LIVE UPDATES
Bota

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para të polit jugor të Diellit (FOTO)

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

15 Qershor 2025, 14:45 Nga r.ll
Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
foto të papara më parë të polit jugor të Diellit

EVROPË- Videoja dhe imazhet e para të polit jugor të Diellit janë dërguar në Tokë nga anija kozmike Solar Orbiter e Agjencisë Hapësinore Evropiane. Imazhet e reja do t'u mundësojnë shkencëtarëve të mësojnë se si Dielli ndryshon ciklet midis periudhave të stuhive të tërbuara dhe kohërave të qeta.

Kjo është e rëndësishme sepse aktiviteti intensiv diellor mund të ndikojë në komunikimin satelitor dhe të rrëzojë rrjetet e energjisë në Tokë. Imazhet e reja tregojnë një atmosferë të shndritshme e të ndritshme që në disa pjesë arrin temperaturat prej një milion gradë Celsius. Ndërmjet tyre janë re më të errëta gazi, të cilat, megjithëse shumë më të ftohta, janë ende njëqind mijë gradë përvëluese.

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

"Sot ne zbulojmë pamjet e para të njerëzimit mbi polin e Diellit", thotë ajo, raporton BBC.

Nga Toka, Dielli është aq i ndritshëm sa duket si një disk pa tipare dalluese. Por në frekuenca të ndryshme dhe duke përdorur filtra të veçantë, shkencëtarët mund ta shohin atë në formën e tij të vërtetë: si një top dinamik fluid, me fusha magnetike që përdridhen dhe rrotullohen në sipërfaqe dhe që krijojnë shpërthime dhe sythe gazi në atmosferën e tij. Janë këto fusha magnetike që përcaktojnë kur Dielli tërbohet dhe lëshon grimca drejt Tokës.

Shkencëtarët e dinë se Dielli ka një periudhë qetësie kur fushat magnetike janë të rregulluara, me yllin tonë që ka një pol magnetik verior dhe jugor të fiksuar. Kjo është një fazë kur Dielli nuk është në gjendje të prodhojë shpërthime të dhunshme, por këto fusha më pas bëhen komplekse dhe kaotike ndërsa riorientohen me polet veriore dhe jugore që ndërrohen afërsisht çdo 11 vjet.

Gjatë periudhës kaotike, Dielli përpiqet të zvogëlojë kompleksitetin e tij dhe dhuna përhapet, ndërsa copa të Diellit lëvizin drejt Tokës. Këto stuhi diellore mund të dëmtojnë satelitët e komunikimit dhe rrjetet e energjisë, megjithëse ato gjithashtu mund të shkaktojnë aurora të bukura në qiell.

Sipas Prof. Lucie Green të UCL, ka qenë e vështirë të parashikohet ky aktivitet me modele kompjuterike të Diellit sepse nuk ka pasur të dhëna mbi migrimin e fushave magnetike drejt poleve. Por kjo tani ka ndryshuar.

"Tani kemi copën që mungon në enigmë", tha ajo për BBC News.

"Përmbysja e fushave magnetike polare në Diell ka qenë një nga pyetjet e mëdha të hapura në shkencë dhe ajo që do të jemi në gjendje të bëjmë me Solar Orbiter është të matim për herë të parë rrjedhat vërtet të rëndësishme të lëngjeve që kapin pjesë të fushës magnetike përgjatë Diellit dhe i transportojnë ato në rajonet polare".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para

Qëllimi përfundimtar është të zhvillohen modele kompjuterike të Diellit në mënyrë që të parashikohet ky i ashtuquajtur mot hapësinor. Parashikimet e sakta do t'u mundësojnë operatorëve të satelitëve, kompanive të shpërndarjes së energjisë, si dhe vëzhguesve të aurorës, të planifikojnë më mirë stuhitë intensive diellore.

"Ky është Graali i Shenjtë i fizikës diellore", thotë Prof. Christopher Owen, i cili specializohet në studimet e erës diellore duke përdorur të dhëna nga anija kozmike.

"Solar Orbiter do të na mundësojë të shkojmë në thelb të disa prej shkencave themelore të motit hapësinor. Por duhet bërë edhe pak punë para se të arrijmë në pikën ku shohim sinjale në Diell mbi të cilat mund të mbështetemi për të parashikuar shpërthimet që mund të godasin Tokën".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
Çdo ngjyrë përfaqëson një element të ndryshëm në një shtresë të Diellit. Nga e majta në të djathtë: Hidrogjen, Karbon, Oksigjen, Neon dhe Magnez.

Sondazhi Solar Orbiter ka kapur gjithashtu imazhe të reja të elementeve kimike në shtresa të ndryshme të Diellit dhe lëvizjes së tyre. Këto janë marrë duke përdorur një instrument të quajtur SPICE, i cili mat frekuencat specifike të dritës, të quajtura vija spektrale, të cilat dërgohen nga elementë specifikë kimikë si hidrogjeni, karboni, oksigjeni, neoni dhe magnezi në temperatura të njohura.

Për herë të parë, ekipi i SPICE ka ndjekur vijat spektrale për të matur shpejtësinë me të cilën lëvizin grumbujt e materialit diellor. Këto matje mund të zbulojnë se si grimcat hidhen nga Dielli në formën e erës diellore./BBC

dielli anija kozmike solar orbiter


Sondazh

Poll

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen