LIVE UPDATES
Bota

Ekzistonte edhe 4500 vjet më parë, analiza e ADN-së zbulon sindromën Down tek njerëzit parahistorikë

Gjashtë raste të sindromës Down dhe një rast i sindromës Edward (një gjendje më e rëndë) janë gjetur në ADN-në e mbijetuar të popullatave njerëzore që jetonin në Spanjë, Bullgari, Finlandë dhe Greqi 4500 vjet më parë, thanë studiuesit.

22 Shkurt 2024, 16:21 Nga E.d
Ekzistonte edhe 4500 vjet më parë, analiza e ADN-së zbulon
Foto ilustruese

SPANJË- Një analizë e re e ADN-së antike ka zbuluar se defekte të rralla të drejtuara nga gjenet, si sindroma Down, kanë ndodhur te qeniet njerëzore për shumë mijëra vjet. Jo vetëm që ekzistonin defektet e lindjes, por këto foshnje shpesh varroseshin me kujdes nga komuniteti i tyre. Kjo sugjeron se ata ishin përfshirë si pjesë e komunitetit pavarësisht dallimeve të tyre. Gjashtë raste të sindromës Down dhe një rast i sindromës Edward (një gjendje më e rëndë) janë gjetur në ADN-në e mbijetuar të popullatave njerëzore që jetonin në Spanjë, Bullgari, Finlandë dhe Greqi 4500 vjet më parë, thanë studiuesit.

Këto rezultate erdhën nga analiza e ADN-së e rreth 10,000 njerëzve të lashtë që kërkonin trisomi autosomale, një defekt i lindur në të cilin njerëzit mbajnë një kopje shtesë të një prej 22 kromozomeve të parë. Të gjitha rastet u zbuluan në varrosjet e foshnjave, por nga kultura dhe periudha të ndryshme kohore.

"Duke përdorur një model të ri statistikor, ne ekzaminuam ADN-në e nxjerrë nga mbetjet njerëzore nga epoka e Mesolitit, Neolitit, Bronzit dhe Hekurit deri në mesin e viteve 1800," tha studiuesi kryesor Adam Rohrlach.

Sindroma Down ndodh kur një person lind me një kopje shtesë të kromozomit 21. Ajo shoqërohet me vonesa në zhvillim, paaftësi intelektuale të lehtë deri në mesatare dhe një grup karakteristik të tipareve të fytyrës.

“Ndërsa ne prisnim që njerëzit me sindromën Down sigurisht të ekzistonin në të kaluarën, kjo është hera e parë që ne kemi qenë në gjendje të zbulojmë me besueshmëri raste në mbetjet antike, pasi ato nuk mund të diagnostikohen me siguri duke parë vetëm mbetjet skeletore.” tha Rohrlach në një njoftim.

"Ne më pas krahasuam mbetjet e individëve me sindromën Down për anomalitë e zakonshme skeletore si rritja e parregullt e kockave ose poroziteti i kockave të kafkës, të cilat mund të ndihmojnë në identifikimin e rasteve të ardhshme të sindromës Down kur ADN-ja e lashtë nuk mund të rikuperohet," tha Patxuka de Miguel Ibanez studiuesja e Universitetit të Alicantes në Spanjë. 

Studimi zbuloi gjithashtu një rast të sindromës Edwards, një gjendje edhe më e rrallë e shkaktuar nga tre kopje të kromozomit 18. Ky defekt gjenetik shkakton simptoma shumë më të rënda se sindroma Down. Mbetjet treguan shenja të anomalive të rënda në rritjen e kockave dhe fëmija vdiq rreth javës së 40-të të shtatzënisë. Të gjithë këta foshnje u varrosën me kujdes, duke treguar se shoqëritë e lashta e kuptonin se ata ishin pjesë e komunitetit të tyre pavarësisht defekteve të tyre të lindjes. Kjo ishte veçanërisht e vërtetë për epokën e hershme të hekurit në Spanjë, ku studiuesit gjetën një rast të vetëm të sindromës Edwards dhe një numër në rritje të rasteve të sindromës Down.

"Eshtrat nuk mund të konfirmonin se këto foshnje mbijetuan deri në lindje, por ata ishin midis foshnjave të varrosura brenda shtëpive në vendbanim, ose brenda ndërtesave të tjera të rëndësishme. Ne nuk e dimë pse ndodhi kjo, pasi shumica e njerëzve u dogjën gjatë kësaj kohe, por duket sikur ata po i zgjidhnin me qëllim këto foshnja për varrime të veçanta," tha studiuesi Roberto Risch, një arkeolog nga Universiteti Autonom i Barcelonës.

sindroma down

Sondazh

Poll

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën