All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Editorial

Dyqind fjalët e një nobelisteje polake për një çerekshekull të vjedhur

30 Shtator 2020, 08:36 Nga DOSJA
Dyqind fjalët e një nobelisteje polake për një
All - Paragraf - 1

Mbi Daytonin, Xhemë Mustafën, vëllezërit Bytyçi dhe të gjithë të tjerët.

1.Para 25 vjetësh isha në Tuzëll, qytet në Bosnje e Hercegovinë. Çdo natë, nga larg, do të dëgjohej ndonjë shpërthim, sa për të lajmëruar se është ende luftë. Në qendër të qytetit, disa muaj më herët, ushtria e Republikës serbe kishte hedhur predha 130 mm, duke vrarë 71 qytetarë, shumica të rinj, të të gjitha nacionaliteteve, që atë ditë pranvere kishin dalë në sheshin e kafiterive.

Përgjatë disa ditëve, duke kaluar prej Kroacisë deri në afërsi të kufirit me Serbinë dhe duke u kthyer nga e njëjta rrugë, pashë luftën siç nuk e kisha parë më herët në Kroaci dhe siç pritej ta shihja disa vjet më vonë në Kosovë; qe një lutje kolektive që nëse ka filluar të përfundonte e nëse nuk ka filluar të mos e bënte.

Një muaj më vonë do të nënshkruhet Marrëveshja e Daytonit, një lloj armëpushimi i konsideruar si Marrëveshje paqeje e vendosje e rendit kushtetues.

Fundi dhe fillimi. Fundi i luftës dhe fillimi i paqes.

Njëzet e pesë vjet më vonë armëpushimi qëndron, por Bosnja e Hercegovina nuk është një shtet funksional që garanton as paqe e as ardhmëri.

“Pas çdo lufte

dikush duhet të pastrojë.

Se gjërat nuk vinë në vend

megjithatë, vetvetiu”.

(“Fillimi dhe fundi”, Wislawa Szymborska)

2. E mora poezinë e nobelistes polake si një zbulim dyqindfjalësh për tërë atë që rrëfejmë tërë këtë çerekshekull.

Po, u nevojit që dikush t’i “sjellë gjërat në vend”. Disa, si Sllovenia e Kroacia, arritën ta bëjnë këtë vetë. Disa, si Bosnja e Hercegovina, Kosova në konfliktin e saj me Serbinë, arritën dhe po përpiqen ta bëjnë këtë me ndihmën e të tjerëve.

“Dikush duhet të shtyjë rrënojat

manash rrugës,

që të kalojnë

qerret me kufoma.

Dikush duhet të futet

mes llucës e hirit,

sustave të minderëve,

copave të qelqit,

dhe leckave të përgjakura.

Dikush duhet të tërheqë zvarrë një tra

për ta mbështetur një mur.

Dikush duhet të lustrojë një dritare,

ta rivendosë një derë”.

Kosova kishte mbi 130 mijë shtëpi të shkatërruara pjesërisht apo plotësisht; vendi u ngrit shpejt në këmbë. Serbia kishte ura të shkatërruara nga bombardimet; sot mbi to kalojnë veturat drejt ndërtesave shumëkatëshe që po ndërtohen nga investitorët arabë.

3.“Fotogjenike nuk është,

dhe merr vite.

Të gjitha kamerat kanë shkuar

në një luftë tjetër.

Do të na nevojiten sërish urat,

dhe stacionet hekurudhore.

Mëngët do të leckosen

nga përvjelja.

Dikush, me fshesë në duar

ende rikujton se si ishte.

Dikush tjetër dëgjon

dhe pohon me kokën e paprerë.

Por tashmë afër ka të tillë

që lëvrijnë

e që kjo u tingëllon e mërzitshme”.

Kaloi çerekshekulli në Bosnje dhe mund të kalojë çerekshekulli në Kosovë. “Të gjitha kamerat kanë shkuar në një luftë tjetër”, siç thotë poetja, por problemi është se ajo luftë që e përjetuam është ende brenda nesh, sado që dikujt i “tingëllon e mërzitshme”. Ne, shumica, jemi me atë fshesë në dorë.

4. Xhemajl Mustafa ishte gazetar dhe njëri prej themeluesve të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Ditën që u vra para derës së shtëpisë më 2000 ishte këshilltar i dr. Ibrahim Rugovës, babë e bashkëshort.

Vëllezërit Ylli, Agron dhe Mehmet Bytyqi ishin ushtarë të UÇK-së, të Batalionit të Atlantikut, të ardhur për të luftuar në Kosovë. Pas përfundimit të luftës ndihmuan komshinjtë e tyre romë të shkonin në Serbi, pa dashje hynë në territorin serb, u dënuan me burg, u liruan nga burgu dhe të porsaliruar u zhdukën. Trupat e tyre u gjetën më 2001 në poligonin e policisë speciale në Petrovo Selo, me duar të lidhura e me plumba në kokë.

“Nga shkurret

ndonjëherë dikush zhgropon

mosmarrëveshje të ndryshkura

i çon në grumbullin e plehrave”.

Përgjatë 20 vjetëve në jetën e brendshme politike të Kosovës, vrasja e Xhemajl Mustafës është përmendur ritualisht në fushata zgjedhore dhe harruar në të.

Vrasja e vëllezërve Bytyqi, qytetarë amerikanë të lindur në Chicago, ka qenë pjesë e problemeve në marrëdhëniet mes SHBA dhe Serbisë. Presidenti i Serbisë u prit në Shtëpinë e Bardhë, së bashku me delegacionin e Kosovës. Asnjë fjalë nuk u tha për vëllezërit Bytyqi.

5. Ata që dinin

se çka ndodhi këtu

duhet të hapin rrugën

për ata që dinë pak.

Dhe më pak se aq.

Dhe në fund pak sa aspak.

Vrasësi apo vrasësit e Xhemajl Mustafës nuk janë gjetur pas 20 vjetësh.

Vrasësi apo vrasësit e vëllezërve Bytyqi nuk janë gjetur pas 20 vjetësh.

Gjenerali i Republikës serbe që vrau me urdhrin e tij artilerik 71 veta në Tuzëll nuk është duke mbajtur burgun.

Në barin që ka mbuluar

shkaqet dhe pasojat,

dikush duhet të jetë i shtrirë,

me fije bari në gojë

duke vështruar retë”.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial veton surroi veton surroi

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll
Editorial 29 Shtator 2020, 10:13

Jeta në një botë kaotike, pa superfuqi

Nga Pierre HaskiEpoka post-amerikane është titulli i një libri nga gazetari i CNN Fareed Zakaria i botuar në vitin 2011, në të cilin autori shpjegonte se ndrysh...

Editorial 26 Shtator 2020, 07:27

Çka t’i japim tjetër Serbisë?

Serbia haptas është duke e kushtëzuar vazhdimin e dialogut në Bruksel me krijimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe. Në këtë mënyrë pala serbe po e bë...

Editorial 23 Shtator 2020, 10:45

Ndikimi rus në SHBA dhe Kosovë, Trump dhe Pacolli

1.Ekziston në Manhattan, pjesën e poshtme e lindore të tij, një shesh me emrin Samuel Dickstein. I përket një kongresmeni amerikan që shërbeu plot 11 mandate, i...

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj