LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Kryesoi në Nobel/ Kush është Annie Ernaux, vizitoi Shqipërinë gjatë diktaturës, historia e francezes që nuk bënte kompromise

Ernaux studioi letërsi, pasi kishte punuar në Londër dhe ishte e martuar e me dy fëmijë. Në vitet ’70 ajo bëhet pjesë e lëvizjes feministë në France dhe shkruan në të përditshmen “Le Monde”. Ajo jepte mësim në një shkollë të mesme franceze kur libri i saj i parë u botua në 1974, “Les armoires vides” (“Sirtaret/kabinetet e zbrazura”. Një tjetër vepër, ‘Cleaned Out’ (Spastrimi) ishte një tregim rreth abortit të paligjshëm që ajo kishte në vitin 1964, të cilin e mbajti të fshehtë nga familja e saj.

7 Tetor 2022, 12:09 Nga F.M
Kryesoi në Nobel/ Kush është Annie Ernaux, vizitoi
Annie Ernaux

TIRANË- Shkrimtarja franceze Annie Ernaux ka fituar çmimin Nobel në Letërsi, për atë që paneli tha se ishte një punë "pa kompromis" 50-vjeçare që eksploronte një jetë të shënuar nga pabarazi të mëdha në lidhje me gjininë, gjuhën dhe klasën shoqërore. Çmimi prestigjioz u dha nga Akademia Suedeze dhe kap vlerën e 10 milionë korona suedeze (807,000 £). Ernaux është gruaja e parë franceze që fiton çmimin e letërsisë dhe gruaja e 17-të që fiton çmimin “Nobel” për Letërsinë”. Ernaux ka lindur në vitin 1940 në Normandi, ku mjedisi për jetën e saj ishte i varfër por ambicioz.

Prindërit e saj drejtonin një kafene dhe dyqan ushqimesh dhe kur ajo takoi vajza nga shtresa e mesme, përjetoi turpin e prindërve dhe mjedisit të saj të klasës punëtore për herë të parë. Kjo do të pasqyrohej më vonë në romanet e saj. Biografia e saj zyrtare thotë se temat kryesore të punës ishin "trupi dhe seksualiteti; marrëdhëniet intime; pabarazia sociale dhe përvoja e ndryshimit të klasës përmes arsimit; koha dhe kujtesa; dhe pyetja kryesore se si të shkruani këto përvoja jetësore".

Ernaux studioi letërsi, pasi kishte punuar në Londër dhe ishte e martuar e me dy fëmijë. Në vitet ’70 ajo bëhet pjesë e lëvizjes feministë në France dhe shkruan në të përditshmen “Le Monde”. Ajo jepte mësim në një shkollë të mesme franceze kur libri i saj i parë u botua në 1974, “Les armoires vides” (“Sirtaret/kabinetet e zbrazura”. Një tjetër vepër, ‘Cleaned Out’ (Spastrimi) ishte një tregim rreth abortit të paligjshëm që ajo kishte në vitin 1964, të cilin e mbajti të fshehtë nga familja e saj.

Me romanin “Vendi” (1983) arriti të fitojë çmimin “Renaudot” një vit më pas. Libri “Vitet” i shkruar në 2008-ën konsiderohet si një nga kryeveprat e saj, prej të cilit është frymëzuar edhe një film me të njëjtin titull nga Sara Fgaier.  Në vitin 2011 shkruan librin “Bija tjetër” dedikuar motrës së saj të vdekur. Ndërsa nga veprat më të vona është “Kujtime vajze”, që së bashku me “Pasioni i fshehtë” e “Vendi i babait” janë të përkthyera edhe në shqip nga Botimet Dudaj.

Libri Happening, flet për kujtimet dhe shënimet e saj në ditar që datojnë nga ditët kur ajo abortoi, ngjarje që e mbajti të fshehtë nga familja. Ai u shndërrua në një film që fitoi çmimin kryesor në Festivalin e Filmit të Venecias vitin e kaluar. Annie Ernaux ka pasur dhe një vizitë në vendin tonë, gjatë viteve ’70, të dokumentuar edhe përmes filmimeve personale të saj.

Në librat e shkrimtares franceze, siç shpjegon Komiteti i “Nobel”, Ernaux, në një mënyrë koherente dhe nga këndvështrime të ndryshme, shqyrton një jetë të karakterizuar nga pabarazi të forta gjinore, gjuhësore dhe klasore. Rruga e saj drejt profesionit të shkrimtares ka qenë e gjatë dhe e mundimshme. Annie Ernaux, mundi të kryesojë në garën e “Nobelit” ndaj shkrimtarëve si Salman Rushdie, Michel Houellebecq e Milan Kundera, të nxjerra nga mediet ndërkombëtare në krye të sondazheve si kandidat fitues të mundshëm.

Çmimet Nobel, të dhëna që nga viti 1901, njohin arritjet në letërsi, shkencë, paqe dhe më vonë në ekonomi. Çmimin letrar të vitit të kaluar e fitoi romancieri tanzanian Abdulrazak Gurnah. Fitues të tjerë kanë përfshirë novelistë si Ernest Hemingëay, Gabriel Garcia Marquez dhe Toni Morrison, plus poetë si Louise Gluck, Pablo Neruda, Joseph Brodsky dhe Rabindranath Tagore, dhe dramaturgë duke përfshirë Harold Pinter dhe Eugene O'Neill.

annie ernaux

Sondazh

Poll

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion