LIVE UPDATES
Bota

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para të polit jugor të Diellit (FOTO)

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

15 Qershor 2025, 14:45 Nga r.ll
Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
foto të papara më parë të polit jugor të Diellit

EVROPË- Videoja dhe imazhet e para të polit jugor të Diellit janë dërguar në Tokë nga anija kozmike Solar Orbiter e Agjencisë Hapësinore Evropiane. Imazhet e reja do t'u mundësojnë shkencëtarëve të mësojnë se si Dielli ndryshon ciklet midis periudhave të stuhive të tërbuara dhe kohërave të qeta.

Kjo është e rëndësishme sepse aktiviteti intensiv diellor mund të ndikojë në komunikimin satelitor dhe të rrëzojë rrjetet e energjisë në Tokë. Imazhet e reja tregojnë një atmosferë të shndritshme e të ndritshme që në disa pjesë arrin temperaturat prej një milion gradë Celsius. Ndërmjet tyre janë re më të errëta gazi, të cilat, megjithëse shumë më të ftohta, janë ende njëqind mijë gradë përvëluese.

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

"Sot ne zbulojmë pamjet e para të njerëzimit mbi polin e Diellit", thotë ajo, raporton BBC.

Nga Toka, Dielli është aq i ndritshëm sa duket si një disk pa tipare dalluese. Por në frekuenca të ndryshme dhe duke përdorur filtra të veçantë, shkencëtarët mund ta shohin atë në formën e tij të vërtetë: si një top dinamik fluid, me fusha magnetike që përdridhen dhe rrotullohen në sipërfaqe dhe që krijojnë shpërthime dhe sythe gazi në atmosferën e tij. Janë këto fusha magnetike që përcaktojnë kur Dielli tërbohet dhe lëshon grimca drejt Tokës.

Shkencëtarët e dinë se Dielli ka një periudhë qetësie kur fushat magnetike janë të rregulluara, me yllin tonë që ka një pol magnetik verior dhe jugor të fiksuar. Kjo është një fazë kur Dielli nuk është në gjendje të prodhojë shpërthime të dhunshme, por këto fusha më pas bëhen komplekse dhe kaotike ndërsa riorientohen me polet veriore dhe jugore që ndërrohen afërsisht çdo 11 vjet.

Gjatë periudhës kaotike, Dielli përpiqet të zvogëlojë kompleksitetin e tij dhe dhuna përhapet, ndërsa copa të Diellit lëvizin drejt Tokës. Këto stuhi diellore mund të dëmtojnë satelitët e komunikimit dhe rrjetet e energjisë, megjithëse ato gjithashtu mund të shkaktojnë aurora të bukura në qiell.

Sipas Prof. Lucie Green të UCL, ka qenë e vështirë të parashikohet ky aktivitet me modele kompjuterike të Diellit sepse nuk ka pasur të dhëna mbi migrimin e fushave magnetike drejt poleve. Por kjo tani ka ndryshuar.

"Tani kemi copën që mungon në enigmë", tha ajo për BBC News.

"Përmbysja e fushave magnetike polare në Diell ka qenë një nga pyetjet e mëdha të hapura në shkencë dhe ajo që do të jemi në gjendje të bëjmë me Solar Orbiter është të matim për herë të parë rrjedhat vërtet të rëndësishme të lëngjeve që kapin pjesë të fushës magnetike përgjatë Diellit dhe i transportojnë ato në rajonet polare".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para

Qëllimi përfundimtar është të zhvillohen modele kompjuterike të Diellit në mënyrë që të parashikohet ky i ashtuquajtur mot hapësinor. Parashikimet e sakta do t'u mundësojnë operatorëve të satelitëve, kompanive të shpërndarjes së energjisë, si dhe vëzhguesve të aurorës, të planifikojnë më mirë stuhitë intensive diellore.

"Ky është Graali i Shenjtë i fizikës diellore", thotë Prof. Christopher Owen, i cili specializohet në studimet e erës diellore duke përdorur të dhëna nga anija kozmike.

"Solar Orbiter do të na mundësojë të shkojmë në thelb të disa prej shkencave themelore të motit hapësinor. Por duhet bërë edhe pak punë para se të arrijmë në pikën ku shohim sinjale në Diell mbi të cilat mund të mbështetemi për të parashikuar shpërthimet që mund të godasin Tokën".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
Çdo ngjyrë përfaqëson një element të ndryshëm në një shtresë të Diellit. Nga e majta në të djathtë: Hidrogjen, Karbon, Oksigjen, Neon dhe Magnez.

Sondazhi Solar Orbiter ka kapur gjithashtu imazhe të reja të elementeve kimike në shtresa të ndryshme të Diellit dhe lëvizjes së tyre. Këto janë marrë duke përdorur një instrument të quajtur SPICE, i cili mat frekuencat specifike të dritës, të quajtura vija spektrale, të cilat dërgohen nga elementë specifikë kimikë si hidrogjeni, karboni, oksigjeni, neoni dhe magnezi në temperatura të njohura.

Për herë të parë, ekipi i SPICE ka ndjekur vijat spektrale për të matur shpejtësinë me të cilën lëvizin grumbujt e materialit diellor. Këto matje mund të zbulojnë se si grimcat hidhen nga Dielli në formën e erës diellore./BBC

dielli anija kozmike solar orbiter


Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet