LIVE UPDATES
Bota

Disinformim dhe lajme të rreme në luftën e Lindjes së Mesme

Këto janë vetëm dy nga shumë video që janë shpërndarë në mediat sociale që nga fillimi i konfliktit mes Izraelit dhe Hamasit, pas sulmit terrorist të Hamasit me 7 tetor. Një analizë e DW tregon, se të dyja videot janë të manipuluara.

31 Tetor 2023, 12:03 Nga a.l
Disinformim dhe lajme të rreme në luftën e Lindjes së Mesme
FakeNews

A zbarkuan duzina luftëtarësh të Hamasit me parashutë në Izrael, siç paraqitet në një video që qarkullon në TikTok? Dhe a ka ngritur lart ylli i futbollit një flamur palestinez, siç tregohet në një video tjetër?

Këto janë vetëm dy nga shumë video që janë shpërndarë në mediat sociale që nga fillimi i konfliktit mes Izraelit dhe Hamasit, pas sulmit terrorist të Hamasit me 7 tetor. Një analizë e DW tregon, se të dyja videot janë të manipuluara.

Ato janë pjesë e një sfide më të madhe: Faktet manipulohen dhe shpërndaren, në një kohë që numër i madh përdoruesish kërkon online për informacione të besueshme, që u ndihmojnë të kuptojnë më mirë konfliktin në Lindjen e Mesme. „Përmasat e disinformimit, informimit të gabuar, propagandës dhe paqartësisë janë më të mëdha se kurrë më parë në këtë konflikt", thotë Andy Carvin, drejtues i qendrës digjitale Digital Forensic Research Lab të Këshillit Atlantik për DW. 

Disinformim dhe lajme të rreme në luftën e Lindjes së Mesme
Videoja

Falsfikimet ndezin zemërimin

Sidomos në kohë lufte informacionet që shpërndahen mund të jenë shokuese, të konstestueshme apo trazuese. Kështu në internet qarkullon një video, që Deutsche Welle e ka klasifikuar si manipulim dhe me gjasë tregon, se si ushtarët izraelitë rrëmbejnë dy vajza të vogla izraelite.

Një video e tillë shkakton zemërim, hidhërim dhe ndjenja të tjera. Kjo mund të çojë aty që dikush mbështet njërën ose palën tjetër në konflikt. Lajmet e rreme kanë efekt më të madh, kur vihen në lëvizje emocione të forta.

Psikologu konjitiv Stephan Lewandowsky tha në një bisedë të mëparshme me DW, se „lajmet e rreme tentojnë të krijojë zemërim tek marrësi i tyre." Sipas studiuesit, "ne e dimë, se pavarësisht, nëse ju e pëlqeni apo jo, ju merreni me këtë informacion provokues zemërues." Pikërisht kjo rrit probabilitetin që ato të bëhen virale.

Disinformim dhe lajme të rreme në luftën e Lindjes së Mesme
Videoja

Ka disa përgjigje ndaj pyetjeve si më poshtë që mund të ndihmojë që të krijohet një distancë e logjikshme para se të shkosh më tej me informimin:

Shumë përdorues nuk i marrin më lajmet mbi zhvillimet, edhe ato në kohë lufte në faqet e internetit të lajmeve apo aplikacionet e tyre, por në platformat e mediave sociale, makineritë e kërkimit. Kjo ka dobësuar në disa raste lidhjen e përdoruesve me emrat e njohur të ofrimit të lajmit, që normalisht publikojnë informacione të besueshme. Përveç kësaj është bërë më e vështirë që të përcaktosh në mediat sociale, se nga vijnë informacionet. 

Njohja e burimit ndihmon që të kuptosh nëse një video, foto apo një artikull është i besueshëm. Edhe nëse informacionet janë të vërteta, dhënia e burimit të informacionit ndihmon të kuptosh axhendën e ofruesit dhe të dallosh nëse ka tendencë paragjykimi.

Nëse kjo është e lidhur me profilin e një personi, verifiko, se çfarë është publikuar në të shkuarën nga ky person dhe ku. Shikoni në platforma të tjera, nëse një person shënon se punon për një media. Nëse profili të çon në një faqe interneti atëherë verifikoni në menu pjesën ku jepen të dhëna, "Mbi ne” apo impresum që ju jep të dhëna për të përcaktuar, se cilat informacine publikohen, si financohet dhe nëse ka partnerë shtetërorë apo komercialë.

Në rast të fotove apo videove që mund të jenë të manipuliuara mund të ndihmojë një kërkim praptas për të gjetur origjinën e fotos. Për të kryer këtë nevojitet një foto ose një screenshot, i cili ngarkohet në makinerinë e kërkimit Google images apo Tin Eye. 

Edhe përmbajtja e një deklarate mund të verifikohet

Në fillim të tetorit u pretendua në një video, se Egjipti ka hyrë në luftë dhe ka dërguar qindra tanke në Rripin e Gazës. Verifikimi e nxjerr qartë, që nuk ka asnjë provë për pohime të tilla. Në rast të një pjesëmarrjeje të drejtërdrejtë të Egjiptit në luftë do të ishte raportuar shumë më gjerësisht./DW

lufta izrael-palestine

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet