LIVE UPDATES
Bota

A mundet që robotët e Inteligjencës Artificale të zëvendësojnë astronautët njerëzorë në hapësirë?

Sondat robotike janë dërguar në të gjithë sistemin diellor për gjashtë dekadat e fundit, duke arritur në destinacione të pamundura për njerëzit. 

31 Dhjetor 2024, 19:20 Nga r.ll
A mundet që robotët e Inteligjencës Artificale të
foto ilustruese

SHBA- Në prag të Krishtlindjes, një anije kozmike autonome fluturoi pranë Diellit, më afër se çdo objekt i krijuar nga njeriu përpara tij. Duke kaluar nëpër atmosferë, Sonda Diellore Parker e NASA-s ishte në një mision për të zbuluar më shumë rreth Diellit, duke përfshirë mënyrën se si ai ndikon në motin hapësinor në Tokë.

Ky ishte një moment historik për njerëzimin, por pa asnjë njeri të përfshirë drejtpërdrejt, pasi anija kozmike i kreu detyrat e saj të paraprogramuara vetë teksa fluturoi pranë diellit, pa asnjë komunikim fare me Tokën.

Sondat robotike janë dërguar në të gjithë sistemin diellor për gjashtë dekadat e fundit, duke arritur në destinacione të pamundura për njerëzit. Gjatë fluturimit të saj 10-ditor , sonda diellore Parker përjetoi temperatura prej 1000C.

Por suksesi i këtyre anijeve kozmike autonome i shoqëruar me ngritjen e inteligjencës së re artificiale të avancuar, ngre pyetjen se çfarë roli mund të luajnë njerëzit në eksplorimin e ardhshëm të hapësirës. Disa shkencëtarë vënë në dyshim nëse nevojën për të pasur astronautë njerëz.

Anijet kozmike robotike kanë vizituar çdo planet në sistemin diellor, si dhe shumë asteroide dhe kometa, por njerëzit kanë shkuar vetëm në dy destinacione: orbitën e Tokës dhe Hënën.

Në total, rreth 700 njerëz kanë qenë në hapësirë, që nga viti 1961, kur Yuri Gagarin nga Bashkimi Sovjetik i atëhershëm u bë eksploruesi i parë kozmik. Shumica e tyre kanë qenë në orbitë (duke rrethuar Tokën) ose në nënorbitë. Por përveç dëshirës së lindur për të eksploruar, ose ndjenjës së prestigjit, njerëzit gjithashtu kryejnë kërkime dhe eksperimente në orbitën e Tokës, si në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, ​​dhe i përdorin këto për të avancuar shkencën.

Robotët mund të kontribuojnë në atë kërkim shkencor, me aftësinë për të udhëtuar në vende jo mikpritëse për njerëzit, ku ata mund të përdorin instrumente për të studiuar dhe hetuar atmosferat dhe sipërfaqet.

Por ka edhe dobësi. Shumë robotë janë të ngadaltë dhe metodikë, për shembull në Mars, roverët (automjetet motorike të telekomanduara) lëvizin me shpejtësi mezi 0,1 mph.

Asistentë të Inteligjencës Artificiale dhe robotë humanoidë

Teknologjia mund të luajë një rol në plotësimin e udhëtimit njerëzor në hapësirë ​​duke i liruar astronautët nga detyra të caktuara për t'i lejuar ata të përqëndrohen në kërkime më të rëndësishme. Sfida është se nevojiten sasi të mëdha fuqie për të operuar sisteme si modelet e mëdha të gjuhës (LLM), të cilat mund të kuptojnë dhe gjenerojnë gjuhën njerëzore duke përpunuar sasi të mëdha të të dhënave tekstuale.

Makineritë komplekse humanoide me krahë dhe gjymtyrë robotike janë një formë tjetër teknologjie që mund të marrë përsipër detyrat dhe funksionet bazë në hapësirë, veçanërisht pasi ato imitojnë më nga afër aftësitë fizike të njerëzve.

Roboti Valkyrie i NASA-s u ndërtua nga Qendra Hapësinore Johnson për të konkurruar në një provë sfiduese të robotikës në vitin 2013. Me peshë 300 lb dhe 6 ft2 inç, është një nga një numër në rritje makinerish të ngjashme me njeriun me aftësi mbinjerëzore.

Shumë kohë përpara se të krijohej Valkyrie, Robonaut i NASA-s ishte roboti i parë humanoid i projektuar për përdorim në hapësirë, duke marrë përsipër detyra që përndryshe kryheshin nga njerëzit. Duart e tij të dizajnuara posaçërisht nënkuptonin se mund të përdorte të njëjtat mjete si astronautët dhe të kryente detyra komplekse, delikate, si kapja e objekteve ose lëvizja e çelsave, që ishin shumë sfiduese për sistemet e tjera robotike.

Një model i mëvonshëm i Robonaut u dërgua në Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor me anijen kozmike Discovery në 2011, ku ndihmoi me mirëmbajtjen dhe montimin.

Disa robotë tashmë po punojnë në planetë të tjerë pa njerëz, ndonjëherë edhe duke marrë vendime vetë. Roveri Curiosity i NASA-s, për shembull, po eksploron një rajon të quajtur Krateri Gale në Mars dhe kryen në mënyrë autonome një pjesë të shkencës së tij pa kontributin e njeriut.

Por aftësitë e roverëve si Curiosity janë të kufizuara nga ritmi i tyre i ngadaltë. Dhe ka diçka tjetër me të cilën ata nuk mund të konkurrojnë gjithashtu. Kjo do të thotë, njerëzit kanë bonusin e shtuar të frymëzimit të njerëzve përsëri në Tokë në një mënyrë që makinat nuk munden.

Jeta në Mars?

Njerëzit nuk kanë udhëtuar më larg se orbita e Tokës që nga dhjetori 1972, kur misioni i fundit Apollo vizitoi Hënën. Nasa shpreson të kthejë njerëzit atje këtë dekadë me programin e saj Artemis. Misioni tjetër i ekuipazhit do të shohë katër astronautë të fluturojnë rreth Hënës në vitin 2026. Një mision tjetër, i planifikuar për vitin 2027, do të shohë astronautët e NASA-s të zbresin në sipërfaqen e Hënës.

Ndërkohë, agjencia hapësinore kineze dëshiron të dërgojë astronautë në Hënë. Diku tjetër Elon Musk, CEO i kompanisë amerikane SpaceX, ka planet e tij në lidhje me hapësirën. Ai ka thënë se plani i tij afatgjatë është të krijojë një koloni në Mars, ku njerëzit mund të zbarkojnë.

Ideja e tij është të përdorë Starship, një automjet të ri të madh që kompania e tij po zhvillon, për të transportuar deri në 100 njerëz atje në një kohë, me synimin që të ketë një milion njerëz në Mars në 20 vjet.

Megjithatë, ka të panjohura të mëdha rreth jetesës në Mars, duke përfshirë një mori sfidash teknike që ajo thotë se mbeten të pazgjidhura. Megjithatë, deri atëherë, njerëzit ka të ngjarë të vazhdojnë hapat e tyre të vegjël në kozmos, në një rrugë të shkelur prej kohësh nga eksploruesit robotikë përpara tyre.

robotet e inteligjences artificiale

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje