LIVE UPDATES
Bota

Investigimi i BBC: Si synon rrjeti i lajmeve të rreme i financuar nga Rusia të prishë zgjedhjet në Evropë

Pjesëmarrësit u paguan për të gjetur mbështetës të opozitës pro-ruse të Moldavisë për të regjistruar fshehurazi dhe gjithashtu për të kryer një të ashtuquajtur sondazh.

21 Shtator 2025, 15:47 Nga E.d
Investigimi i BBC: Si synon rrjeti i lajmeve të rreme i financuar nga Rusia
Presidentja moldave Maia Sandu

EVROPË- BBC ka zbuluar se një rrjet sekret i financuar nga Rusia po përpiqet të prishë zgjedhjet e ardhshme demokratike në një shtet të Evropës Lindore. Duke përdorur një gazetar të fshehtë, zbuluam se rrjeti premtoi të paguante pjesëmarrësit nëse ata postonin propagandë pro-ruse dhe lajme të rreme që minonin partinë qeverisëse pro-BE të Moldavisë përpara zgjedhjeve parlamentare të vendit më 28 shtator.

Pjesëmarrësit u paguan për të gjetur mbështetës të opozitës pro-ruse të Moldavisë për të regjistruar fshehurazi dhe gjithashtu për të kryer një të ashtuquajtur sondazh. Kjo u bë në emër të një organizate joekzistente, duke e bërë atë të paligjshëm. Rezultatet e këtij kampionimi selektiv, sugjeroi një organizator nga rrjeti, mund të hedhin themelet për të vënë në pikëpyetje rezultatin e zgjedhjeve. Rezultatet e të ashtuquajturit sondazh, që sugjerojnë se partia në pushtet do të humbasë, janë publikuar tashmë në internet.

Në fakt, sondazhet zyrtare sugjerojnë se Partia qeverisëse e Veprimit dhe Solidaritetit e themeluar nga Presidentja Maia Sandu është aktualisht përpara Bllokut Zgjedhor Patriotik pro-rus. Ne kemi gjetur lidhje midis rrjetit sekret dhe oligarkut moldav Ilan Shor, i sanksionuar nga SHBA-ja për "operacionet e ndikimit të keq të Kremlinit" dhe tani një i arratisur në Moskë. Mbretëria e Bashkuar e ka sanksionuar gjithashtu atë për korrupsion. Ne kemi gjetur gjithashtu lidhje midis rrjetit dhe një organizate jofitimprurëse  të quajtur Evrazia.

Evrazia ka lidhje me Shor dhe u sanksionua nga Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja dhe BE-ja për dyshimin e ryshfetit të qytetarëve moldavë për të votuar kundër anëtarësimit në BE vitin e kaluar. Referendumi për anëtarësim kaloi, por me një diferencë shumë të vogël.

"Në vitin 2024, fokusi i fushatës së ishte paraja. Këtë vit, fokusi është dezinformimi", tha shefi i policisë së Moldavisë, Viorel Cernauteanu, për BBC World Service. Ne i kërkuam Ilan Shorit dhe Evrazias të jepnin përgjigje për gjetjet e hetimit tonë, ata nuk dhanë një përgjigje. Moldavia mund të jetë e vogël, por e vendosur midis Ukrainës dhe Rumanisë, anëtare e BE-së, ajo ka rëndësi strategjike si për Evropën ashtu edhe për Kremlinin, thonë ekspertët. Shërbimi Botëror u infiltrua në rrjet i koordinuar në aplikacionin e mesazheve Telegram, përmes një lidhjeje që na dërgoi një informator.

Gazetarja jonë u kontaktua më pas nga një koordinatore rrjeti e quajtur Alina Juc. Profili i mediave sociale i Juc thotë se ajo është nga Transnistria, një rajon separatist i Moldavisë lindore besnik ndaj Moskës, dhe Instagrami i saj tregon se ajo ka bërë udhëtime të shumta në Rusi gjatë viteve të fundit. Juc i tha Anës se do të paguhej 3,000 lei moldave  në muaj për të prodhuar postime në TikTok dhe Facebook gjatë periudhës para zgjedhjeve, dhe se asaj do t'i dërgoheshin paratë nga Promsvyazbank , një bankë shtetërore ruse e sanksionuar që vepron si banka zyrtare për ministrinë ruse të mbrojtjes dhe është aksionare në njërën nga kompanitë e Ilan Shor.

Ana dhe rekrutët e tjerë u trajnuan për të prodhuar postime në mediat sociale duke përdorur ChatGPT. Përmbajtja "tërheq njerëzit nëse fotografia përmban pak satirë... mbi realitetin", u tha atyre, por se shumë inteligjencë artificiale duhet të shmanget për t'u siguruar që postimet të dukeshin organike. Brenda grupit Telegram, Ana dhe BBC kishin qasje në udhëzimet e mëparshme të lëshuara për pjesëmarrësit. Fillimisht, atyre u ishte kërkuar të bënin postime patriotike rreth figurave historike në historinë e Moldavisë, por gradualisht kërkesat ishin bërë tepër politike.

Anës iu kërkua të postonte akuza të pabaza, duke përfshirë se qeveria aktuale e Moldavisë po planifikon të falsifikojë rezultatet e zgjedhjeve, anëtarësimi i mundshëm i Moldavisë në BE varet nga fakti që qytetarët e saj të bëhen LGBTQ+ dhe se Presidenti Sandu po lehtëson trafikimin e fëmijëve. Fushatat në mediat sociale tani janë shpesh në qendër të zgjedhjeve kombëtare. Ne monitoruam postimet në mediat sociale që mbështesnin partinë qeverisëse PAS të Moldavisë, por nuk zbuluam ndonjë fushatë të dukshme dezinformimi. Gjatë gjithë ushtrimit tonë të fshehtë me rrjetin, ne ndamë vetëm postime që ishin të sakta nga ana faktike dhe kufizuam numrin e tyre.

Ne donim të zbulonim se kush tjetër ishte në rrjet, pasi kishim prova se ai përbëhej nga grupe të shumta të ngjashme me atë në të cilin ne infiltruam. Ne kërkuam modele të aktivitetit të ngjashëm në llogari të tjera që mund t'i monitoronim përmes aksesit tonë në Telegram. Rrjeti, arritëm në përfundimin se përbëhet nga të paktën 90 llogari në TikTok, disa të maskuara si media - të cilat kanë postuar mijëra video me një total prej më shumë se 23 milionë shikimesh dhe 860,000 pëlqimesh që nga janari.

Popullsia e Moldavisë është vetëm 2.4 milionë. Ne i ndamë gjetjet tona me Laboratorin e Kërkimeve Forenzike Dixhitale me bazë në SHBA, dhe ata na thanë se analiza e tyre tregon se rrjeti mund të jetë edhe më i madh. Rrjeti më i gjerë ka grumbulluar më shumë se 55 milionë shikime dhe mbi 2.2 milionë pëlqime në TikTok që nga janari, zbuloi DFRLab.

Rrjeti nuk postoi vetëm dezinformata.  Juc i ofroi gjithashtu Anës 200 lei moldavë në orë në para të gatshme për të kryer sondazhe jozyrtare, duke intervistuar njerëz në kryeqytetin e Moldavisë rreth kandidatëve të tyre të preferuar në zgjedhje. Para se të kryenin këtë detyrë, pjesëmarrësve iu dha trajnim se si t'i ndikonin në mënyrë të fshehtë ata që po anketoheshin. Atyre iu kërkua gjithashtu të regjistronin fshehurazi të intervistuarit që thanë se mbështesnin opozitën pro-ruse. Juc zbuloi se kjo ishte për të "parandaluar manipulimin e votimit", duke sugjeruar se rezultatet e sondazhit dhe regjistrimet sekrete do të përdoreshin, në rast të një fitoreje të PAS, si prova të supozuara se ajo fitoi padrejtësisht.

Provat tona sugjerojnë gjithashtu se rrjeti të cilit iu bashkua reporterja jonë po financohet nga Rusia. Ana dëgjoi dhe filmoi Alina Juc në telefon duke kërkuar para nga Moska.

"Dëgjoni, a mund të sillni para nga Moska… Unë vetëm duhet t'u jap njerëzve të mi pagat e tyre," e filmuam duke thënë. Nuk ishte e qartë se kush do t'i dërgonte paratë, por ne kemi gjetur lidhje midis rrjetit dhe Ilan Shor nëpërmjet OJQ-së Evrazia. Ilan Shor dhe Evrazia nuk iu përgjigjën gjetjeve tona të hetimit.

BBC gjeti foto të personit që trajtonte Anën, Alina Juc, në faqen e internetit të Evrazia-s dhe një nga grupet në Telegram ku u shtua Ana quhej "Udhëheqësit e Evrazia-s". Ministria e Jashtme e Mbretërisë së Bashkuar thotë se Evrazia vepron "në Moldavi në emër të oligarkut të korruptuar të arratisur Ilan Shor... për të destabilizuar demokracinë moldave". Ne i kërkuam Alina Juc të komentonte mbi gjetjet tona - ajo nuk u përgjigj.

TikTok tha se kishte zbatuar masa shtesë sigurie përpara zgjedhjeve dhe vazhdoi të "kundërshtonte në mënyrë agresive sjelljen mashtruese". Pronari i Facebook-ut, Meta, nuk iu përgjigj gjetjeve tona. Ambasada ruse në Mbretërinë e Bashkuar mohoi përfshirjen në lajme të rreme dhe ndërhyrje zgjedhore dhe pretendoi se ishte BE-ja që kishte ndërhyrë në zgjedhjet e Moldavisë./BBC

bbc rusi investigim

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje