LIVE UPDATES
Bota

Gati 20 vite pas sulmit terrorist, mënyrat sesi e ndryshoi botën 11 shtatori

10 Shtator 2021, 12:20 Nga DOSJA
Gati 20 vite pas sulmit terrorist, mënyrat sesi e ndryshoi botën 11

SHBA– Bota ka shikuar e tmerruar sulmet terroriste të 11 shtatorit, 2001, në Shtetet e Bashkuara. Afro 3,000 njerëz kanë humbur jetën kur rrëmbyesit i kanë përplasur aeroplanët në Kullat Binjake në Nju Jork, në Pentagon pranë Uashingtonit dhe në një fushë në Pensilvani.

Radio Evropa e Lirë u ka hedhur një vështrim gjërave që kanë ndryshuar nga sulmet më vdekjeprurëse në tokën amerikane.

“Lufta ka mbaruar”

Nëntëmbëdhjetë militantë, të lidhur me grupin terrorist Al-Kaida, kanë rrëmbyer katër aeroplanët e përdorur në sulmet e 11 shtatorit.

Themeluesi i Al-Kaidës, Osama bin Laden, ka qenë në Afganistan në atë kohë, nën mbrojtjen e talibanëve – islamistëve që kanë qenë në pushtet qysh në vitin 1996.

Kur talibanët kanë refuzuar ta dorëzojnë atë, Shtetet e Bashkuara dhe forcat aleate kanë pushtuar Afganistanin, duke u zotuar se do të mbështesin demokracinë dhe do të eliminojnë kërcënimin terrorist.

Gati 20 vjet më vonë, më 30 gusht, 2021, Shtetet e Bashkuara kanë përfunduar tërheqjen e trupave të tyre nga Afganistani.

Dhe, disa ditë pasi presidenti amerikan, Joe Biden, ka deklaruar se “lufta në Afganistan ka përfunduar”, talibanët kanë marrë përsëri kontrollin e këtij vendi.

Sipas një numërimi të BBC-së, prejse ka nisur lufta kundër talibanëve në vitin 2001, mbi 3,500 forca ndërkombëtare në Afganistan janë vrarë, në mesin e tyre mbi 2,300 ushtarë amerikanë. Mbi 20,000 ushtarë të tjerë amerikanë janë plagosur.

Këto shifra nuk krahasohen me jetët e humbura në mesin e civilëve afganë dhe forcave të sigurisë.

Në vitin 2019, presidenti tani i përmbysur i Afganistanit, Ashraf Ghani, ka thënë se mbi 45,000 forca afgane të sigurisë janë vrarë në rreth pesë vjet.

Sa i përket kostos financiare, nuk është e qartë se sa para kanë shpenzuar Shtetet e Bashkuara për Afganistanin dhe luftën. Biden ka thënë së voni se kjo shifër sillet në rreth 2 trilionë dollarë.

Kërcënimi terrorist

Al-Kaida është shumë më e dobët tani sesa në vitin 2001 dhe grupi ekstremist Shteti Islamik (IS) është shumë më i dobët sesa në vitin 2014, kur ka pushtuar pjesë të Sirisë dhe Irakut.

Shtetet e Bashkuara nuk janë goditur nga një sulm tjetër katastrofik, i shkallës së atij të 11 shtatorit.

Të dhënat nga Instituti New America tregojnë se 107 amerikanë kanë vdekur në sulmet xhihadiste në tokën amerikane, qysh më 11 shtator, 2001.

Gati gjysma e tyre janë vrarë në një klub nate në Orlando të Floridës, më 2016, nga Omar Mateen, i cili ka shprehur besnikëri ndaj Shtetit Islamik.

Në Evropë, numrat kanë qenë më të lartë. Në vitin 2015, sulmues të Shtetit Islamik kanë vrarë 130 njerëz në sulme të koordinuara në Paris.

Sipas një artikulli të Danyel Bymanit në gazetën Foreign Affairs, gjetkë në botë, përfshirë Afrikën, Lindjen e Mesme dhe Azinë Jugore, “grupet xhihadiste janë shumë më aktive sesa kanë qenë para 11 shtatorit”.

Al-Kaida, mes tjerash, ka prani në Afganistan, Algjeri, Bangladesh, Egjipt, Indi, Iran, Libi, Mali, Pakistan, Arabi Saudite, Somali, Siri, Tunizi, Turqi dhe Jemen. Shteti Islamik është i pranishëm në shumicën e këtyre vendeve, plus Kamerunin, Çadin, Irakun, Mozambikun, Nigerinë dhe Rusinë. Shumë prej këtyre vendeve vuajnë nga luftërat civile, në të cilat grupet xhihadiste janë në mesin e pjesëmarrësve aktivë. Qindra mijëra kanë vdekur në këto konflikte”, ka shkruar Byman.

Qëndrimet amerikane

Sipas një sondazhi nga Qendra Kërkimore Pew, njëzet vjet pas 11 shtatorit, numri i amerikanëve që e shohin terrorizmin si një problem të madh kombëtar, ka rënë ndjeshëm.

Sipas këtij sondazhi, shqetësimet më të mëdha për amerikanët tani janë: ekonomia, pandemia COVID-19 dhe racizmi.

Në një sondazh të kryer nga USA Today dhe Universiteti Suffolk, të anketuarit e kanë cilësuar pandeminë COVID-19 si një sfidë më të rrezikshme për vendin, sesa sulmet terroriste të vitit 2001.

Por, me një diferencë më të madhe se kurrë, 60 për qind e të anketarve – krahasuar me 38 për qind – kanë thënë se 11 shtatori u ka ndryshuar jetën amerikanëve përgjithmonë.

Kërkimi i drejtësisë

Kanë kaluar më shumë se 10 vjet qëkur Osama bin Laden, themeluesi i Al-Kaidës, është vrarë nga forcat speciale amerikane në Abotabad të Pakistanit, por askush nuk është dënuar për ndihmën që i ka ofruar atij në kryerjen e sulmit. Vetëm një person – Zacarias Moussaoui – është deklaruar fajtor dhe është dënuar me burgim të përjetshëm.

Gjyqi i organizatorit të dyshuar të sulmeve terroriste të 11 shtatorit, Khalid Sheikh Mohammed, do të rifillojë edhe një herë pas një sërë vonesash.

Departamenti amerikan i Drejtësisë ka njoftuar se FBI, së voni, ka mbyllur një pjesë të hetimeve të saj të sulmeve dhe se po shqyrton disa dokumente të klasifikuara prej kohësh, për të përcaktuar nëse ato mund të zbulohen.

Më 3 shtator, Biden ka nënshkruar një urdhër ekzekutiv për deklasifikimin e disa dokumenteve të lidhura me 11 shtatorin, që pritet të publikohen gjatë gjashtë muajve të ardhshëm.

Kjo ka ardhur pas presionit nga familjet e viktimave që kërkojnë të dinë nëse Arabia Saudite i ka ndihmuar rrëmbyesit e aeroplanëve.

Danny Gonzalez, ish-agjent i FBI-së që ka punuar në operacionin e hetimeve, ka thënë për CBS News se është i sigurt se dy nga rrëmbyesit kanë pasur një rrjet mbështetës, me bazë në SHBA.

Nëntëmbëdhjetë rrëmbyes nuk mund të kryejnë 3,000 vrasje vetë”, ka thënë Gonzalez në intervistën e tij të parë televizive në lidhje me hetimet.

Familjet e viktimave të sulmeve të 11 shtatorit akuzojnë Arabinë Saudite. Sauditët mohojnë përfshirjen zyrtare. Raporti i Komisionit të 11 Shtatorit nuk ka gjetur asnjë lidhje midis tyre. Pesëmbëdhjetë nga 19 rrëmbyesit kanë qenë sauditë, ashtu si edhe Bin Laden.

Mënyra e informimit

Më 11 shtator, 2001, pasi aeroplani i parë ka goditur Qendrën Botërore të Tregtisë, njerëzit janë lidhur kryesisht me televizorët e tyre – ose duke dëgjuar radio – për të marrë lajmet më të fundit rreth sulmeve.

Sot, këto dy media po mbeten mënjanë. Lajmet përhapen shpejt përmes faqeve të internetit, platformave të mediave sociale, thirrjeve telefonike dhe tekst-mesazheve.

Siguria në aeroporte

Heqja e rripit, këpucëve, zbrazja e xhepave… të gjitha janë bërë pjesë e normave të reja të sigurisë pas 11 shtatorit, 2001.

Gjërat që mund të përdoren si armë, janë ndaluar.

Lëngjet janë kufizuar, pasi disa prej tyre mund të përdoren për bërjen e bombës.

Rregullat e reja kanë shkaktuar linja më të gjata njerëzish në aeroporte. Ata duhet të arrijnë më herët atje, për t’i kapur fluturimet./REL/

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

bota bota sulmi terrorist i 11 shtatorit sulmi terrorist i 11 shtatorit

Sondazh

Poll

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Deleted video

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci