LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Shkrimtarja amerikane “elozhe” Kadaresë: Ikonë letrare ndërkombëtare, ambasador kulturor për vendin e tij

18 Tetor 2019, 10:39 Nga DOSJA
Shkrimtarja amerikane “elozhe” Kadaresë: Ikonë letrare

Një prani e ndritshme letrare që ka prodhuar punë bindëse për mbi 50 vite, autori shqiptar, Ismail Kadare kremtohet si një ikonë kulturore në vendin e tij të lindjes. Lindsay Parnell përmes një shkrimi në The Culture Trip tregon se si veprat e tij kushtëzojnë historinë dhe mitologjinë e Shqipërisë, duke u përqëndruar veçanërisht në rajonin e Ballkanit. Ismail Kadare është një ikonë letrare ndërkombëtare dhe një ambasador kulturor për vendin e tij dhe njëherazi një marrës çmimesh siç janë “Man Booker Internatioanl Prize”, “The Pix Mondial Cino Del Duca”, “The Prince of Austrias Aëard of Arts”. Gjithashtu Kadare ka qenë kandidat për çmimin Nobel në Letërsi disa herë. Ai u prezantu për herë të parë në skenën letrare ndërkombëtare si poet në fillim të viteve 1960, pasi botoi poezi si student i Gjuhëve të Huaja dhe Letërsisë në Universitetin e Tiranës. Në fund të viteve ’60-’70 Kadare u njoh si një shkrimtar i talentuar i trilleve. Ai shkruajti një sërë romanesh dhe tregimesh të shkurtra dhe gjithashtu u angazhuar në politikë si anëtar i Parlamentit Shqiptar.

Shpesh herë Kadare është cilësuar si një pasardhës letrar i George Orwell dhe Franz Kafka. Vepra e Ismail Kadaresë është po aq imagjinare sa edhe filozofike. Në ndjekjen e saj të vazhdueshme për të vërtetën dhe drejtësinë ajo angazhohet në historinë dhe politikë në një mënyrë radikale dhe dinamike. Tregimet fiktive dhe poetike të Kadaresë hulumtojnë kontekstet historike dhe mitologjike të fabulavae, miteve dhe folklorit, njëkohësisht kërkojnë të përfaqësojnë historinë shoqërore dhe politike të popullit të tij ballkanas.

Duke shkruar dhe folur kundër vendosjes politike tiranike në Shqipëri tregimi i Kadaresë buron nga marrja në pyetje e tij në lidhje me padrejtësitë që gjenden në sferën politike. Trashëgimia e Kadaresë mund të gjendet si në narrativën e tij të shkruar edhe në përfshirjen e tij aktive politike në aktivizëm në Shqipëri. Sidoqoftë në duar e qeverisë shqiptare vepra e Kadaresë ishte shumë e censuruar, kjo bëri që Kadare të emigronte në Francë në fillim të viteve 1990. Vepra e tij sot mbetet mjaft frymëzuese në ekzaminimin e pamëshirshëm të korrupsionit dhe shtypjes së hierarkive politike. Disa e vënë në pikëpyetje qëndrimin e tij në lidhje me diktaturën e Enver Hoxhës, duke pretenduar se përfshirja e tij politike mohon çdo zë kundërshtues brenda letërsisë së tij. Vepra e Kadaresë pavarësisht të gjithave tregon një cilësi disidente, të refraktuar përmes alegorisë, metaforës dhe lentet e identitetit shqiptar të cilat ai i shfaq me krenari.

Romani i parë i Kadaresë “Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” u botua në vitin 1963, kohë kur ai filloi karrierën e tij si një shkrimtar i trilleve. Ky roman është një tregim në lidhje me një gjeneral italian që kthehet në Shqipëri disa vite pas Luftës së Dytë Botërore për të mbledhur eshtrat e ushtarëve italianë të rënë në luftë. “Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” heton qëndrueshmërinë e njerëzimit në sferat e luftës dhe shkatërrimit të dhunshëm. Shkruar në 1978, “Prilli i Thyer” ishte një tjetër vepër e Kadaresë që dëshmoi të ishte një tekst historik dhe që mori lëvdata të larta dhe popullaritet të përhapur. Teksti i “Prilli i Thyer” u cilësua si një tekst modern që studion determinizimin dhe marrëdhenien gjithnjë e më të qëndrueshme midis së tashmes dhe së shkuarës. “Prilli i Thyer” është historia e një të riu, i detyruar të kryejë një ekzekutim, vetëm që fati i tij të vuloset nga veprimet e veta.

Për shumë njerëz, puna më e vlerësuar e Kadaresë është “Koncerti”. Botuar në vitin 1988, “Koncerti” është një kryevepër që artikulon zgjimin shkatërrues të politikave qeveritare të shkaktuara ndaj një grupi miqsh të rinj shqiptarë, teksa ata përpiqen të ruajnë intimitetin e tyre mes të gjitha atyre trazirave politike. Duke eksploruar marrëdhenien shpërbërëse midis qeverisë komuniste të Kinës dhe regjimit totalitar të Shqipërisë së viteve 1970, “Koncerti” i Kadaresë është një përshkrim i shkëlqyer i narrativave.

Vepra më e fundit letrare e Kadaresë është “Aksidenti”, i cili u botua në vitin 2010. Kjo vepër është konsideruar si një sagë krimesh. Aksidenti është përralla tronditëse e një burri dhe gruaje shqiptare, të cilët janë përfshirë në një aksident gjatë qëndrimit në Vjenë. Një mister vërtet ngazëllyes, “Misteri” vë në pikëpyetje dhe trondit lexuesit ndërsa fillojnë me arratisjen e Kadaresë. Puna e Kadaresë mbetet aq e adhurueshme sa kurrë më parë në Shqipëri. Janë pikërisht këto vepra që e konfirmojnë statusin e tij si një ikonë kulturore e popullit shqiptar. Vepra e tij është një dëshmi e importit politik dhe shoqëror të letërsisë në kohën e trazirave./ Nga Lindsay Pranell, në The Culture Trip

(E.S. Dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture ismail kadare ikone letrare nderkombetare ismail kadare ikone letrare nderkombetare

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje