LIVE UPDATES
Bota

"Rrezik për njerëzimin"! Ekspertë dhe liderë botërorë kërkojnë të ndalet zhvillimi i superinteligjencës artificiale

Shkencëtarë dhe figura publike po kërkojnë të ngadalësohet gara drejt superinteligjencës, duke paralajmëruar se pa rregulla të përshtatshme ajo mund të përbëjë rrezik për njerëzimin.

15 Nëntor 2025, 07:28 Nga E. D
"Rrezik për njerëzimin"! Ekspertë dhe liderë
foto ilustruese

Superinteligjenca artificiale mund të jetë mjeti më i fuqishëm që ka krijuar ndonjëherë njerëzimi, ose sfida më e madhe e tij. Le të ndalemi dhe të vlerësojmë arsyet e këtij zhvillimi, argumentet pro dhe kundër.

Shkencëtarë dhe figura publike po kërkojnë të ngadalësohet gara drejt superinteligjencës, duke paralajmëruar se pa rregulla të përshtatshme ajo mund të përbëjë rrezik për njerëzimin.

Një grup i madh shkencëtarësh, pionierë të teknologjisë, akademikë, figura politike dhe komunikues publikë, kërkojnë që të bllokohet zhvillimi i sistemeve të Inteligjencës Artificiale të karakterizuara nga një “superinteligjencë” deri sa të ketë prova, studime të plota dhe të qarta që tregojnë se kjo teknologji sjell më shumë përfitime se sa rreziqe për njerëzimin.

Kërkesa është formalizuar në një deklaratë të nënshkruar nga mbi 1.500 ekspertë dhe personalitete publike.

Dokumenti pranon se AI mund të sjellë përparime të paprecedenta në shumë fusha në dobi të shoqërisë, por paralajmëron se zhvillimi i një superinteligjence e njohur edhe si AI e Përgjithshme (AGI), pa masa sigurie dhe kontrolli të mjaftueshëm përbën një rrezik shumë të madh, ndoshta të pakonceptuar më parë që mund të kërcënojë madje mbijetesën e njeriut.

Në krye të listës janë Geoffrey Hinton, fitues i Çmimit Nobel dhe profesor emeritus i Shkencave Kompjuterike në Universitetin e Torontos, dhe Yoshua Bengio, profesor në Universitetin e Montrealit, i konsideruar si shkencëtari më i cituar në botë. Të dy njihen si “kumbarët e Inteligjencës Artificiale moderne”.

Ndër nënshkruesit janë gjithashtu Steve Wozniak, bashkëthemelues i Apple dhe Richard Branson, themelues i Virgin Group. Peticionin e mbështesin edhe figura politike e ushtarake të profilit të lartë si Susan Rice (ish-këshilltare për Sigurinë Kombëtare të SHBA-së), Steve Bannon (këshilltar politik i Donald Trump), Admirali Michael G. Mullen (ish-kryetar i Shefave të Shtabit të Përbashkët të SHBA-së, njihet për fokusin e tij në udhëheqje, etikë dhe strategji në sigurinë kombëtare).

Listën e plotë e përmbyllin personalitete nga bota e kulturës dhe komunikimit, si Glenn Beck, Yuval Noah Harari, si dhe dukët e Sussex-it, Harry dhe Meghan Markle.

Një thirrje globale për të ndalur garën drejt superinteligjencës

Në deklaratë thuhet se, “shumë nga kompanitë kryesore të Inteligjencës Artificiale kanë si objektiv të deklaruar zhvillimin e një superinteligjence brenda dhjetëvjeçarit të ardhshëm, e aftë të tejkalojë ndjeshëm logjikën njerëzore në pothuajse të gjitha aktivitetet njohëse.

Kjo ka shkaktuar frikë pasi mund të ndikojë në humbjen e autonomisë njerëzore, në kufizimin e lirive dhe të drejtave civile, në cenimin e sigurisë kombëtare dhe në fund, te shfarosja e mundshme e njerëzimit”,

Përballë këtyre shqetësimeve nënshkruesit kërkojnë që zhvillimi i sistemeve AGI të kufizohet, derisa të ekzistojë një konsensus shkencor mbi sigurinë dhe kontrollin e tyre, si dhe një pranim i gjerë publik.

Mark Beall, ish-drejtor i strategjive të AI në Departamentin e Mbrojtjes së SHBA-së, thekson:

“Kur studiuesit e Inteligjencës Artificiale paralajmërojnë për rrezikun e shfarosjes dhe liderët teknologjikë ndërtojnë bunkerë për skenarë katastrofikë, kujdesi na detyron t’i dëgjojmë. Superinteligjenca pa masa sigurie mund të përfaqësojë shprehjen më të lartë të arrogancës njerëzore, një fuqi pa kufij moralë”.

Nisma është promovuar nga Future of Life Institute, një organizatë jofitimprurëse që prej më shumë se një dekade, studion rreziqet e mëdha që lidhen me Inteligjencën Artificiale, me qëllim që ta drejtojë zhvillimin e saj në dobi të njerëzimit.

Dy vite më parë, e njëjta organizatë kishte publikuar një letër të nënshkruar nga shumë ekspertë teknologjie ku kërkohej një pauzë në zhvillimin e sistemeve të fuqishme të AI.

Këtë herë, kërkesa është për ndalim të plotë dhe dallohet jo vetëm për numrin por edhe për fushat e ndryshme nga vijnë nënshkruesit e dokumentit.

Dyshime dhe shqetësime për zhvillimin e AGI

Deklarata thekson se në Shtetet e Bashkuara ekziston një pakënaqësi e gjerë ndaj përparimit të shpejtë të Inteligjencës Artificiale dhe mungesës së rregullave të forta.

Citohet një sondazh i fundit me 2.000 të rritur amerikanë, sipas të cilit vetëm 5% e të anketuarve mbështesin zhvillimin e shpejtë dhe pa rregullime të kësaj teknologjie.

Përkundrazi, një përqindje e madhe, rreth 64% e tyre, mendojnë se superinteligjenca nuk duhet të zhvillohet derisa të provohet se është e sigurt dhe e kontrollueshme pro rregullave të rrepta ndaj sistemeve të avancuara.

Yoshua Bengio thekson se “për të ecur përpara në mënyrë të sigurt drejt superinteligjencës, duhet të përcaktojmë shkencërisht se si të projektojmë sisteme AI që të jenë të paafta të dëmtojnë njerëzit, duke vlerësuar edhe përdorimin keqdashës.

Duhet të sigurojmë që qytetarët të kenë pjesëmarrje shumë më të fortë në vendimet që do të përcaktojnë të ardhmen tonë të përbashkët”.

Ekspertët e fushës besojnë se zhvillimi i AGI është më afër se sa mendohej, ndër ta Elon Musk parashikon që aftësitë e AI do të tejkalojnë inteligjencën njerëzore në fund të këtij viti, ose në fillim të 2026, ndërsa shkencëtarë të tjerë deklarojnë se këto programe të avancuara mund të bëhen realitet deri në 2030.

Deri tani nuk është dëshmuar zhvillimi i AI të këtij niveli, por shumë ekspertë paralajmërojnë se pa kontrolle të rrepta, përdorimi i teknologjive kaq të avancuara mund të dalë jashtë kontrollit dhe të sjellë rreziqe të konsiderueshme për sigurinë dhe shoqërinë.

Stuart Russell, profesor i Shkencave Kompjuterike në Universitetin e Berkeley-t dhe një nga nënshkruesit, përfundon: “Kjo kërkesë e re nuk është ndalim apo moratorium në kuptimin tradicional. Është thjesht një propozim për masa sigurie të përshtatshme për një teknologji që sipas vetë zhvilluesve, ka një mundësi domethënëse për të shkaktuar shfarosjen e njerëzimit.

A është kjo e tepërt për ta kërkuar?”/MONITOR

superinteligjenca artificiale

Sondazh

Poll

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë