LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Jeta si një lutje që nuk ndalet kurrë

4 Maj 2020, 16:51 Nga DOSJA
Jeta si një lutje që nuk ndalet kurrë

Ylli Demneri në një rrëfim për Leteratura me përjetimet personale të izolimit dhe ato si anëtar jurie për « Libri i Karantinës »

Që nga aktrimi në filmin “Në çdo stinë”, Ylli Demneri, ka komunikuar me publikun shqiptar përmes letërsisë së tij.

17 letra, përmes të cilave rrëfen në “E Dashura A”, kujtimet, mbamendjet, mallin, vragat, leximet, shkrimtarët, pengjet e një jete. Jeta në komunizmin mbytës dhe tretja e sotme larg ‘Itakës’; një in memoriam për çdo gjë të humbur…

“Më kujtohet”në dy volume – i vlerësuar nga Kritika si libri i të gjithëve; një letërsi memuaristike që përndrit kujtesën e çdo lexuesi, duke zgjuar nga nënvetëdija kujtimet personale të gjithësecilit.

“Bloc- Notes” (blloku i shënimeve), libri i tretë i tij, është një libër-ditar, ndërtuar me shënime dhe fragmente të kujtesës, (shkrepje fotografike) nga e kaluara në të sotmen. Autori ndërthur pjesëza nga jeta e tij, duke na tërhequr për dore në shtëpizën e fëmijërisë, në rrugicatku jemi rritur, në tren, në biçikletë, në avion, apo në udhët e botës.

Edhe pse prej rreth 3 dekadash jeton dhe punon në Paris, Ylli Demneri e gjen gjithmonë shtegun për të ardhur në Shqipëri, për të qenë afër, përtej distancave fizike. Ai është një nga anëtarët e jurisë për vlerësimin e Librit të Karantinës, një konkurs i shpallur nga QKLL, për të nxitur dhe mbështëtur autorët shqiptarë, në këto rrethana të vështira izolimi.

Në një intervistë për Leteratura, ai rrëfen më shumë rreth këtij angazhimi dhe përjetimin personal të larantinës…

 Ylli, kohë karantinash na kanë sjellë vepra te mrekullueshme letrare përgjatë historisë, që ne sot po i shijojmë si lexues më të ngeshëm falë izolimit social. Si ka qënë për ju kjo periudhë? Si është Parisi?

Të qëndrosh në shtëpi. Të lexosh. Të flesh. Të dëgjosh muzikë. Të gatuash. Të ëndërrosh. Të luash me macen tënde. Të vesh re se ajo ecën e rënkon nga dhimbjet e kockave si një njeri i moshuar, që ka humbur vitalitetin e dikurshëm. Të vesh re gjithë jetën e një luleje. Nga lindja e deri në tharje. Të mprehësh veshin për të dalluar cicërimat e zogjve. Të flesh pak më shumë. Ke kohën për të qenë vetvetja. Nuk ka më nxitim. Nuk ka më nevojë për të drejtuar apo shkëmbyer para. Ndjen kalimin e kohës, jeta ngadalësohet sikur asgjë tjetër të mos ketë rëndësi. Sikur të ishim vetëm në botë, të kthyer në agun e krijimit. Mbyll grilat dhe shtrihesh përsëri në shtrat duke gërmuar tërë jetën tënde; ndjen një lumturi të ëmbël të ngjashme me atë që të fal jetesa në një qytet të vogël.

Qetësi. Më në fund të qetë. Paqe sovrane. Nuk ka më metro, autobusë të mbushur me njerëz, mbipopullim të detyruar, e gjithë kjo dhunë që gjeneron qyteti dhe që nuk arrin të na imponohet më. Koha e humbur në transportin publik. Trafik i mbingarkuar që streson. Mungesë e të dukurit. Asnjë shqetësim se çfarë do të veshësh për të dalë. Maska të maskon. Dhe askush nuk e ka mendjen tek ty. Shkurt, jeta e një shkrimtari që kthehet drejt thelbësores. Jeta e shpirtit. Jeta e librave. Jeta e muzikës së brendshme. Jeta si një lutje që nuk ndalet kurrë. Jeta e studimit dhe studimi i jetës. Jeta që kam dashur. Një jetë tërheqëse. Larg zallamahisë dhe nxitimit të botës. (E kam shprehur këtë në librin “Bloc-notes”.)

Paskali thoshte se e gjithë fatkeqësia e njerëzve vjen ngaqë nuk dinë të qëndrojnë të qetë në një dhomë. Kjo është ana pozitive e karantinës. E parë si një mbyllje në Kullën e Fildishtë. Kur ti dhe të afërmit e tu nuk janë prekur nga virusi dhe nuk ke probleme mbijetese.

 Ju jeni pjesë e jurisë së konkursit “Libri i Karantinës” organizuar nga Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit. Mund të na flisni pak më shumë për këtë angazhim tuajin?

Qe kryetarja e Qendrës Kombëtare të Librit e Leximit, Alda Bardhyli, që më propozoi të isha pjesë e jurisë së këtij konkursi. Pranova sepse përkoi me periudhën e karantinës për shkak të Covid-19 dhe në këto kushte do të kisha kohë për t’iu kushtuar leximit të dorëshkrimeve. Që në fillim propozova që dorëshkrimet të na dërgoheshin pa emrin e autorit me qëllim që të ndjehesha krejt i lirë në gjykimin e veprave letrare, duke shmangur çdo lloj paragjykimi. Qoftë edhe ai politik në lidhje me autorin (duke e ditur që ndezja e luftës së klasave përgjatë 45 vjeteve nuk e ka qetësuar akoma shoqërinë shqiptare). Të gjithë qenë dakord.

Meqë më dhatë rastin për t’u shprehur, do të doja të thoja se emri i këtij konkursi, “Libri i Karantinës”, është i lidhur më shumë me periudhën kur u shpall ky konkurs, sesa me tematikën. Ajo nuk duhet të jetë e lidhur domosdo me karantinën. Konkursi është i hapur për çfarëdolloj tematike.

 Si ka qënë deri tani vëmëndja e autorëve ndaj këtij konkursi?

Për mua kjo është përvoja e parë si anëtar jurie. Kështu që nuk mund të gjykoj vëmendjen e autorëve ndaj këtij konkursi. Deri tani kanë ardhur disa dorëshkrime, romane dhe tregime. E shoh që numri i tyre ka filluar të shtohet.

 Sa mendon që letërsia do ta mbartë këtë periudhë në veprat e saj?

Kjo periudhë është një eksperiencë për të gjithë njerëzimin. Pa dyshim që edhe për çdo krijues. E rëndësishme është të penetrosh në thellësitë e eksperiencës. Vetëm ashtu fjala bëhet autentike. Siç ka patur vepra letrare që lindën pas luftërave botërore, besoj se edhe pas një situate të tillë, ku për herë të parë në historinë e njerëzimit jeta e njeriut merr më shumë rëndësi sesa ekonomia, do të ketë edhe krijime letrare.

 Ju vetë a keni diçka në dorë aktualisht?

Më Kujtohet- më ka zgjuar një kujtesë të mrekullueshme. Besoj lexuesit presin me kërshëri veprën e radhës…

Ashtu si piktorët që bëjnë skica për të ushtruar dorën, por edhe për t’i përdorur më vonë në një kompozim, edhe unë mundohem të bëj të njëjtën gjë me anë të fjalëve. Ky lloj “ngujimi” i detyruar mpreh vështrimin. Krijon situata të reja në marrëdhëniet mes njerëzve. Pastaj nuk duhet harruar që shkrimtarët janë lexuesit më të mëdhenj. Këto kushte të japin gjithashtu mundësinë për të lexuar më shumë se zakonisht. Dhe më mirë. Duke parë me vëmendje bibliotekën, gjë që nuk ndodh në një situatë “normale”, zbulova libra që i kisha blerë sepse më kishin intriguar, por që nuk i kisha lexuar. Të shohim se ç’do të dalë nga kjo përvojë e këto përjetime.

Marrë nga: Gazeta Liberale

(A.K.Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture koronavirusi ne shqiperi ylli demneri koronavirusi ne shqiperi ylli demneri

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë