LIVE UPDATES
Bota

Ekonomia globale është në prag të humnerës, as Trump dhe as Biden nuk mund t’ia ndryshojnë trajektoren

Ose amerikanët mund të zgjedhin atë që quhet në media “Trumponomics Mach II”, planin e ri ekonomik të ish-presidentit që këtë herë do të udhëhiqet jo nga uljet e taksave dhe reduktimi i rregulloreve mbi biznesin, por nga një tarifë e tmerrshme prej 10 për qind për të gjitha importet.

20 Nëntor 2023, 14:35 Nga Matthew Lyen

Ekonomia globale është në prag të humnerës, as Trump

Nga Matthew Lyen “Daily Telegraph”

Siç është pare në këto 3 vite, “Bidenomics”, politikat ekonomike të Joe Biden do të vazhdojnë të shoqërohen me subvencione të mëdha federale që u shpërndahen kompanive, dhe kjo do të ndodhë me një mbikëqyrje shumë të vogël, gjë që do të sjellë një rritje të madhe të borxhit.

Ose amerikanët mund të zgjedhin atë që quhet në media “Trumponomics Mach II”, planin e ri ekonomik të ish-presidentit që këtë herë do të udhëhiqet jo nga uljet e taksave dhe reduktimi i rregulloreve mbi biznesin, por nga një tarifë e tmerrshme prej 10 për qind për të gjitha importet.

Por kur ka mbetur më pak se një vit nga zgjedhjet e reja presidenciale, perspektivat për pjesën tjetër të botës janë dukur rrallëherë kaq shumë të zymta. Është e vërtetë se në skenë janë ende disa kandidatë të arsyeshëm, si për shembull Nikki Haley, ylli në ngjitje i fraksionit të Reganistëve në Partinë Republikane.

Por në realitet, në kushtet kur ekonomia globale është në prag të një recesioni të ri, po bëhet e qartë se as Biden dhe as Trump nuk mund ta shpëtojnë atë nga humnera. Dhe për fat të keq duken të pakta, shanset që një kandidat tjetër ta sfidojë këtë dyshe në garën për në Shtëpinë e Bardhë.

Zgjedhja me të cilën përballen votuesit amerikanë vitin e ardhshëm, mund të jetë më  dëshpëruesja prej të paktën një shekulli. Një president dukshëm i dobët si Joe Biden ka filluar të mbrojë programin e tij ekonomik, duke premtuar të përforcojë strategjinë e tij mbi industrinë nëse fiton edhe një mandat tjetër 4-vjeçar për të qëndruar në Shtëpinë e Bardhë.

Por problemi është se “Bidenomics” ka filluar që të fusë ujë. Shkalla e subvencioneve për ri-industrializimin e ekonomisë amerikane dhe kalimin tek energjitë alternative jo ndotëse, po del jashtë kontrollit. Fatura totale mund ta kalojë lehtësisht pragun 1 trilionë dollarë.

Për shkak se pjesa më e madhe e saj është në formën e kredive të pa garantuara, ajo është e hapur dhe askush nuk mund të jetë i sigurt për koston përfundimtare. Në nivelin prej më shumë se 6 për qind të PBB-së, deficiti është ende shqetësues dhe ka rënë vlerësimi për SHBA-në në këtë aspekt.

Vendi po mbytet në borxhe, dhe plani i vetëm i Biden, duket se është të marrë edhe më shumë hua. Nëse fiton një mandat të dytë, me siguri që ai do të përballet me pasojat e rënda. Por pikërisht këtu qëndron problemi.

As një presidencë e dytë e Donald Trump nuk premton ndonjë gjë më të mirë. Me gjithë kritikat e justifikuara për menaxhimin e tij kaotik të Shtëpisë së Bardhë gjatë mandatit të tij të parë, platforma ekonomike e “Trump Mach I” solli rritje ekonomike dhe jo pak vende të reja pune.

Ai reduktoi normat e larta jo-konkurruese të taksave mbi korporatat në SHBA (Biden dëshiron t'i rrisë ato), rikrijoi zonat të lira ekonomike, të cilat ndihmuan në rigjallërimin e zonave urbane të shkatërruara, dhe nisi një luftë kundër burokracisë, që ishte të paktën pjesërisht e suksesshme në heqjen e rregullave që po mbysnin sipërmarrjen.

Ishte një rekord i mirë. Mandati i dytë do të jetë ndryshe. Plani kryesor i Trump është një tarifë universale prej 10 për qind për të gjitha importet, një lëvizje shumë shqetësuese për ata që besojnë në ekonominë e tregut të lirë. Një luftë tregtare në atë shkallë do të kishte pasoja katastrofike, edhe për ekonominë britanike, duke qenë se SHBA-ja është vendi ku ne eksportojmë më shumë. SHBA-ja është ndërkohë importuesi më i madh në botë i mallrave dhe shërbimeve, me një diferencë shumë të madhe.

Importet e saj arrijnë rreth 4 trilionë dollarë në vit, shumë përpara Kinës me 3 trilionë dollarë dhe Japonisë (më më pak se 1 trilionë dollarë). Tarifat që planifikon të rivendosë Donald Trump mund të shkaktojnë atë lloj rënieje të tregtisë globale që bota nuk ka e parë që

nga vitet 1930.

Edhe nëse tarifa do të ishte për aktivitetin tregtar brenda vendit, s’ka dyshim se kjo lëvizje do të ishte e tmerrshme për partnerët kryesorë tregtarë të Amerikës. Në kohët moderne nuk ka pasur asnjëherë një grup kaq të dobët kandidatësh.

Dhe kjo në një kohë kur ekonomia globale po rritet ngadalë, madje shumë ngadalë duke mos e përballuar ritmin me të cilin po rritet borxhi i qeverive. Evropa po zhytet tashmë në një recesion, me në krye një ekonomi gjermane e cila ka ngecur me një model biznesi që po has shumë vështirësi tani që nuk ka më në dispozicion energjinë e lirë ruse. Edhe Kina po has shumë pengesa për shkak të një trashëgimie të investimeve të tepruara, dhe ka pak shenja se ajo do të jetë në gjendje të arrijë sërish nivelin e rritjes që pati pas krizës financiare globale të viteve 2008-2009.

Ndërkohë, tregjet financiare botërore po përpiqen të përshtaten me normat e interesit 5 për qind ose më tepër. Megjithëse mund të ketë rënë, inflacioni mbetet ende shumë mbi objektivat e bankës qendrore të SHBA-së.

Nga fituesit e mundshëm në presidencialet e vitit të ardhshëm, kandidatja republikane Nikki Haley duket si shpresa më e mirë për të ndryshuar dukshëm këtë gjendje. Ish-guvernatorja e Karolinës së Jugut po rritet ndjeshëm në sondazhe dhe po ashtu po merr disa donacione serioze nga Wall Street.

Investitori miliarder Stanley Druckenmiller, një kontribues i madh në Partinë Republikane, ka shpallur hapur mbështetjen e tij për Haley, dhe po u kërkon republikanëve të tjerë që të grumbullohen rreth saj. Nikki Haley mori së fundmi pjesë në një takim, ku ishte i pranishëm kreu ekzekutiv i BlackRock, Larry Fink.

Ndërkaq thuhet se ajo ka marrë privatisht edhe mbështetjen e shefit ekzekutiv të gjigantit JPMorgan Chase, Jamie Dimon. Nuk është e vështirë të kuptohet arsyeja pse paratë e kolosëve të biznesit po zhvendosen drejt saj. Haley mund të jetë për momentin shumë prapa Trump në sondazhe, në fakt edhe pas Ron De Santis.

Por ajo është përpara Joe Biden në shtetet që cilësohen si përcaktuese të garës elektorale.

Politikat e saj ekonomike, premtojnë një kthim tek republikanizmi tradicional. Haley dëshiron që t’i japë përparësi kontrollit të deficitit buxhetor, të anulojë subvencionet e pamenduara për “industritë e gjelbra”, dhe të ndihmojë bizneset e vogla dhe sipërmarrësit. Axhenda e saj mund të mos jetë origjinale, por është ajo që i duhet motorit të ekonomisë botërore. PBB-ja globale për këtë vit pritet të rritet me vetëm 3 për qind. Sipas FMN-së, ajo do të bjerë në 2.9 për qind në vitin 2024. Ndërkohë, rritja mesatare e ekonomisë globale ishte 3.8 për qind gjatë viteve 2000-2019.

Ne kemi nevojë për një përshpejtim të rritjes ekonomike të SHBA-së, me kushtin që ajo të mos shoqërohet me barriera tregtare në rritje. Prandaj duhet të shpresojmë që idetë e Haley-t të gjejnë gjithnjë e më shumë mbështetje brenda partisë së saj, edhe nëse nuk do të realizohen ambiciet e saj presidenciale. As Biden dhe as Trump nuk duket se dinë se si ta zhvendosin ekonominë nga pragu i humnerës ku ndodhet aktualisht, dhe mjerisht askush tjetër nuk duket se do të ketë shansin ta bëjë këtë.

matthew lyen

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje