërthamor i Iranit, është po aq cilësor sa edhe fuqia e kapitalit të tij njerëzor. Ky kapital është i mirë, por gjithashtu edhe i brishtë, dhe kjo sapo na është kujtuar.

Problem nuk është vetëm fakti që regjimi ka lejuar vrasjen e disa prej shkencëtarëve të tij më të mirë, por edhe që ata janë vrarë në mënyra të ngjashme:duke udhëtuar me makinat e tyre në rrugë; me bomba-magnet të ngjitura pas makinës nga motoçiklistë që janë larguar me shpejtësi; nga të shtëna armësh apo tani së fundi ndoshta nga një kombinim i të dyjave. Po të isha një shkencëtar bërthamor në Iran, do të shtroja një pyetje të thjeshtë:nëse nuk mundët ta mbroni Fakhrizadeh, atëherë si do të më mbroni mua?

Pyetja tjetër është:pse Fakhrizadeh u vra pikërisht tani? Për t’iu përgjigjur, ne duhet të shohim drejt një politike më të gjerë. Pavarësisht protestave të vazhdueshme të Donald Trumpit, më 20 janar të vitit të ardhshëm Joe Biden do të bëhet presidenti i 46-të i Shteteve të Bashkuara.

Biden ka qenë gjithmonë “djali i politikës së jashtme”, dhe në kryeqytetet e ndryshme evropiane dhe të Lindjes së Mesme ku unë shkruaj vazhdimisht, ka shumë njerëz që dëshirojnë të shohin nëse hyrja e tij në Shtëpinë e Bardhë, do të sjellë rikthimin e SHBA-së në lidershipin e botës-sidomos në Lindjen e Mesme.

Dhe disa nga këta njerëz janë izraelitët. Disa thonë se Izraeli mund të ketë goditur me vrasjen e shkencëtarit, pasi kishte të vetmen hapësirë nën presidencën Trump. Mendohet se Biden mund të mos jetë aq i përshtatshëm për këto lloj gjërash.

Por unë nuk jam dhe aq i sigurt. Izraeli do të kërkonte pothuajse me siguri dritën jeshile të SHBA-së për të vrarë një politikan apo gjeneral të njohur iranian. Por nuk është kështu për shkencëtarët bërthamorë pothuajse anonimë.

Përkundrazi, më duket se me këtë vrasje dikush diku ka transmetuar një mesazh të thjeshtë: administratat mund të ndryshojnë, por shqetësimet e sigurisë jo. Nga ana e tyre, iranianët e kanë bërë të qartë se kjo vrasje nuk do t’i spostojë ata nga pozicioni i tyre mbi programin bërthamor.

Kur Biden të rifillojë negociatat mbi marrëveshjen bërthamore me Iranin (të cilën Trump e shfuqizoi në vitin 2018) – dhe ai nuk do të ketë zgjidhje tjetër përveçse ta bëjë këtë – prisni që iranianët të ngrenë zërin për vrasjen e Fakhrizadeh. Biden mund ta marrë vërtet pushtetin vitin e ardhshëm, por në Lindjen e Mesme, mandati i tij ka nisur tashmë.

Marrë nga ABC

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota mohsen fakhrizadeh mohsen fakhrizadeh

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë