LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC: Pse ishte kaq vdekjeprurës tërmeti në Turqi dhe Siri?

Ishte një tërmet i madh - i regjistruar si 7.8, i klasifikuar si "i madh" në shkallën zyrtare të magnitudës. Ai shpërtheu përgjatë rreth 100 km (62 milje) të vijës së thyerjes, duke shkaktuar dëme serioze në ndërtesat pranë epiqendrës.

6 Shkurt 2023, 17:56 Nga k.m.
Analiza e BBC: Pse ishte kaq vdekjeprurës tërmeti në Turqi dhe
Foto ilustruese

TURQI- Më shumë se 2,000 njerëz janë vrarë dhe mijëra janë plagosur nga një tërmet i madh që goditi Turqinë juglindore, pranë kufirit me Sirinë, në orët e para të mëngjesit të së hënës. Tërmeti, i cili goditi pranë qytetit të Gaziantep, u pasua nga afër nga pasgoditje të shumta - duke përfshirë një që ishte pothuajse aq i madh sa vetë tërmeti.

Pse ishte kaq vdekjeprurëse?

Ishte një tërmet i madh - i regjistruar si 7.8, i klasifikuar si "i madh" në shkallën zyrtare të magnitudës. Ai shpërtheu përgjatë rreth 100 km (62 milje) të vijës së thyerjes, duke shkaktuar dëme serioze në ndërtesat pranë epiqendrës. Profesor Joanna Faure Walker, kreu i Institutit për Reduktimin e Rrezikut dhe Fatkeqësive në University College London, tha: Nga tërmetet më vdekjeprurëse në çdo vit, vetëm dy në 10 vitet e fundit kanë qenë me magnitudë të madhe.

Por nuk është vetëm fuqia e dridhjes që shkakton shkatërrim. Ngjarja ka ndodhur në orët e para të mëngjesit, kur qytetarët ndodheshin brenda banesave dhe flinin. 

Qëndrueshmëria e ndërtesave është gjithashtu një faktor.

Dr Carmen Solana, lexuese e vullkanologjisë dhe komunikimit të rrezikut në Universitetin e Portsmouth, thotë: Infrastruktura rezistente është për fat të keq në Turqinë Jugore dhe veçanërisht në Siri, kështu që shpëtimi i jetëve tani më së shumti varet nga reagimi. 24 orët e ardhshme janë vendimtare për të gjetur të mbijetuarit. Pas 48 orësh numri i të mbijetuarve zvogëlohet jashtëzakonisht.

Ky ishte një rajon ku nuk kishte pasur një tërmet të madh për më shumë se 200 vjet ose ndonjë shenjë paralajmëruese, kështu që niveli i gatishmërisë do të ishte më i vogël se sa për një rajon që ishte më i mësuar të përballej me lëkundjet.

Çfarë e shkaktoi tërmetin?

Korja e Tokës përbëhet nga copa të veçanta, të quajtura pllaka, që strehohen pranë njëra-tjetrës. Këto pllaka shpesh përpiqen të lëvizin, por parandalohen nga fërkimi i fërkimit me një fqinje. Por ndonjëherë presioni rritet derisa njëra pllakë tërhiqet papritur, duke bërë që sipërfaqja të lëvizë. Në këtë rast, ishte pllaka arabe që lëvizte në drejtim të veriut dhe kërceu kundër pllakës së Anadollit.

Si maten tërmetet?

Ato maten në një shkallë të quajtur Shkalla e Madhësisë së Momentit (Mw). Kjo ka zëvendësuar shkallën më të njohur të Rihterit, që tani konsiderohet e vjetëruar dhe më pak e saktë. Numri që i atribuohet një tërmeti përfaqëson një kombinim të distancës që ka lëvizur linja e thyerjes dhe forcës që e ka lëvizur atë.

Një dridhje prej 2.5 ose më pak zakonisht nuk mund të ndihet, por mund të zbulohet nga instrumentet. Tërmete deri në 5.0 janë ndjerë dhe shkaktojnë dëme të vogla. Tërmeti turk me magnitudë 7.8 klasifikohet si i madh dhe zakonisht shkakton dëme serioze, siç ka ndodhur në këtë rast. Çdo gjë mbi 8 shkakton dëme katastrofike dhe mund të shkatërrojë plotësisht komunitetet ku ndodh.

Si krahasohet kjo me tërmetet e tjera të mëdha?

Tërmeti në brigjet e Japonisë në vitin 2011 u regjistrua me magnitudë 9 dhe shkaktoi dëme të mëdha në tokë dhe shkaktoi një seri valësh gjigante baticore - njëra prej të cilave çoi në një aksident të madh në centralin bërthamor përgjatë bregdetit.

Tërmeti më i madh ndonjëherë ishte 9.5 i regjistruar në Kili në vitin 1960./BBC

termet ne turqi

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet