LIVE UPDATES
Aktualitet

Artikulli i The Guarduan për Gjirokastren: Udhëtimi im në Shqipëri në kërkim të trashëgimisë myslimane të Evropës

9 Gusht 2021, 15:41 Nga DOSJA
Artikulli i The Guarduan për Gjirokastren: Udhëtimi im në

SHBAMedia amerikane The Guardian” i ka kushtuar një artikull qytetit shqiptar të Gjirokatrës. Shkrimtari britanik, Tharik Hussain përshkruan mënyrën se si ka zbuluar një qendër historike islame në kodrat  jugore të vendit.

“Gjirokastra  ndodhet në pjesën jugore të Shqipërisë. Qyteti ndërthuret nga kështjella e tij e lashtë, me shtëpi prej guri që datojnë që nga shekulli i 17-të dhe të 18-të. Ne u larguam nga autostrada dhe ecëm në një rrugë me ndërtesa tetë-katëshe prej betoni  dhe me ballkone rozë,  ku vendasit shijonin diellin duke pirë kafe.“Kjo është  Gjirokastra.” tha Idar, miku im shqiptar nga Anglia. “Por ju e dini që unë kam ardhur për të gjetur Ergirin!” Ergiri ishte emri  që perandoria osmane kishte emëruar Gjirokastrën gjatë viteve 1417 dhe 1913. Imazhi popullor i Shqipërisë sot është ndërtuar mbi konotacionet negative nga udhëtarët perëndimorë të bardhë të shekullit të 20-të, si Edith Durham, e cila e quajti Shqipërinë një vend të “që nuk zbaton ligjet” dhe Rose Wilder Lane, e cila tha se shqiptarët ishin prapa në procesin evolucionar. Këto stereotipe janë përforcuar nga kultura popullore moderne. Në trilogjinë e Hollywood’s Taken , Shqipëria është  një vend i trafikantëve të pamëshirshëm dhe të dhunshëm dhe mund ti besoje vetëm kur betoheshin për Allahun -për të marrë hak për vdekjen e djalit të tyre duke vrarë heroin amerikan të filmit. Nuk mbaj mend asnjë detaj tjetër të Islamit në Shqipëri në të gjithë filmin. Kisha lexuar vepra të shumta mbi Ballkanin, por asnjëri nuk e njihte kulturën myslimane të rajonit ashtu siç Evliya. Pa veprat e tij të përkthyera, Idari dhe unë kurrë nuk do ta dinim se si kishte qenë dikur Gjirokastra. Është e qartë se nuk ishte më një vend ku njerëzit ishin “të varur nga besimi”, siç e kishte përshkruar Evliya. Ne dëgjuam ezanin nga xhamia e vetme e qytetit, por askush nuk nxitoi për të marrë pjesë në lutje, as nuk kishte asnjë mbetje të instituteve të shumta të arsimit islamik për të cilat Ergiri dikur ishte i famshëm. Veprat e përkthyera të Evliya ofrojnë një nga perspektivat e vetme myslimane për Europën – atë që përqafon kulturën dhe trashëgiminë  dhe jo diçka të huaj ose inferiore. Të gjitha shkrimet e tjera rreth udhëtimit në rajon  ishin shkruar nga e njëjta demografi: e bardhë, perëndimore, e privilegjuar, e krishterë dhe e klasave koloniale. Këta ishin njerëz që udhëtonin me qëllim kolonizimin e një vendi. Ata e shihnin botën nga një pozitë e lartë, ku ata e ndienin veten superiorë . Megjithatë, shkrimet e tyre shpesh u paraqitën si shëtitje romantike dhe u mbështetën shumë nga shkrimtarët  historikë. Kjo është trashëgimia letrare e shkrimit modern të udhëtimit. Unë do të vizitoja Gjirokastrën si pjesë e një udhëtimi familjar për të gjetur  myslimanët e Europës dhe për të ndjekur gjurmët e Evliya. Unë shpresoja të shihja këtë pjesë të kontinentit siç e përshkroi ai, kur ishte me të vërtetë Europa myslimane, nën sundimin osman në kulmin e fuqisë së perandorisë. Udhëtimi do të ishte premisa për librin tim të ri. Unë po udhëtoja me  familjen time nga Londra  dhe nisa udhëtimin nga Sarajeva, kryeqyteti i Bosnje-Hercegovinës. Deri më tani, ne kishim vizituar komunitetet myslimane në Serbi, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut, të mahnitur nga historia  dhe trashëgimia e tyre. Pas Shqipërisë, ne do të niseshim për në Mal të Zi para se të ktheheshim për në Sarajevë. Sot,  gruaja ime dhe dy vajzat po shijonin plazhin e Vlorës, qytetin e Idarit. Në Librin e tij , me 10 vëllime të udhëtimeve, ose Seyâhatnâme, Evliya e përshkroi Gjirokastrën si një qytet të bukur, të shtrirë në tetë kodra dhe lugina që ndërthuren nga kalaja, një vend ku shtëpitë prej guri të mbuluara me pllaka kishin vreshta dhe kopshte të rrethuar me mure të bardha. Ndërsa makina jonë e bardhë e marrë me qira po luftonte rrugëve të thepisura me kalldrëm të “qytetit të gurit”, Idar po shikonte nga dritarja i mahnitur, duke admiruar shtëpitë osmane mbi kodër. Gjirokastra e kishte akoma qartë sharmin e Ergirit të Evlisë. Ne po shkonim drejt pazarit të qytetit, e rindërtuar në shekullin e 19 -të. Kjo ishte më e bukura nga të gjitha lagjet, ku ndodhej xhamia e vetme e Ergirit, Memi Beu ose Xhamia e Pazarit. Në kohën e Evliya, qyteti ishte një vend thellësisht fetar, shtëpia e të paktën 15 xhamive. Kishte gjithashtu teqe (lozha) për tre urdhra të ndryshëm sufistë dhe katër faltore për shenjtorët myslimanë. Fatkeqësisht e gjithë kjo u shkatërrua kur Enver Hoxha, diktatori komunist  sundoi Shqipërinë. Në të majtë ndodhet një nga korsitë origjinale të pazarit. Dikur zemra e zhurmshme e një tregu mesjetar, sot është e mbushur me dyqane që shesin modele miniaturë të kalasë së qytetit. Gjirokastra ishte vendi më i bukur që kisha vizituar në Shqipëri dhe arrita ta kuptoja pse Hoxha e shpalli atë një nga vetëm dy “qytetet muze”. Tjetri ishte Berati, 100 km në veri: gjithashtu është një ode për arkitekturën klasike osmane dhe i vetmi qytet tjetër historik që nuk iu nënshtrua plotësisht versionit komunist të modernizimit, i cili është pa xhami, sinagoga, kisha, lozha dhe manastire të mbyllura dhe shkatërruara, së bashku me shumë monumente të tjera. Këto u zëvendësuan me ndërtesa funksionale që janë shenja dalluese të arkitekturës komuniste. Me një shkatërrim të tillë të identitetit  mysliman, Gjirokastra sot shfaq pak shenja të jetës së saj të mëparshme si një qendër ballkanike e studimeve islamike dhe sufizmit. Gjirokastra me të vërtetë është një qytet shumë i bukur dhe ndërsa unë dhe Idari u mbështetëm në muret prej guri, ne vështruam  në heshtje një skenë që ende dukej sikur i përkiste librave të Evlijas. Po shihja kopshtet, vreshtat dhe shtëpitë madhështore të qytetit që ai kishte përshkruar, ndoshta edhe duke qëndruar në këtë vend, të përshtatur nga kodra dhe lugina të gjelbra. Vendet e vetme që munguan ishin ndërtesat dhe monumentet e shumta myslimane për të cilat ai flet në Librin e tij të Udhëtimeve: Xhamia e Hizir Agës me minaren e saj prej guri; xhamia e Haxhi Muradit, me burimin e ujit me shije të ëmbël; teqja e Halveti, ku Evliya duhej të varroste një nga djemtë; bujtinat e shumta,  shatërvanët dhe medresetë, të gjitha të zhdukura.“Nuk e dija që ka një vend si ky në Shqipëri,” tha Idar. Idar ka lindur në Shqipëri gjatë sundimit të Hoxhës, një kohë kur  të respektoje çdo besim mund të dënoheshe. Kjo ishte arsyeja që ai kurrë nuk ka qenë i interesuar për trashëgiminë myslimane të vendit. Shqipëria nuk ishte një vend ku unë prisja të zbuloja qytete historike osmane mahnitëse që dikur ishin qendra të dijes islame. Këtë gjë nuk e priste as Idar. Shqipëria është një nga tre vendet europiane, së bashku me Bosnjë-Hercegovinën dhe Kosovën, me popullsi të shumtë myslimane, dhe këto ishin vendet kryesore në kërkim të trashëgimisë myslimane indigjene të kontinentit. Duke pasur parasysh përshkrimin e  Evliya, kjo më ndihmoi të vlerësoja më mirë të kaluarën e pasur islame të Shqipërisë dhe përshkrimi i tij  për njerëzit më bëri të kuptoj diçka tjetër: demonizimi i vazhdueshëm i këtij kombi të bukur dhe banorëve të tij është rezultat i një fenomeni të letërsisë europian të bardhë, jo-myslimane.”

(e.k/dosja.al)

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

aktualitet aktualitet gjirokastra the guardian gjirokastra the guardian

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje