LIVE UPDATES
Aktualitet

“Kush ndot më shumë paguan më shumë”/ Pse menaxhimi i mbetjeve urbane ne Shqipëri duhet të ndryshojë

29 Korrik 2020, 06:07 Nga DOSJA
“Kush ndot më shumë paguan më shumë”/ Pse

SHQIPËRI– “Kush ndot paguan” është parim i së drejtës mjedisore i pranuar jo vetëm në Shqipëri por në nivel global. Ky parim siguron mbrojtjen e mjedisit dhe shëndetin e njerëzve nga ndotja. Ky parim ligjor, nga njëra anë bën të mundur parandalimin ose kompensimin e demit dhe nga ana tjetër siguron një “mjedis të shëndetshëm si një e drejtë themelore e njerëzve” e sanksionuar në Konventat Ndërkombëtare, dhe në Kushtetutën e RSH.

Situata e vështirë me mbetjet në Shqipëri është prova ose fakti që vërteton se në vendin tonë nuk janë përmbushur detyrimet ligjore. Nuk janë siguruar burimet e nevojshme për të mbuluar koston e menaxhimit të mbetjeve duke krijuar “plagën e rëndë” për mjedisin dhe rrezik të lartë për shëndetin publik.

Krijues të mëdhenj të mbetjeve janë edhe bizneset. Sasia e mbetjeve që krijohet nga bizneset natyrshëm duhet të llogaritet sipas natyrës së biznesit. Psh. nuk mund të jetë e njëjtë sasia e mbetjeve që krijon një zyrë kontabiliteti me sasinë e mbetjeve që krijon një restorant ose një qendër tregtare. Sasia e mbetjeve mund të llogaritet në zbatim të parimit “kush ndot paguan”. Në zonat urbane aktivitetet e biznesit krijojnë mbetje të ndryshme të cilat përfundojnë në konteinerët e bashkisë ndaj dhe pagesa për mbetjet urbane që krijojnë bizneset nuk është e drejte të paguhet nga banorët. Pagesa për mbetjet duhet të jetë e matshme dhe e përcaktuar si pagesa për energjinë elektrike dhe ujin. Kjo do të bëjë të mundur shërimin e plagës së infektuar të mbetjeve urbane në vendin tonë.

Politikanët e kanë konsideruar “detyrimin ligjor ose tarifën për mbetjet” një taksë e cila ngrihet, ulet ose falet sipas dëshirës. Situata aktuale me mbetjet urbane në Shqipëri, është krijuar dhe do të jetë e tillë deri në zbatimin e parimit ligjor “kush ndot paguan”. Llogjika është e thjeshtë. Pa para nuk ka shërbim, pa shërbim mbetjet urbane do të hidhen vend e pa vend. Institucionet shtetërore dhe publiku më në fund duhet të kuptojnë se zbatimi i ligjit është e vetmja mënyrë për mbrojtjen e mjedisit nga ndotja që shkaktojnë plehrat. Mbetjet nuk mund të largohen me aksione, as duke përdorur forcat ushtarake. Në të gjithë botën koston financiare për menaxhimin e mbetjeve e paguajnë ata që i krijojnë ato; banorët dhe bizneset. Pagesa për mbetjet urbane llogaritet për shërbimin e ofruar dhe perfshin: pagesen e punëtorëve, konteinerëve, transportit, landfilldit,  insineratorit etj. Tarifa për mbetjet llogaritet sipas sasisë që banorët ose familjet krijojnë çdo muaj.

Sa duhet të jetë pagesa për mbetjet urbane sipas parimit “kush ndot paguan” për banorët?

Tarifa është e përcaktuar nga sasia e mbetjeve që krijohen dhe kosto e shërbimit për menaxhimin e tyre. Sasia e mbetjeve që krijohen është në funksion të nivelit të konsumit ose të të ardhurave. P.sh. banorët e Tiranës krijojnë mesatarisht 0.7-1 kg në ditë. Banorët e qyteteve me të ardhura më të ulëta krijojnë më pak mbetje. Banorët në SHBA krijojnë 2.6 kg në ditë ndërsa në Gjermani 2.1 kg/ditë ose afersisht 1 ton/vit. Mënyra japoneze e jetesës krijon 50% të mbetjeve krahasuar me SHBA dhe Europën. Pagesa për mbetjet duhet të llogaritet duke marrë në konsideratë sasinë mesatare të mbetjeve (në ton) që krijon çdo familje dhe koston për ton që nevojitet për menaxhimin e mbetjeve. Pagesa për mbetjet duhet të jetë e përcaktuar qartësisht si detyrim ligjor nga pushteti lokal ose Bashkia. Në Tiranë “tarifa e pastrimit dhe largimit të mbeturinave” është përcaktuar me Vendim të Këshillit Bashkiak dhe është 417 lekë në muaj për familje, ose 5,000 lekë në vit. Në Komunën e Prishtinës “pagesa për mbeturinat” është më e lartë 56.4 € për banesë ose 4.7 € në muaj. Pagesa duhet të jetë e mirë-argumentuar me sasinë e mbetjeve dhe me koston e shërbimit. Është e mundur që tarifa mund të llogaritet sipas numrit të personave në banesë. Përshembull Bashkia e Amsterdamit për vitin 2020 ka përcaktuar 276 €/për person/në vit tarifën e mbetjeve urbane ose 368 €/për person/në vit për banesat me më shumë se 1 person duke përfshirë dhe fëmijët. Pagesa për mbetjet mund të diferencohet në funksion të nivelit ekonomik. Për shembull zonat me vila rezidenciale me të ardhura shumë më të larta krijojnë disa herë më shumë mbetje dhe duhet të paguajnë më shumë për shërbimin. Janë tonelata mbetje inerte, të cilat krijohen nga riparimet e banesave  në Tiranë  dhe hidhen nëpër Tiranë. Ky proces duhet rregulluar, duke ngritur një sistem të posacëm për grumbullimin dhe destinacionin e tyre si në gjithë vendet e Evropës. Që do të thotë me kontenier të posaçëm për lloje të ndryshme mbetjesh. Ky është një shërbim specifik, i cili duhet të ekzistojë dhe në Shqipëri. Në të gjithë Evopën menaxhimi i mbetjeve është një proces që rrregullohet nga sipërmarrjet private në ekonominë e tregut dhe jo nga Bashkia. Vetë biznesi duhet ta zgjidhë këtë gjë me operatorë të licensuar në  treg, që menaxhojnë mbetjet.  Vetëm kështu zbatimi i parimit “Kush ndot paguan” vendos një drejtësi të munguar prej vitesh dhe siguron një mjedis të shëndetshëm për qytetarët.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet seit shallari seit shallari


Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje