Protestë masive kundër projektit në Zvërnec/ Qytetarët para Kryeministrisë thirrje kundër qeverisë: Rama të japë dorëheqjen (PAMJET)
FOTO/ Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh 4 Qershor, 18:43 PAMJE ng...
FOTO/ Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh 4 Qershor, 18:43 PAMJE ng...
"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
TIRANË- Akademiku Artan Fuga ka replikuar me Filip Guraziun në lidhje me futjen e dialektit gegë në fjalor. Në një postim në rrjetet sociale, përmes një shkrimi të gjatë analitik, Fuga shpreh frustrimin që ndjen nga trajtimi arbitrar i leksikut. Ai i sugjeron Guraziut të zgjerojë ambiciet, ndërsa shton se gjuhët krahinore duhet të mësohen në shkolla për të tejkaluar ndarjen dhe për të garantuar unitetin kombëtar.
“Kombi për mua nuk i ngjason shqiponjës me dy flatra, një gege dhe një toske, por është një, ne duhet ta tejkalojmë këtë ndarje në mendje në mënyrë që uniteti ynë kombëtar të jetë i njejti zog shqiponje atje ku gegnishtja dhe toskërishtja bashkohen, konvergjojnë, dhe pas kësaj zone çeliku, mishi e gjaku, lulëzojnë diversitetet që janë pasuri dhe jo pendë harabelash që stalinistët i kanë prerë me gërshërë censure, pa turp dhe pa kërkuar falje”,-shkruan Fuga.
SHKRIMI I PLOTË I ARTAN FUGËS:
Pertej unifikimi stalinist, për një kulturë shqiptare sa konvergjente aq edhe të larmishme
Përgjigje një ftese miqësore
Shumë i nderuar z. Filip Guraziu,
Ndjesë për përgjigjen pak të vonuar, por siguroj që nuk e kisha harruar aspak. Unë sikurse edhe ju ndihem i frustruar nga trajtimi arbitrar i leksikut, morfologjisë, sintaksës, gramatikës nga fjalorët dhe nga gramatika e sotme e shqipes, kur bëhet fjalë për njënashmëritë dialektale të politikave gjuhësore që vazhdojnë prej disa dekadash. Sigurisht jam kundër të përjashtohet pasuria e gegnishtes dhe, në librat e mi mbi komunikimin e kam shprehur këtë qendrim. Po kështu mbështes përpjekjen tuaj për të ndikuar akademinë e shkencave ndonëse ju e dini që duke qenë anëtar i saj, unë nuk pajtohem asnjë dekikë as me organizimin dhe as me orientimin e saj të sotëm strategjik.
Thënë këto, mendoj se kauza që mbroni nuk lidhet vetëm dhe thjesht me paskajoren, por shumë më gjerë se aq. Unë sugjeroj modestisht që ju ta zgjeroni spektrin e ambicjeve tuaja aq të vlerësuara nga unë. Juve ju takon të mbroni të drejtat e njohura botërisht për gjuhët regjionale, ju takon e drejta për të pasur e ruajtur kulturën dialektale, traditat kulturore dhe historike, ku kanë dhënë kontribut gegë të mëdhenj, shqiptarë të mëdhenj Ndre Mjeda, Ernest Koliqi, Migjeni gjithashtu pse jo, Gjergj Fishta, më parë i madhi Marin Barleti, metafizicienë të shquar si Frano Bardhi, etër të mëdhenj franceskanë etj. të Kishës Katolike, ku veçoj shkrimet dhe meshat e shumë të lartit imzot Mëshkallës, e kështu me radhë pa fund personalitete të mëdhaja.
Ne si shqiptarë duhet të kemi të drejtën minimale t’i lexojmë në origjinal në gjuhën e tyre. S’ka kongres e akademi që ta ndalojnë dot këtë.
Është e drejtë që nxënësit dhe studentët e mi gegë të kenë të drejtën të mos jenë viktima të sizofrenisë linguistike që gjuhë tjetër të flasin në shtëpi dhe tjetër gjuhë dialektale t’u imponohet në shoqëri.
Patjetër na duhet një gjuhë zyrtare e përbashkët. Mirëpo, e përbashkëta nuk është shkatërrim i të veçantave, por sikurse ka argumentuar Jurgen Habermas e të tjerë sot uniteti linguistik dhe shkencor është tërësia integrale e diversitetit. Nuk është fjala thjesht te paskajorja, por te e drejta e pamohueshme për zhvillim shpirtror që konceptet linguistike staliniste që vazhdojnë të dominojnë politikat gjuhësore na kanë coptuar dhe tharë kulturën tonë kombëtare.
Kombi për mua nuk i ngjason shqiponjës me dy flatra, një gege dhe një toske, por është një, ne duhet ta tejkalojmë këtë ndarje në mendje në mënyrë që uniteti ynë kombëtar të jetë i njejti zog shqiponje atje ku gegnishtja dhe toskërishtja bashkohen, konvergjojnë, dhe pas kësaj zone çeliku, mishi e gjaku, lulëzojnë diversitetet që janë pasuri dhe jo pendë harabelash që stalinistët i kanë prerë me gërshërë censure, pa turp dhe pa kërkuar falje.
Gjuhët krahinore duhet të mësohen në shkolla sepse edhe programet e shkollave, edhe abetarja, edhe fizkultura në shkollë sot kuptohen si unitet përjashtues ku zgjedhja burokratike than dhe shkelmon diferencat krahinore aq të lavdërueshme në kulturën tonë të përbashkët shqiptare.
Ne jemi shqiptarë, por pas kësaj kemi fe të ndryshme sepse feja e shqiptarit nuk është shqiptaria, por besimet fetare. Tjetër ndërgjegja kombëtare dhe tjetër besimet fetare që Pashko Vasa i ngatërroi padashje në ndonjë varg për shkak të rimës, dhe që u keqpërdorën dhe vazhdojnë të keqpërdoren nga lloj lloj patriotësh që në fakt janë maskarenj!
Paskajorja nuk duhet të ngatërrohet me ngarkesa politike. Duhet bërë thirrje gjuhëtarëve që ajo që quhet paskajore sot në shqipen e quajtur zyrtare, burokratike, ka kuptime të tjera dhe nuk është paskajore. E përcaktuara në kuptim nuk mund të jetë e paskajshme. Megjithatë kjo ha debat jo vetëm linguistik, por edhe në fushën e logjikës ku unë punoj, por ndodhem i përjashtuar dhe i persekutuar intelektualisht nga politika që as më kuptojnë dhe as i kuptoj dhe i refuzoj kategorikisht.
Gjithsesi kauza juaj duhet të adresohet shkencërisht, mbështetur nga gjuhtarë, logjicienë, sociologë, juristë, pa politizime, pa dasi, dhe kështu të bëjmë të mundur që të kemi një harmoni kulturore Jug-Veri, për t’i ikur kurthit kulturor të sotëm ku Toskërishtja hiqet si sunduese, në fakt ka celësat e kashtës, dhe Gegnishtja ndihet e masakruar nga tjetër politikë, dhe aspak nga toskërishtja si e tillë.
Mbi këto parime, dhe vetëm mbi, to unë mbështes çdo kauzë, i bashkohem cdo peticioni, çdo lëvizjeje që duke forcuar Shqipërinë, hap vend për lulëzimin e gegnishtes dhe toskërishtes. Cdo fjalor gjuhe, enciklopedi, apo histori, që nuk sheh nga rrënjët dhe nuk spastron skorjet ideologjike staliniste kurrë nuk do të ketë mbështetjen time, as edhe dasitë krahinore, fetare, kulturore, por vetëm diversiteti në unitet. Këtë koncept të fundit fatkeqësisht po na pengohet ta zhvillojmë dhe shpalosim.
Me respekt për kauzën që përfaqësoni dhe sidomos për ju vetë,
Artan Fuga
Anëtar i Akademisë të Shkencave të Shqipërisë
(F.g/dosja.al)
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
TIRANË- Gjykata Kushtetuese ka hedhur poshtë të gjitha pretendimet e Aleancës për Mbrojtjen e Teatrit, e cila akuzon se kryetarja e këtij institucioni, Vit...
TIRANË- Ka qenë dëshmia e 4 të penduarve të drejtësisë që kanë pranuar të bashkëpunojnë me prokurorinë duke rrëfyer për trafikun e drogës nga Shqipëria dre...
TIRANË- Sot janë të arrestuar si pjesë e grupit të trafikut të drogës në operacionin “Shpirti”, ku janë lëshuar 28 urdhër arreste, ndërsa disa vite më parë...
TIRANË– SPAK ka lëshuar 38 urdhër arreste për persona që janë përfshirë në trafikimin e lëndëve narkotike. Gjatë konferencës së përbashkët, në të cilën mor...
TIRANË- Janë 38 persona të përfshirë në rrjetin e trafikut të drogës sipas SPAK dhe partnerëve ndërkombëtarë, 10 prej tyre të ndaluar më herët në operacion...
TIRANË– Hekuran Marku dhe Agustin Deda janë dy shoqëruesit e Saimir Tahirit të cilët janë arestuar në kuadër të operacionit ‘Shpirti’. Emrat e dy shoqërues...
TIRANË- Partia Demokratike ka denoncuar sot se pas masakrës zgjedhore për zgjedhjet e 25 prillit 2021, Partia Socialiste dhe kryeministri Edi Rama po shpër...
TIRANË– Në megaoperacionin antidrogë ‘Shpirti’ i realizuar në bashkëpunim Shqipëri-Itali janë vënë në pranga prokurorë, drejtues policisë si dhe zyrtarë të...
TIRANË– Operacioni anti drogë ‘Shpirti’ mes policisë shqiptare dhe anti-mafias italiane, ka vënë në pranga 38 persona, të cilët akuzohen për korrupsion, sh...
TIRANË– Një prej prokurorëve të çështjes, Vladimir Mara, ka dhënë detaje të forta në lidhje me megaoperacionin ‘Shpirti’. Sipas ti...
