LIVE UPDATES
Bota

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të shkatërrojë objektin bërthamor të Iranit dhe a do ta përdorë Trump atë?

I varrosur thellë poshtë një mali, uzina iraniane e pasurimit të uraniumit në Fordow është jashtë mundësive të shumicës së armëve të Izraelit. Cilat janë bombat kundër bunkerëve që mund të përdorë Izraeli për të provuar ta depërtojë atë?

18 Qershor 2025, 10:02 Nga r.ll
Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
bomba shkaterruese

SHBA- Fabrika sekrete e pasurimit të uraniumit në Fordow e Iranit është varrosur thellë poshtë një mali, centrifugat e saj jetësore të mbrojtura nga ton e ton shkëmbinj. Izraeli nuk e ka mbajtur sekret dëshirën e tij për të shkatërruar programin bërthamor të Iranit, por e vetmja bombë që besohet të jetë mjaftueshëm e fuqishme për të depërtuar në impiantin Fordow është një bombë amerikane "shkatërruese bunkerësh" që izraelitët nuk e kanë ende.

Ndërsa Presidenti Donald Trump duket se po kalon midis thirrjes ndaj Iranit për të negociuar dhe kërcënimit për hakmarrje në nivele të papara më parë, diskutimi tani po kthehet në faktin nëse SHBA-të do të përfshihen në mënyrë të pashmangshme në një konflikt tjetër në Lindjen e Mesme, diçka që presidenti ka thënë vazhdimisht se nuk e dëshiron.

Çfarë janë bombat shpërthyese të bunkerëve?

Thënë më thjesht, bombat që shkatërrojnë bunkerët janë të projektuara të shpërthejnë dy herë. Një herë për të thyer sipërfaqen e tokës dhe përsëri pasi bomba të jetë zhytur në një thellësi të caktuar. Ato përdoren për të arritur në selitë ushtarake, bunkerë dhe objekte të tjera të varrosura thellë nën tokë - prandaj edhe emri i tyre.

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
Foto nga arkivi e një bombe shkatërruese bunkeri GBU-28 që lëshohet nga një aeroplan luftarak amerikan

"Ato janë të mëdha, shumë të rënda. Ka shumë eksplozivë brenda tyre", thotë analisti ushtarak Michael Clarke. Ushtria izraelite ka një numër bombash shpërthyese bunkerësh, por nuk e ka të famshmen GBU-57, një bombë 14-tonëshe aq e rëndë sa mund të lëshohet vetëm nga flota amerikane e avionëve bombardues të rëndë.

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
Një GBU-57, ose bomba Massive Ordnance Penetrator, në Bazën Ajrore Whiteman në Missouri, në vitin 2023.

Është ajo GBU-57 që besohet të jetë e vetmja e aftë të shkatërrojë uzinën shumë të mbrojtur në Fordow. Analistët thonë se mund të dërgohet vetëm nga një bombardues i fshehtë amerikan B-2. Pesha e tij prej 13,600 kg do të thotë se forca e tij kinetike i mundëson të arrijë objektiva të varrosura thellë. Kuptohet që mund të depërtojë rreth 61 metra nën sipërfaqe përpara se të shpërthejë.

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
Një bombardues i fshehtë B-2 fluturon mbi Uashington DC gjatë një festimi të 4 korrikut

Cilat janë objektet kryesore bërthamore të Iranit?

Kryeministri Benjamin Netanyahu e ka bërë të qartë dëshirën e tij për të shkatërruar programin bërthamor të Iranit dhe çdo aluzion për kërcënim me armë bërthamore, diçka që Irani e ka mohuar prej kohësh se e kërkon. Gjatë disa ditëve që kur Izraeli nisi sulmin e tij të papritur ndaj Iranit, i është kushtuar shumë vëmendje se sa mirë do të ishin në gjendje të pengonin programin bërthamor të Iranit, pjesa më e madhe e të cilit është varrosur thellë nën tokë.

"Tre vendet që ata duan vërtet janë Natanz, Isfahan dhe Fordow", thotë Prof Clarke. Natanz dhe Fordow janë vende të pasurimit të uraniumit dhe Isfahani është një nga qendrat më të mëdha të kërkimit bërthamor në Iran.

Çfarë dëmi i ka shkaktuar Izraeli programit bërthamor të Iranit?

Impianti i pasurimit të Natanzit është goditur nga Izraeli ditët e fundit, dhe salla e saj nëntokësore e centrifugave besohet të jetë e dëmtuar, por jo e shkatërruar. Rafael Grossi, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, i tha BBC-së se uzina e Natanzit pësoi dëme të mëdha, duke shkatërruar me shumë gjasa 15,000 centrifuga. Kjo ndoshta ishte për shkak të një sulmi ajror izraelit që ndërpreu furnizimin me energji të centrifugave, në vend të dëmtimit fizik të sallës së centrifugave, tha ai.

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
Makineri centrifuge në impiantin e pasurimit të uraniumit në Natanz të parë në vitin 2019.

Megjithatë, në Fordow nuk u vu re asnjë dëm. Grossi shtoi: "Ka shumë pak ose aspak dëme të regjistruara (atje)."

Në Isfahan, vendndodhjen e tretë kyçe bërthamore të Iranit, pati dëme në ndërtesa, përfshirë laboratorin qendror kimik dhe një uzinë konvertimi të uraniumit.

Grossi tha: "Në Isfahan keni edhe hapësira nëntokësore, të cilat nuk duket se janë prekur."

Çfarë është bomba GBU-57, e vetmja që mund të
Një imazh satelitor tregon uzinën bërthamore të Natanzit në Iran pas sulmeve ajrore.

Profesor Clarke thotë se Izraeli ka të ngjarë të vazhdojë fushatën e bombardimeve kundër objekteve bërthamore të Iranit.

"Mendoj se ata do të vazhdojnë ta vizitojnë përsëri Natanzin," tha ai. "Ata do të duan të vazhdojnë të synojnë më shumë shkatërrues bunkerësh derisa të godasin vetë sallën e centrifugave."

Fordow, nga ana tjetër, duket shumë i thellë edhe për bombat izraelite kundër bunkerëve.

"Është më e rëndësishmja sepse është ajo që iranianët mendojnë se mund ta mbrojnë", shton ai. "Duhet ta shkatërrosh malin për të arritur atje."

Është e mundur, thotë profesor Clarke, që Izraeli mund të përpiqet ta dëmtojë atë në një mënyrë të ngjashme me atë që i ndodhi Natanzit, duke ndërprerë furnizimin me energji elektrike,  gjë që mund të ketë efektin kumulativ të bërjes së centrifugave jofunksionale.

"Ajo që Netanyahu dëshiron të thotë: shikoni shkatërrimin që i kemi shkaktuar Iranit. Programi i tyre i armëve është shkatërruar, do t'u duheshin 30 vjet për ta rindërtuar... i kemi hequr nga tryeza si kërcënim për ne për një brez."

Por mbetet për t’u parë nëse kjo është e mundur pa ndërhyrjen e drejtpërdrejtë amerikane - diçka që Presidenti Trump mund të dëshirojë ta shmangë me çdo kusht./Sky News

konflikti iran-izrael shba donald trump bomba gbu-57


Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj