LIVE UPDATES
Bota

Shkencëtarët zbuluan se si u formua zemra në Pluton

Ata nuk ishin aq të intriguar nga forma (vetëm ne tokësorët jemi të lidhur me të), por nga madhësia, ngjyra dhe veçoritë e tjera gjeografike. Ekspertët besojnë se më në fund e kanë zgjidhur atë mister.

21 Prill 2024, 09:58 Nga E. D
Shkencëtarët zbuluan se si u formua zemra në Pluton
Imazhi i NASA-s

SHBA- Kur anija kozmike New Horizons e NASA-s fotografoi një formacion të pazakontë gjeografik në formë zemre në sipërfaqen e Plutonit në vitin 2015, zgjoi kuriozitetin e shkencëtarëve. Ata nuk ishin aq të intriguar nga forma (vetëm ne tokësorët jemi të lidhur me të), por nga madhësia, ngjyra dhe veçoritë e tjera gjeografike. Ekspertët besojnë se më në fund e kanë zgjidhur atë mister.

“Përpara New Horizons, të gjithë mendonin se Plutoni ishte një top i lëmuar, domethënë plotësisht i sheshtë. Por tani e dimë se ka peizazhe të ndryshme në të”, tha Tanguy Bertrand, shkencëtar planetar i NASA-s.

Ndërsa shkencëtarët nga Universiteti i Bernës në Zvicër dhe Universiteti i Arizonës në SHBA kanë përdorur simulime për të hetuar origjinën e Sputnik Planitia, pjesa perëndimore e zemrës që ngjan me formën e një pikë loti. Ata përcaktuan se një ngjarje kataklizmike ka ndodhur ndoshta në të kaluarën e largët që formoi atë zonë, domethënë që një trup i madh me një diametër prej rreth 640 kilometrash goditi Plutonin. Zona në formë zemre në fakt quhet Tombaugh Regio. Ajo zgjoi kureshtjen e shkencëtarëve sepse është e mbuluar me një material që reflekton më shumë dritë sesa mjedisi, prandaj është dukshëm më i hapur në ngjyrë. Ekziston edhe një pikë tjetër gjeografike me interes. Sputnik Planitia mbulon një sipërfaqe prej përafërsisht 1200 x 2000 kilometra, e cila është e barabartë me një të katërtën e Evropës. Është interesante se ajo zonë është rreth 4 kilometra më e ulët se pjesa më e madhe e sipërfaqes së Plutonit.

“Ndërsa pjesa dërrmuese e sipërfaqes së Plutonit përbëhet nga akulli i metanit dhe derivatet e tij, Planitia është e mbushur kryesisht me akull azoti që ndoshta është grumbulluar shpejt pas goditjes për shkak të lartësisë së tij të ulët”, tha shkencëtari planetar Harry Ballantyne, bashkëpunëtor kërkimor në Universitetin e Bernës.

Forma e zgjatur e Sputnik Planitia dhe pozicioni i saj në ekuator tregojnë se ishte një goditje e zhdrejtë dhe jo vertikale. Nëse ndikimi do të kishte qenë i ndryshëm, do të ishte krijuar një formë më simetrike.

“Bërthama e Plutonit është aq e ftohtë sa shkëmbi nuk u shkri gjatë goditjes. Për shkak të këndit të goditjes dhe shpejtësisë së ulët, bërthama e goditësit nuk u zhyt në bërthamën e Plutonit, por mbeti e paprekur”, tha Ballantyne. Pra, diku nën sipërfaqen e Sputnik Planitia është pjesa tjetër e bërthamës së një trupi tjetër masiv, të cilin Plutoni kurrë nuk e treti plotësisht.

Një ndikim i tillë i fuqishëm ndoshta ka ndodhur shumë herët në historinë e Plutonit. Por ka një problem. Për shkak të ligjeve të fizikës, një depresion gjigant si Sputnik Planitia duhet të kishte lundruar ngadalë drejt polit të planetit xhuxh me kalimin e kohës, sepse ai ka një masë më të vogël se rrethina e tij. Megjithatë, ajo mbeti afër ekuatorit. Teoritë e mëparshme vunë në dukje mundësinë e një oqeani nëntokësor që shtynte Sputnik Planitia drejt ekuatorit. Një studim i ri ofron një shpjegim alternativ. Sipas simulimeve, pas ndikimit ka pasur krijimin e masës së tepërt që mund të shpjegojë migrimin drejt ekuatorit pa pasur nevojë të futet një oqean nëntokësor. Gjithashtu shkencëtarët besojnë se kjo teori e re për origjinën e zemrës në Pluton mund të hedhë dritë mbi origjinën misterioze të vetë planetit xhuxh.

Ne ende nuk e dimë saktësisht se si u formua Plutoni, duke pasur parasysh se ai ndodhet në skajin e sistemit diellor dhe se është studiuar nga afër vetëm nga misioni New Horizons. Pjesa lindore e zemrës është gjithashtu e mbuluar nga një shtresë e ngjashme, por shumë më e hollë e akullit të azotit, origjina e së cilës ende nuk dihet, por ndoshta lidhet me Sputnik Planitia. Forma e zgjatur e Sputnik Planitia dhe pozicioni i saj në ekuator tregojnë se ishte një goditje e zhdrejtë dhe jo vertikale. Nëse ndikimi do të kishte qenë i ndryshëm, do të ishte krijuar një formë më simetrike.

Teoritë e mëparshme vunë në dukje mundësinë e një oqeani nëntokësor që shtynte Sputnik Planitia drejt ekuatorit. Një studim i ri ofron një shpjegim alternativ. Sipas simulimeve, pas ndikimit ka pasur krijimin e masës së tepërt që mund të shpjegojë migrimin drejt ekuatorit pa pasur nevojë të futet një oqean nëntokësor. Shkencëtarët besojnë se kjo teori e re për origjinën e zemrës në Pluton mund të hedhë dritë mbi origjinën misterioze të vetë planetit xhuxh. Ne ende nuk e dimë saktësisht se si u formua Plutoni, duke pasur parasysh se ai ndodhet në skajin e sistemit diellor dhe se është studiuar nga afër vetëm nga misioni New Horizons.

“Plutoni është një vend i madh mrekullish me gjeologji unike dhe magjepsëse, kështu që hipotezat më kreative për të shpjeguar se gjeologjia janë gjithmonë të mirëseardhura. Por për të zbuluar të vërtetën e vërtetë, duhet të marrim më shumë informacion rreth nëntokës së Plutonit. Këtë mund ta bëjmë vetëm nëse dërgojmë atë në orbitë një anije kozmike radar”, tha Kelsey Singer e misionit New Horizons.

Po ashtu hulumtimi i quajtur Sputnik Planitia si një mbetje goditëse që tregon një maskon të lashtë shkëmbor në një Pluton pa oqean u botua në revistën Nature Astronomy.

tanguy bertrand kelsey singer

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj