LIVE UPDATES
Bota

Vrau 12 mijë njerëz, zgjidhet pas 60 vjetësh misteri i smogut në Londër

 Ajo që ishte kurioze është se mbi 12,000 njerëz vdiqën atë ditë për shkak të smogut dhe për mbi 60 vjet njerëzit nuk e kuptonin se çfarë e solli saktësisht smogun dhe pse vdiqën kaq shumë njerëz.

29 Shtator 2022, 17:36 Nga History of Yesterday
Vrau 12 mijë njerëz, zgjidhet pas 60 vjetësh misteri i smogut
Mjegulla

ANGLI- Shumë njerëz janë të vetëdijshëm për "Smogun e Madh" të vitit 1952, një ngjarje që erdhi aq misterioze sa u largua. Ajo që ishte kurioze është se mbi 12,000 njerëz vdiqën atë ditë për shkak të smogut dhe për mbi 60 vjet njerëzit nuk e kuptonin se çfarë e solli saktësisht smogun dhe pse vdiqën kaq shumë njerëz.

Një ngjarje si asnjë tjetër

Më 5 dhjetor 1952, Londra ishte plot me njerëz që filluan të bënin pazaret e tyre për ngjarjet festive të Krishtlindjeve. Në atë kohë, dyqanet po mbaronin mjaft shpejt për Krishtlindje për shkak të kërkesës së lartë në një njoftim të shkurtër. Londra ishte mjaft e mbushur, por kjo nuk është asgjë e pazakontë për kryeqytetet si Londra.

Gjatë pasdites, smogu mbuloi me shpejtësi të gjithë qytetin. Smogu ishte aq i trashë sa kufizoi shikueshmërinë në vetëm 10 metra përpara, duke e bërë trafikun të padurueshëm. Smogu gjithashtu vinte me një erë të tmerrshme, disa njerëz e përshkruan erën si të ngjashme me një vezë të kalbur.

Njerëzit nuk i kushtuan shumë vëmendje pasi mendonin se ishte thjesht një parashikim i motit të keq dhe era po vinte e shkonte. Të gjithë menduan se do të kalonte pas një dite, por nuk ndodhi. Në mëngjesin e 6 dhjetorit, Londra u zgjua me një qiell të gjelbër, një smog që u bë edhe më i trashë dhe një erë që ishte edhe më e keqe.

Më 7 dhjetor, ndërsa smogu vazhdonte të trashej, ajri u rëndua, duke e bërë shumë të vështirë frymëmarrjen jashtë. Njerëzit që kishin probleme me mushkëritë ishin tashmë në spital për të kërkuar ndihmë pasi ose u merrte vazhdimisht fryma, ose nuk ishin në gjendje të ndalonin kollën. Në imazhin e mësipërm mezi mund ta shihni pallatin e Buckinghamit nga brenda portave të tij dhe për ata që janë lokalë të Londrës ose që kanë vizituar pallatin e Buckingham, mund të dalloni se sa i trashë duhet të ketë qenë smogu.

Fatmirësisht, më 9 dhjetor, smogu filloi të zbehej, por në atë kohë  mbi 150 mijë persona ishin shtruar në spital dhe mbi 12 mijë kishin vdekur për shkak të komplikimeve shëndetësore , shumica prej tyre më parë kishin probleme me mushkëri. Asnjë ekspert mjekësor nuk ishte në gjendje të përcaktonte se çfarë e kishte shkaktuar smogun, spekulimet ishin se diçka rriti nivelet e larta të toksicitetit në ajër, duke shpjeguar erën e tmerrshme.

Shkaku pas 60 vitesh

Një seri punimesh akademike brenda industrisë mjekësore u ngrit në vitet 2000, duke përshkruar saktësisht se çfarë e shkaktoi smogun dhe implikimet shëndetësore që kishte tek ata që u prekën, si dhe ata që fatkeqësisht vdiqën. Ajo që ndodhi ishte se një  masë e madhe ajri i ftohtë nga veriu kishte pushtuar atmosferën e Londrës dhe në kombinim me të gjithë nxehtësinë e prodhuar nga sasitë e mëdha të oxhaqeve që digjeshin gjatë dhjetorit, e detyroi këtë masë të ftohtë ajri të qëndronte në nivelin e tokës .

Për shkak të trashësisë së smogut, ai barte shumë më tepër toksina nga qymyri i djegur brenda shtëpive, si dhe fabrikave. Për të qenë më i saktë, dioksidi i sulfatit i prodhuar nga djegia e qymyrit me cilësi të ulët u shndërrua nga ajri i ftohtë në acid sulfurik  përmes një procesi të stimuluar nga dioksidi i azotit, shumë i rrezikshëm nëse dikush po e thith atë.

Një tjetër gjë për t'u theksuar është niveli i lartë i ndotjes në Londër në atë kohë. Ishte në fakt një kulm për zonën industriale ku qeveria po luftonte për të zhvendosur disa nga fabrikat brenda qytetit pasi po shkaktonte ndotje të madhe, por me jo shumë fat. Në atë kohë njerëzit mendonin se niveli i lartë i ndotjes ishte ajo që shkaktoi smogun dhe vdekjen e kaq shumë njerëzve, por kjo nuk ishte domosdoshmërisht kështu. Që nga ngjarja, ndotja brenda Londrës vazhdoi të rritej pa rishfaqjen e smogut .

I gjithë ky proces e bëri ajrin brenda Londrës shumë toksik dhe ata që nuk e bënin ishin maskë jashtë ose kishin probleme me mushkëritë ishin të destinuar të vdisnin pa e ditur as vetë. U deshën mbi 60 vjet që Shkencës të zgjidhte këtë rrëmujë, por është mirë që e bënë. Studiuesit nga ky rast thonë se kjo lloj ngjarje mund të ndodhë kudo në botë në çdo kohë.

smogun e madh angli


Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet