LIVE UPDATES
Bota

Studimi shkencor: Ndryshimet klimatike i përkeqësuan zjarret në Los Angeles

Rreth 30 njerëz kanë vdekur dhe më shumë se 10,000 shtëpi janë shkatërruar nga zjarret shkatërruese që shpërthyen në fillim të janarit.

29 Janar 2025, 08:10 Nga r.ll
Studimi shkencor: Ndryshimet klimatike i përkeqësuan zjarret në
foto nga zjarret ne los angeles

SHBA- Ndryshimet klimatike ishin një faktor kryesor, pas motit të nxehtë dhe të thatë, që shkaktoi zjarret shkatërruese të Los Angeles, ka konfirmuar një studim shkencor. Autorët e studimit vunë në dukje se sezoni i zjarreve në Los Angeles po bëhet më i gjatë ndërsa shirat që normalisht shuajnë flakët janë zvogëluar. Shkencëtarët theksojnë se këto zjarre janë shumë komplekse me faktorë të shumtë që ndikojnë, por ata janë të sigurt se ngrohja e klimës po e bën Los Angeles më të prirur ndaj vatrave të mëdha të zjarrit.

"Ndryshimi i klimës rriti rrezikun e zjarreve shkatërruese të Los Angeles," tha Dr Clair Barnes, nga Imperial College London, autori kryesor i studimit. Rreth 30 njerëz kanë vdekur dhe më shumë se 10,000 shtëpi janë shkatërruar nga zjarret shkatërruese që shpërthyen në fillim të janarit.

Ky studim i ri shqyrton ato që quhen kushte të prirura ndaj zjarrit që mund të çojnë në vatra zjarri të rrezikshme. Studimi është kryer nga një ekip studiuesish nga World Weather Attribution (WWA), një grup global që publikon analiza të shpejta të ngjarjeve të motit të lidhura me klimën. Ata përdorin modele klimatike për të simuluar se si ngrohja që ka ndodhur që nga mesi i shekullit të 19-të po ndikon në valët e të nxehtit, thatësirat, përmbytjet dhe zjarret.

Djegia e përhapur e qymyrit, naftës dhe gazit në vazhdën e revolucionit industrial ka çuar miliarda tonë gazra që ngrohin planetin në atmosferë. Këto gazra kanë rritur temperaturat me rreth 1.2C që atëherë. Duke përdorur modele klimatike dhe metoda statistikore së bashku me vëzhgimet e botës reale, grupi WWA ka qenë në gjendje të tregojë se sa ndikim ka pasur ngrohja e klimës në ngjarjet ekstreme.

Në rastin e zjarreve të Los Angeles, ata zbuluan se kushtet e nxehta dhe të thata që i shtynë ato priten të ndodhin një herë në 17 vjet. Kjo është një rritje në gjasat prej rreth 35% në krahasim me një botë që nuk kishte përjetuar ngrohje.

Studiuesit ekzaminuan gjithashtu variabla të tjerë të rëndësishëm që mund të çojnë në zjarre, duke përfshirë kohëzgjatjen e sezonit të zjarrit. Duke analizuar vëzhgimet e motit, shkencëtarët zbuluan se kjo është rritur me rreth 23 ditë që kur bota filloi të ngrohej, rreth vitit 1850. Ekipi thotë se kjo do të thotë se kushtet e thata dhe erërat e Santa Ana që janë vendimtare për përhapjen e zjarreve, po mbivendosen gjithnjë e më shumë.

Një tjetër element kyç është thatësira. Kushtet e thata në zonën e LA gjatë periudhës tetor-dhjetor tani kanë rreth 2.4 herë më shumë gjasa se përpara se njerëzit të fillonin përdorimin e lëndëve djegëse fosile në një shkallë të gjerë. Studiuesit janë të qartë se ndryshimet klimatike rritën probabilitetin e kushteve të nxehta dhe të thata që shkaktuan zjarret.

Megjithatë, autorët janë më të kujdesshëm në lidhje me lidhjen midis rritjes së temperaturave dhe sezonit më të gjatë të zjarreve ose uljes së reshjeve, duke thënë se modelet nuk treguan një lidhje domethënëse. Pavarësisht nga këto rezerva, përfundimi është se një botë më e ngrohtë rriti shanset e shfaqjes së zjarreve shkatërruese, ndërsa më shumë lëndë djegëse fosile vazhdojnë të digjen, ato shanse do të vazhdojnë të rriten.

zjarret ne los angeles

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje