LIVE UPDATES
Bota

Një shoqëri më e mirë mund të dalë nga bllokimi i pandemisë Covid-19

17 Prill 2020, 10:32 Nga DOSJA
Një shoqëri më e mirë mund të dalë nga bllokimi i

Historia tregon se disa krizat çojnë në përmirësimin e barazisë dhe qasjes ndaj ushqimit dhe kujdesit shëndetësor

“Ne do të takohemi përsëri,” tha Mbretëresha Elizabeth kohët e fundit, duke cituar një këngë të famshme të vitit 1939, kënduar nga britanikja Vera Lynn. Ishte një fjalim frymëzues dhe pikërisht ajo që na duhej. Por çfarë lloj bote mund të presim pas pandemisë? A do të përfitojmë diçka nga përvoja e përbashkët duke i bërë rezistencë krizës së virusit?

Bota ishte përplot me probleme serioze përpara koronavirusit. Pabarazia ishte e përhapur, si midis vendeve ashtu edhe brenda tyre. Në Shtetet e Bashkuara, vendi më i pasur në botë, miliona njerëz kanë mungesë të mbulimit mjekësor, duke kontribuar në sëmundje të panevojshme. Masat shtrënguese të llogaritura kishin dobësuar aftësinë e BE-së për të ofruar mbështetje publike për njerëzit në nevojë. Politika antidemokratike ishte në rritje, nga Brazili dhe Bolivia në Poloni dhe Hungari.

A është e mundur që përvoja e përbashkët e pandemisë të ndihmojë në zbutjen e problemeve të tilla para-ekzistuese?

Nevoja për të vepruar së bashku sigurisht mund të krijojë një vlerësim të rolit konstruktiv të veprimit publik. Lufta e dytë botërore, për shembull, i bëri njerëzit të kuptojnë më mirë rëndësinë e bashkëpunimit ndërkombëtar. Kombet e Bashkuara, FMN dhe Banka Botërore kanë lindur në 1944-5, jo shumë kohë pasi Vera Lynn këndoi këngën ‘në do të takohemi përsëri’(“We will meet again”).

Sidoqoftë, a kishte ndonjë përmirësim afatgjatë brenda një vendi nga përvoja e krizës? Ne i kemi parë disa.

Përballë një ulje të madhe të disponueshmërisë totale të ushqimit, Britania organizoi ndarje më të barabartë të ushqimit, përmes racionimit dhe mbështetjes sociale. Të uriturit në mënyrë kronike ushqeheshin shumë më mirë se kurrë më parë. Një gjë e ngjashme ndodhi edhe me një kujdes më të mirë mjekësor.

Rezultatet ishin befasuese. Gjatë dekadës së luftës së viteve 1940, jetëgjatësia në Angli dhe Uells u rrit me 6.5 vjet për burrat, krahasuar me 1.2 vjet në dekadën e mëparshme, dhe për gratë u rrit 7 vjet, duke tejkaluar shumë nga 1.5 vjet të dekadës së më parshme. Mësimet pozitive nga ndjekja e drejtësisë dhe vëmendja më e madhe ndaj të pambrojturve ndihmuan në shfaqjen e asaj që u njoh si shtet i mirëqenies.

A mund të ndodhë diçka në mënyrë të ngjashme pozitive për shkak të përvojës aktuale të krijuar nga Covid-19? Mësimet për të dalë nga një krizë varen me siguri nga mënyra se si trajtohet, dhe cilat shqetësime dalin në pah.

Politika është e rëndësishme këtu, përfshirë lidhjen midis sundimtarëve dhe të qeverisurve. Gjatë viteve të luftës, në kontrast me ndarjen më të mirë të ushqimit dhe kujdesit shëndetësor nga publiku britanik, uria e tmerrshme e Bengalit në vitin 1943 ndodhi në Indinë Britanike, duke vrarë afro 3 milion, gjë që Raj bëri pak për ta parandaluar.

Në politikat kundër kësaj pandemie, barazia nuk ka qenë një përparësi veçanërisht e dukshme. Në SHBA, afrikano-amerikanët po vdesin me një normë jashtëzakonisht të lartë nga Covid-19 sesa njerëzit e bardhë. Në Chicago, më shumë se 70 për qind e vdekjeve nga pandemia kanë qenë të afrikano-amerikanëve që përbëjnë vetëm një e tretën e popullsisë rezidente. Pabarazitë e brendshme në vuajtje duket se nuk kanë qenë më pak në shumë vende të tjera, nga Brazili dhe Hungaria deri në Indi.

India është një çështje veçanërisht e habitshme. Pabarazitë mbeten shumë të mëdha. Kontrasti qëndron midis lehtësirave të mëdha mjekësore për të pasurit, dhe as kujdesit minimal për shumicën e të varfërve, duke peshuar nga asimetria brutale e pabarazive të modernizuara të kastës në Indi.

Sigurisht, distanca sociale kufizon përhapjen e virusit. Por duhet të kombinohet me aranzhmane kompensuese – për të ardhurat, ushqimin, aksesin dhe vëmendjen mjekësore – për njerëzit e shkatërruar nga bllokimi. India, si shumë vende, ka nevojë për diçka, si Shërbimi Shëndetësor Kombëtar. Por asnjë mësim në atë drejtim nuk do të dalë nga përgjigja pandemike, duke pasur parasysh pabarazitë e tij të mëdha.

Mjerisht, është mjaft e mundur që kur të takohemi përsëri nuk do të jemi më të vendosur për t’u përballur me botën e pabarabartë në të cilën jetojmë. Një shqetësim për barazinë në menaxhimin e krizave do të zvogëlojë vuajtjet tani në shumë vende, dhe do të ofrojë ide të reja për të na frymëzuar për të ndërtuar një botë më pak të pabarabartë në të ardhmen. Meqenëse ne jemi në më pak se gjysmën e rrugës në këtë krizë, guxojmë të shpresojmë se kjo mund të ndodhë akoma? Nga Amartya Sen*/Financial Times

* Shkrimtari, një laureat i Nobelit, është Profesori i Universitetit Thomas W Lamont në Harvard. 

Marrë nga Monitor

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota koronavirusi ne bote viktimat e covid ne shqiperi koronavirusi ne bote viktimat e covid ne shqiperi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje