LIVE UPDATES
Bota

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para të polit jugor të Diellit (FOTO)

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

15 Qershor 2025, 14:45 Nga r.ll
Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
foto të papara më parë të polit jugor të Diellit

EVROPË- Videoja dhe imazhet e para të polit jugor të Diellit janë dërguar në Tokë nga anija kozmike Solar Orbiter e Agjencisë Hapësinore Evropiane. Imazhet e reja do t'u mundësojnë shkencëtarëve të mësojnë se si Dielli ndryshon ciklet midis periudhave të stuhive të tërbuara dhe kohërave të qeta.

Kjo është e rëndësishme sepse aktiviteti intensiv diellor mund të ndikojë në komunikimin satelitor dhe të rrëzojë rrjetet e energjisë në Tokë. Imazhet e reja tregojnë një atmosferë të shndritshme e të ndritshme që në disa pjesë arrin temperaturat prej një milion gradë Celsius. Ndërmjet tyre janë re më të errëta gazi, të cilat, megjithëse shumë më të ftohta, janë ende njëqind mijë gradë përvëluese.

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

"Sot ne zbulojmë pamjet e para të njerëzimit mbi polin e Diellit", thotë ajo, raporton BBC.

Nga Toka, Dielli është aq i ndritshëm sa duket si një disk pa tipare dalluese. Por në frekuenca të ndryshme dhe duke përdorur filtra të veçantë, shkencëtarët mund ta shohin atë në formën e tij të vërtetë: si një top dinamik fluid, me fusha magnetike që përdridhen dhe rrotullohen në sipërfaqe dhe që krijojnë shpërthime dhe sythe gazi në atmosferën e tij. Janë këto fusha magnetike që përcaktojnë kur Dielli tërbohet dhe lëshon grimca drejt Tokës.

Shkencëtarët e dinë se Dielli ka një periudhë qetësie kur fushat magnetike janë të rregulluara, me yllin tonë që ka një pol magnetik verior dhe jugor të fiksuar. Kjo është një fazë kur Dielli nuk është në gjendje të prodhojë shpërthime të dhunshme, por këto fusha më pas bëhen komplekse dhe kaotike ndërsa riorientohen me polet veriore dhe jugore që ndërrohen afërsisht çdo 11 vjet.

Gjatë periudhës kaotike, Dielli përpiqet të zvogëlojë kompleksitetin e tij dhe dhuna përhapet, ndërsa copa të Diellit lëvizin drejt Tokës. Këto stuhi diellore mund të dëmtojnë satelitët e komunikimit dhe rrjetet e energjisë, megjithëse ato gjithashtu mund të shkaktojnë aurora të bukura në qiell.

Sipas Prof. Lucie Green të UCL, ka qenë e vështirë të parashikohet ky aktivitet me modele kompjuterike të Diellit sepse nuk ka pasur të dhëna mbi migrimin e fushave magnetike drejt poleve. Por kjo tani ka ndryshuar.

"Tani kemi copën që mungon në enigmë", tha ajo për BBC News.

"Përmbysja e fushave magnetike polare në Diell ka qenë një nga pyetjet e mëdha të hapura në shkencë dhe ajo që do të jemi në gjendje të bëjmë me Solar Orbiter është të matim për herë të parë rrjedhat vërtet të rëndësishme të lëngjeve që kapin pjesë të fushës magnetike përgjatë Diellit dhe i transportojnë ato në rajonet polare".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para

Qëllimi përfundimtar është të zhvillohen modele kompjuterike të Diellit në mënyrë që të parashikohet ky i ashtuquajtur mot hapësinor. Parashikimet e sakta do t'u mundësojnë operatorëve të satelitëve, kompanive të shpërndarjes së energjisë, si dhe vëzhguesve të aurorës, të planifikojnë më mirë stuhitë intensive diellore.

"Ky është Graali i Shenjtë i fizikës diellore", thotë Prof. Christopher Owen, i cili specializohet në studimet e erës diellore duke përdorur të dhëna nga anija kozmike.

"Solar Orbiter do të na mundësojë të shkojmë në thelb të disa prej shkencave themelore të motit hapësinor. Por duhet bërë edhe pak punë para se të arrijmë në pikën ku shohim sinjale në Diell mbi të cilat mund të mbështetemi për të parashikuar shpërthimet që mund të godasin Tokën".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
Çdo ngjyrë përfaqëson një element të ndryshëm në një shtresë të Diellit. Nga e majta në të djathtë: Hidrogjen, Karbon, Oksigjen, Neon dhe Magnez.

Sondazhi Solar Orbiter ka kapur gjithashtu imazhe të reja të elementeve kimike në shtresa të ndryshme të Diellit dhe lëvizjes së tyre. Këto janë marrë duke përdorur një instrument të quajtur SPICE, i cili mat frekuencat specifike të dritës, të quajtura vija spektrale, të cilat dërgohen nga elementë specifikë kimikë si hidrogjeni, karboni, oksigjeni, neoni dhe magnezi në temperatura të njohura.

Për herë të parë, ekipi i SPICE ka ndjekur vijat spektrale për të matur shpejtësinë me të cilën lëvizin grumbujt e materialit diellor. Këto matje mund të zbulojnë se si grimcat hidhen nga Dielli në formën e erës diellore./BBC

dielli anija kozmike solar orbiter


Sondazh

Poll

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje