LIVE UPDATES
Aktualitet

Skandal! Mbetjet e rrezikshme brenda zonave urbane/ DENONCIMI i dekanit Seit Shallari: Mijëra ton gjenden të hedhura gjithande

26 Nëntor 2020, 13:12 Nga DOSJA
Skandal! Mbetjet e rrezikshme brenda zonave urbane/ DENONCIMI i dekanit Seit

Në Shqipëri, Mbetjet e Rrezikshme (MRr) nuk kanë origjinë dhe destinacion të përcaktuar megjithëse ato paraqesin rrisk të lartë dhe shkaktojnë pasoja të rënda për shëndetin publik dhe mjedisin. Strategjia Kombëtare për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve e vitit 2018 konstaton se “në Shqipëri nuk ekziston infrastruktura bazë apo ajo plotësuese për trajtimin dhe asgjesimin e mbetjeve të rrezikshme”. Prej shumë vitesh, ligji nuk zbatohet edhe pse prodhuesit e mbetjeve të rrezikshme kanë detyrim ligjor të bëjnë identifikimin, ruajtjen dhe më pas dorezimin e tyre në vënde të posaçme që plotësojnë kushtet e sigurisë për depozitim ose asgjesim.

Çfarë janë mbetjet e rrezikshme?

Mbetjet e rrezikshme përfshijnë: “mbetjet teknologjike industriale me permbajtje të substancave me taksicitet të lartë, mbetjet spitalore me natyrë infektuese, mbetjet farmaceutike, mbetjet e kafshëve, mbetjet e pesticideve ose transformatorëve, vajrat e përdorur, pajisjet elektrike dhe elektronike, bateritë e makinave dhe akumulatorët, mbetjet e minierave etj. Në dallim nga mbetjet e tjera, mbetjet e rrezikshme përmbajnë substanca me toksicitet të lartë ose shumë të lartë duke shkaktuar pasoja të rënda kur janë të pranishme në organizëm qoftë edhe në përqendrim të ulët. Substancat e rrezikshme kanë aftësi të bio-akumulohen tek gjallesat ose të rezistojnë për shumë kohë në mjedis, të shkaktojnë sëmundje të rrezikshme deri tek mutacionet dhe sëmundjet kancerogjene. Eshtë e njohur dhe e vërtetuar nga shkenca se dëmi i shkaktuar tek gjallesat dhe njerezit në rastet e ekspozimit ndaj këtyre mbetjeve është i lartë deri në katastrofik ose me pasoja fatale.

Trafiku i mbetjeve të rrezikshme

Mbetjet e rrezikshme krijohen kryesisht në vëndet e industrializuara. Kosto e lartë e trajtimit ose eleminimit të tyre deri në 1000 Euro/ton i ka bërë MRr pjesë të spekullimit dhe trafikut ilegal në nivel botëror duke synuar maskimin dhe dergimin e tyre në vëndet e varfëra ose në zhvillim. Trafiku ndërkombëtar i mbetjeve të rrezikshme nuk përjashton manipulimin dhe fshehjen e tyre në vëndet e origjinës. Investigimi i Interpolit në Qershor 2017, evidenton 244 kompani dhe 326 persona të përfshirë në krim mjedisor ndërkombëtar duke trafikuar 14 000 ton mbetje të rrezikshme në 85 vënde të globit.

Gjithashtu, Interpol raporton se më shumë se 1.5 milionë ton janë depozituar ilegalisht në të gjithë botën.

Problematika me MRr në Shqipëri

Mungesa e informacionit dhe infrastrukturës e bën të paqartë situatën në Shqipëri. Referuar VKM Nr. 687, datë 29.7.2015, Bashkitë kanë detyrim ligjor të raportojnë pranë Agjencise Kombëtare të Mjedisit, rrymat e mbetjeve duke përfshirë edhe MRr deri në 31 Janar të çdo viti. Për vitin 2019 kanë raportuar vetëm 48 Bashki dhe shumë pak prej tyre raportojnë për MRr. Në këto kushte, të mos zbatimit të ligjit hapsirat për spekullim janë të dukshme.

Nga një vlerësim i pavarur i vitit 2005, vlerësohet se në vëndin tonë krahas stokut të mbetjeve të rrezikshme të trashëguara prodhohen nga 2500 deri në 7500 ton çdo vit. Në fakt, duke mos përmendur mbetjet minerare, gomat e përdorura ose mbetje të tjera inerte, sasia e mbetjeve me përmbajtje të substancave të rrezikshme është shumë më e lartë.

Në Shqipëri vlerësohet se çdo vit krijohen rreth 400 ton mbetje kimikatesh, 14000 ton mbetje nga pajisjet elektrike dhe elektronike, 2000 ton mbetje nga kafshet, 2400 ton vajra të përdorur, 480 ton bateri dhe akumulatore dhe me shume se 600 ton mbetje spitalore.

Përderisa nuk ka një sistem gjurmimi dhe një destinacion depozitimi ose eleminimi, një gjë është e sigurtë, disa mijëra ton mbetje të rrezikshme dhe substanca toksike janë të pranishme në vend depozitimet e mbetjeve urbane ose të hedhura gjithandej në mjedis të hapur.

Vetëm pak kompani ofrojnë shërbimin e grumbullimit të një pjese të mbetjeve të rrezikshme, goma të përdorura, bateri, vajra të përdorura etj. Gjithashtu, vetëm një kompani ofron mundësinë e ekportit të mbetjeve të rrezikshme jashtë Shqiperisë, për tu trajtuar apo asgjesuar në vendet e tjera, por shumë pak kompani kanë kontrata shërbimi për shkak të kostos së lartë rreth 800 Euro/ton.

Ndërkohë, gjurmimi i MRr nga burimi ku krijohen deri në destinacion është pjesë e detyrimeve ligjore dhe protokolleve për çdo kompani që krijon MRr. Natyrshëm lind pyetja “sa kompani që krijojnë dhe nuk trajtojnë mbetjet elektronike, farmaceutike, kimike, industriale funksionojnë në Shqipëri”? Megjithëse, ligji përcakton se gjeneruesit e të gjitha kategorive të mbetjeve të rrezikshme janë përgjegjës për menaxhimin e tyre nga faza e prodhimit, grumbullimit, transportit dhe magazinimit deri në dorzimin e tyre në destinacionin legal.

Nevoja emergjente për zgjidhje

Këshilli i Europës ka përcaktuar një ndër 10 prioritetet luftën ndaj krimit të lidhur me trafikimin e MRr. Direktiva e BE përcakton qartësisht se mbetjet e rrezikshme duhet të kategorizohen dhe të etiketohen sipas standardeve ndërkombëtare dhe të Komunitetit, nga gjeneruesi i tyre dhe nuk duhet të përzihen jo vetëm me kategoritë e mbetjeve jo të rrezikshme, por as me kategori të tjera të mbetjeve të rrezikshme. “Parajsa Shqiptare” për kompanitë që spekullojnë me mbetjet e rrezikshme duhet të marrë fund. Referuar të drejtës ndërkombëtare, politikës së Këshillit të Europës dhe ligjeve të vëndit, Organet e Drejtësisë duhet të shpallin prioritet të luftës ndaj krimit manipulimet dhe spekullimet me MRr në territorin e Shqipërisë.

Strategjia Kombëtare për Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve parashikon identifikimin, diferencimin, magazinimin, ruajtjen sipas mënyrës së trajtimit në impjante të specializuara për MRr. Landfilldi i MRr i cili po ndërtohet në Sharrë, do të ofrojë një destinacion të munguar për depozitimin e MRr. Por që situata të ndryshojë, duhet të funksionojnë sistemi duke filluar me protokollet për identifikimin, paketimin, ruajtjen, grumbullimin në qendrat pritëse dhe në fund depozitimin ose asgjesimin e sigurtë. Shkurt, duhet të zbatohet strategjia e shkruar dhe ligji.

(Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet mbetjet e rrezikshme seit shallari mbetjet e rrezikshme seit shallari

Sondazh

Poll

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat

A mund të mbyllet TikTok për Shqipërinë? Flet për Newsroom eksperi i IT

Fëmija mbyllet brenda në shtëpi, nëna e alarmuar njofton zjarrfikësit, NDËRHYRJA nga ballkoni

Newsroom/ Karabolli: Shqipëria do kohë të përshtatet me TikTok, e provuan edhe gazetarët, s’ia dolën

Newsroom 9 |Tik-Tok Kultura, platformë krijimi apo dizinformimi?

Shoqata e Biznesit: Rënia e euros po na falimenton, BSH po fsheh atë që po ndodh!

Vasili në SPAK/ Meta: Asnjë shqetësim me drejtësinë, por afera e inceneratorëve

'Jemi pro protestave'/ Takoi Berishën, Meta: Do bashkëpunojmë për sezonin e ardhshëm parlamentar

Proteste per guroren