6 interperlanca në Kuvend/ Seanca plenare nis me një minutë heshtje për vrasjen e efektivit në Korçë
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
E rëndë në Maliq/ Vritet polici gjatë operacionit për kapjen e një personi të kërkim, plagoset dhe nj&eu...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
PARIS- Francezët do të votojnë të dielën, më 10 prill, për të zgjedhur presidentin e tyre.Lufta në Ukrainë ka dominuar mbulimin e lajmeve në Francë dhe ka lënë në hije të madhe fushatën, madje presidenti Emmanuel Macron është akuzuar se ka përdorur statusin e tij si një udhëheqës dhe si kryediplomat i Evropës për të shmangur përballjen me kundërshtarët e tij, ndërsa disa kritikë shqetësohen se fushatës i ka munguar debati thelbësor. Por gara është hapur kohët e fundit me një rritje nga sfiduesja e tij kryesore, Marine Le Pen, liderja e ekstremit të djathtë me një platformë anti-BE, anti-NATO dhe pro-ruse që do të jehonte globalisht nëse ajo fitonte.
Ja çfarë duhet të dini për votimin, i cili do të mbahet në dy raunde më 10 dhe 24 prill…
Franca është një komb me mbi 67 milionë banorë, është ekonomia e shtatë më e madhe në botë, vendi më i vizituar në botë, një nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara dhe një fuqi bërthamore. Po ashtu vendi është anëtar themelues i Bashkimit Evropian dhe një shtytës kryesor i politikës së tij.
Presidenti i ardhshëm i Francës do të duhet të ndihmojë vendin të lundrojë në dy forca që aktualisht godasin Evropën: një pushtim brutal rus i Ukrainës që ka zhvendosur miliona në pragun e kontinentit dhe një rimëkëmbje ekonomike që po tensionon zinxhirët e furnizimit.
Ndërsa forcat e krahut të djathtë kanë fituar kryesisht luftërat kulturore të Francës në vitet e fundit, anketat e votuesve tregojnë se votuesit francezë tani janë kryesisht të shqetësuar me koston në rritje të jetesës. Presidentit të ardhshëm do t’i duhet të menaxhojë këto shqetësime me çështje të tjera afatgjata në mendjet e votuesve, si tranzicioni i energjisë së pastër të Francës, qëndrueshmëria e modelit të saj bujar të mirëqenies, frika nga imigrimi etj. Zhgënjimi i gjerë me politikën është bërë gjithashtu një burim i madh shqetësimi se këto zgjedhje mund të kenë pjesëmarrjen më të ulët të votuesve për një garë presidenciale në dekada.
Cilat janë kompetencat e presidencës franceze?
Presidentët francezë kanë fuqi të jashtëzakonshme në dispozicion të tyre – më shumë se shumica e liderëve perëndimorë, me më pak kontrolle dhe ekuilibra që kufizojnë degën ekzekutive në vendet e tjera. Ndryshe nga kryeministrat britanikë apo kancelarët gjermanë, të cilët zgjidhen nga partitë që kontrollojnë më shumë vende në parlament, presidentët francezë zgjidhen drejtpërdrejt nga populli për mandate 5-vjeçare. Menjëherë pas këtyre zgjedhjeve, Franca kthehet në kutitë e votimit për të votuar për përfaqësuesit në Asamblenë Kombëtare, ‘shtëpinë’ më të fuqishme të Parlamentit, ku mandatet zgjasin gjithashtu pesë vjet.
Pasja e të dyja këtyre zgjedhjeve në të njëjtin cikël pesë-vjeçar rrit fuqimisht gjasat që Franca të votojë për ligjvënësit që mbështesin presidentin e tyre të sapozgjedhur, që do të thotë se presidentët francezë nuk kanë nevojë të shqetësohen aq shumë sa disa liderë të tjerë për trazirat e brendshme partiake ose zgjedhjet afatmesme. Kryeministri i Francës, si kreu i qeverisë, luan një rol të rëndësishëm në sistemin kushtetues, ashtu si edhe Parlamenti. Por presidenti, i cili emëron kryeministrin, përcakton pjesën më të madhe të agjendës së Francës.
Kush po kandidon?
Ka 12 kandidatë zyrtarë, por sondazhet sugjerojnë se vetëm një pjesë e vogël mund të fitojë. Favoriti aktual është zoti Macron, 44 vjeç, një ish-bankier, i cili u zgjodh në vitin 2017 me pak përvojë politike dhe kandidon për një mandat të dytë. Ai u zgjodh në rrënojat e partive politike tradicionale të Francës me një platformë të fortë pro-biznes. Ai rishikoi kodin e punës, eliminoi një taksë mbi pasurinë dhe reformoi kompaninë kombëtare të hekurudhave. Por zelli i tij reformist u zbut nga greva masive mbi planet e tij të reformës së pensioneve, protestat e Jelekëve të Verdhë dhe pandemia e koronavirusit. Lufta në Ukrainë e vendosi atë përpara në sondazhe, por epërsia e tij është zvogëluar kohët e fundit, në afërsisht 25 për qind në sondazhet e votuesve.
Sfiduesi kryesor i Macron është Marie Le Pen, 53 vjeçe, liderja shumëvjeçare e ekstremit të djathtë që kandidon për herë të tretë dhe që humbi ndaj tij në vitin 2017. Ajo drejton Tubimin Kombëtar, një lëvizje e njohur prej kohësh për antisemitizmin, nostalgjinë naziste dhe fanatizmi antiemigrant që ajo është përpjekur ta sanojë dhe ta kthejë në një parti të besueshme qeverisëse. Le Pen është përballur me kritika për simpatinë e saj në të kaluarën për Presidentin Vladimir V. Putin të Rusisë, por inflacioni dhe rritja e çmimeve të energjisë luajnë mirë në platformën e saj proteksioniste. Ajo aktualisht është në vend të dytë, me rreth 20 për qind mbështetje në sondazhet e votuesve.
Disa kandidatë po luftojnë për vendin e tretë dhe votojnë midis 10 dhe 15 përqind, duke shpresuar për një rritje të minutës së fundit që do t’i dërgonte ata në raundin e dytë të votimit.
Jean-Luc Mélenchon, 70 vjeç, është lideri i partisë së ekstremit të majtë France Unbowed, dhe kandidati i krahut të majtë i pozicionuar më së miri për të arritur në balotazh. Një politikan veteran dhe orator i aftë dhe i njohur për retorikën e tij të zjarrtë dhe personalitetin përçarës, pasi ai është zotuar të investojë në energjinë e gjelbër, të ulë moshën ligjore të pensionit, të rrisë pagën minimale mujore dhe të rishpërndajë pasurinë duke taksuar të pasurit. Ai gjithashtu dëshiron të rishikojë rrënjësisht Kushtetutën e Francës për të zvogëluar kompetencat presidenciale.
Valérie Pécresse, 54 vjeç, është një politikane që kryeson rajonin Ile-de-France të Francës, një fuqi ekonomike dhe demografike që përfshin Parisin. Ajo është kandidate për Les Républicains, partia kryesore konservatore franceze. Disa nga propozimet e saj ekonomike, si rritja e moshës ligjore të pensionit në 65 vjeç, janë të ngjashme me atë të Macron. Por në një zgjedhje ku zërat më radikalë kanë vendosur tonin e debatit për të djathtën, ajo ka marrë një kthesë të fortë për çështje si emigracioni dhe krimi, duke e dalluar atë nga kandidatët e tjerë të krahut të djathtë.
Éric Zemmour, 63 vjeç, është një shkrimtar, ekspert dhe yll televiziv i së djathtës ekstreme, i cili ka qenë një personazh në mediat franceze për vite me radhë, por fushata e të cilit, me jehonën e Donald J. Trump, ka përplasur politikën franceze. Ai është një nacionalist që sjell imazhe të një France në rënie të madhe për shkak të emigracionit dhe islamit, madje ai është dënuar disa herë për shkelje të ligjeve sidomos për shpifje ose akte që provokojnë urrejtje ose dhunë në bazë të racës dhe fesë.
Kandidatët e mbetur kanë pak shanse për të arritur në balotazh! Midis tyre janë: Anne Hidalgo dhe Yannick Jadot.
Si funksionon procesi?
Një kandidat që merr shumicën absolute të votave në raundin e parë të votimit, zgjidhet direkt si president por është një rezultat i pamundur që nuk ka ndodhur që nga viti 1965 – hera e parë që një president francez u zgjodh me votim të drejtpërdrejtë popullor. Në vend të kësaj, zakonisht mbahet balotazh midis dy kandidatëve kryesorë.
Rregulloret e zgjedhjeve franceze janë të rrepta, me kufizime të rrepta për financat e fushatës dhe kohën e transmetimit, dhe me mbështetje financiare dhe logjistike nga shteti që synon të barazojë fushën e lojës
Shpenzimet e fushatës janë të kufizuara në rreth 16.9 milionë euro për kandidatët në raundin e parë, ose rreth 18.5 milionë dollarë, dhe afërsisht 22.5 milionë euro për ata që arrijnë në raundin e dytë. Ata që shkelin rregullat – si Nicolas Sarkozy, ish-presidenti i krahut të djathtë të Francës – përballen me gjoba dhe dënime penale.
Kompanitë private nuk mund të bëjnë donacione për fushatën, dhe individët mund të dhurojnë vetëm deri në 4600 € për të gjithë zgjedhjet. Kandidatët rimbursohen për një pjesë të shpenzimeve të fushatës së tyre dhe shteti i paguan disa shpenzime.
Koha e transmetimit rregullohet nga afër nga mbikëqyrësi i medias në Francë. Në fillim, stacionet televizive dhe radio duhet të sigurojnë që kandidatëve t’u jepet ekspozim që përafërsisht përputhet me rëndësinë e tyre politike, bazuar në faktorë si votimi, përfaqësimi në Parlament dhe rezultatet e zgjedhjeve paraprake. Kur nis zyrtarisht fushata, dy javë para votimit, të gjithë kandidatët marrin kohë të barabartë transmetimi. Fushata në fundjavë votimi është e ndaluar.
Çfarë ndodh më pas?
Në orën 20.00. në ditën e zgjedhjeve, më 10 prill, mediat franceze do të punojë me anketuesit për të publikuar rezultatet e parashikuara bazuar në numërimin paraprak të votave. Kjo do të japë një tregues të mirë se kush pritet të kalojë në raundin e dytë, por nëse gara është afër, parashikimet publikohen deri më vonë. Rezultatet zyrtare do të jenë të disponueshme në faqen e Ministrisë së Brendshme.
Dy kandidatët që do të sigurojnë balotazhin do të përballen në një debat televiziv përpara raundit të dytë të votimit, më 24 prill. Nëse Macron nuk rizgjidhet, presidenti i ri do të ketë kohë deri më 13 maj për të marrë detyrën. Më pas, vëmendja do të kalojë tek zgjedhjet për Asamblenë Kombëtare. Të gjitha vendet atje do të fitohen, në një sistem të ngjashëm votimi me dy raunde, më 12 dhe 19 qershor.
Marrë dhe përkthyer nga nytimes.com
(k.m/dosja.al)
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
UKRAINË-Zëvendëskryeministrja ukrainase Iryna Vereshchuk, ka njoftuar se këtë mëngjes do të hapen nëntë korridore humanitare për evakuimin e civilëve. Sipa...
UKRAINË-Kryetari i Bashkisë së Luhanskut, Serhiy Gaidai, njoftoi në Telegram se sot banorët e Luhanskut, do të kenë nëntë trena për t’i përdorur për ...
PAKISTAN-Kryeministri pakistanez pakistanez Imran Khan është shkarkuar nga posti i liderit të vendit pas një votimi mosbesimi mbi akuzat për keqmenaxhimin ekono...
UKRAINË-Presidenti rus Vladimir Putin, ka emëruar një gjeneral të ri Alexander Dvornikov, për të drejtuar luftën në Ukrainë, ndërsa ushtria e tij ndryshon ...
Edward , profesor i Universitetit Johns Hopkins dhe analist i çështjeve ndërkombëtare, i ka kushtuar një analizë të thukët situatës së Serbisë në këtë ko...
Në një konferencë ndërkombëtare donatorësh për të mbledhur ndihma për refugjatët nga Ukraina e organizuar në Varshavë janë grumbulluar donacione dhe kredi në vl...
SHBA- Një grua 26-vjeçare është akuzuar për vrasje në Teksas pasi autoritetet thanë se ajo shkaktoi “vdekjen e një individi nga aborti i vetë-induk...
GREQI- Kryeministri i Kosovës Albin Kurti është takuar sot me ministrin e Jashtëm të Greqisë, Nikos Dendias. Me anë të një postimi në Twitter, Kurti shkruan se ...
UKRAINË– Sot është duke u zhvilluar dita e 45-të e luftës në Ukrainë. Instituti Amerikan për Studimin e Luftës deklaron se forcat ukrainase ruajnë ko...
UKRAINË- Pas takimit mes Volodymyr Zelensky dhe Boris Johnson në Kiev, presidenti i Ukrainës theksoi se Perëndimi duhet të rrisë sanksionet kundër Rusisë. ...
