LIVE UPDATES
Aktualitet

Rusët e arrestuar në Gramsh/ NY Times: Hynë fshehurazi në një fabrikë armësh, janë spiunë apo blogerë?

Burri, një rus 24-vjeçar, Mikhail Zorin, i cili në momentin e arrestimit, kishte vetëm 2 javë që kishte mbërritur  në Shqipëri me biçikletë, me sa duket për të bërë fotografi artistike të ndërtesave të braktisura, nxorri një kuti me spraj vetëmbrojtjeje dhe ua hodhi dy rojeve.

4 Mars 2023, 08:18 Nga I.A
Rusët e arrestuar në Gramsh/ NY Times: Hynë fshehurazi në
Gramsh

TIRANË- Tre të dyshuarit për spiunazh, dy rusë dhe një ukrainas nuk ishin aspak të matur. Ata mbërritën në fabrikën e braktisur të armëve shqiptare me një Chevrolet Camaro ngjyrë portokalli të ndezur në mes të ditës. Pasi u ngjitën mbi një mur të pasmë në pamje të plotë të shtëpive aty pranë, një prej tyre u vu re nga rojet ushtarake dhe e pyetën se çfarë po bënte.

Burri, një rus 24-vjeçar, Mikhail Zorin, i cili në momentin e arrestimit, kishte vetëm 2 javë që kishte mbërritur  në Shqipëri me biçikletë, me sa duket për të bërë fotografi artistike të ndërtesave të braktisura, nxorri një kuti me spraj vetëmbrojtjeje dhe ua hodhi dy rojeve. Megjithatë, i kapur, ai u dërgua në një stacion policie për tu marrë në pyetje dhe e deklaroi veten agjent rus, ose nga ndershmëria ose nga një dëshirë e pandershme për tu thënë hetuesve atë që ai mendonte se donin të dëgjonin.

“Nëse është spiun, ai është shumë budalla”, tha avokati i Zorin, Isuf Shehu, në një intervistë në Tiranë, kryeqyteti shqiptar, duke tallur një hetim spiunazhi për treshen.

Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, në një intervistë tha se ishte i habitur që Zorin dhe dy shokët e tij do të donin të spiunonin një fabrikë të shkatërruar prej kohësh, pa sekrete për të vjedhur. Por, shtoi ai, kjo nuk ka të bëjë me fobitë, por për të gjitha gjërat reale që ndodhin, që kur Rusia pushtoi Ukrainën. "Shqipëria, një anëtare e NATO-s dhe vendet e tjera në aleancë, tha ai, nuk kishin zgjidhje tjetër veçse të merrnin seriozisht çdo aluzion të skulpturës ruse."

 “Kjo është situata e imponuar nga Rusia”, shtoi ai.

Një mosbesim i vazhdueshëm ndaj Rusisë dhe popullit të saj në Poloni, shtetet baltike dhe kombe të tjera në Evropën Lindore me përvojë të dhimbshme, të drejtpërdrejtë të metodave të Moskës, të përdorura për tu parë si paranojë nga vendet e largëta nga kufiri i Rusisë. Por pas pushtimit të Ukrainës një vit më parë, tani është bërë normë në pjesën më të madhe të Evropës.

"Çdo rus tani është një Boris dhe Natasha nga 'Rocky and Bullëinkle'," ankohej Nina Hrushcheva, një studiuese amerikane me origjinë ruse në Neë School në Nju Jork, duke iu referuar dy rusëve në shfaqjen e filmave vizatimorë amerikanë.

Përveç shkaktimit të një "lufte të tmerrshme" në Ukrainë, presidenti i Rusisë, Vladimir Putin, ka ushqyer shtetasit e tij si mish për top në një luftë qëndrimesh dhe perceptimesh që Rusia tashmë i ka humbur për vitet në vijim, pavarësisht se si përfundon lufta e vërtetë. Nëse hetimi i spiunazhit i nisur nga tre vizitorët në një fabrikë armësh boshe në qytetin e largët shqiptar të Gramshit është produkt i paranojës apo një grusht shteti kundërspiunazhi kundër agjentëve dinakë të Moskës, varet kë pyesni.

Asnjë nga të tre nuk është akuzuar, por të gjithë janë mbajtur në burg që nga gushti, kur ata u kapën pasi hynë fshehurazi në fabrikën e armëve, tashmë bazë e braktisur ushtarake që daton në epokën komuniste të Enver Hoxhës , liderit despotik dhe thellësisht paranojak të vendit deri në vdekjen e tij në 1985.

Një gjykatë në Elbasan të premten e kaluar zgjati paraburgimin e tyre edhe për tre muaj të tjerë. Të tre kanë një prani në internet si adhurues të eksplorimit urban, ose "urbex", një blog që sillet rreth vizitës dhe fotografimit të fabrikave të zhdukura, ish bazave ushtarake, kapanoneve të raketave të Luftës së Ftohtë, centraleve bërthamore të çmontuara dhe vendeve të tjera kryesisht rrëqethëse.

Spiro Lasi, një punëtor ndërtimi, shtëpia e të cilit ka pamje nga fabrika e Gramshit, tha se ishte i habitur që ata po mbaheshin nën dyshimin për spiunazh. 

“Nuk ka fare kuptim për mua,” tha ai, duke vënë në dukje se fabrika e kishte ndërprerë punën dekada më parë dhe, megjithëse ende ruhej nga ushtria shqiptare, nuk ka asgjë tjetër veç rrënojave.Aldi Kozare, një gazetar shqiptar që bëri të ditur historinë e arrestimeve , tha se edhe ai fillimisht ishte skeptik, por tani mendon se të tre ishin padyshim që nuk ishin të mirë.

 “Në fillim mendova se e gjitha ishte një shaka, por nëse lidhni pika, rasti fillon të ketë kuptim,” tha ai.

Një pikë e rëndësishme, thotë ai, është fakti se menjëherë pas arrestimeve, Moska i dërgoi një kërkesë urgjente Shqipërisë për ekstradimin e një prej dy rusëve të arrestuar, Svetlana Timofeyeva, një fotografe e njohur urbex me më shumë se 250,000 ndjekës në Instagram, ku përdor emrin Lana Sator.

Kërkesa për ekstradim pretendonte se Timofeyeva kërkohej në Rusi në lidhje me një çështje penale të vitit 2018 që përfshinte hyrjen e paligjshme në një zonë ushtarake nëntokësore në Chekhov, një qytet në jug të Moskës që strehonte një qendër komanduese bërthamore të Luftës së Ftohtë.

Prokurori shqiptar që drejton hetimin, Kreshnik Ajazi, thotë se mendon se është e kotë që Moska ka lëvizur kaq shpejt për të hequr pluhurin nga një çështje e vjetër për të justifikuar kërkesën që Timofeyeva të kthehej në Rusi. Ekstradimi është një nga mënyrat se si ata i shpëtojnë njerëzit.

Por Timofeyeva, sipas avokatit të saj, Fatmir Lushi, nuk ka dëshirë të kthehet në Rusi dhe po lufton ekstradimin, sepse ajo ka një qëndrim të qartë në mediat sociale kundër Putinit dhe luftës në Ukrainë. Lushi hodhi poshtë mundësinë që kërkesa e Rusisë të ishte një hile për të shpëtuar një agjent. Përkundrazi, Timofeyeva do të përballej me dënimin nëse dërgohej në Rusi dhe do të trajtohej shumë çnjerëzore.

Në një seancë ekstradimi muajin e kaluar në Elbasan, Timofeyeva, e udhëhequr nga rojet në sallën e gjyqit me pranga, përdori një pyetje nga gjyqtari për statusin e saj martesor për të bërë të qartë kundërshtimin e saj ndaj pushtimit rus të Ukrainës. Ajo tha se ishte ndarë me partnerin e saj sepse nuk ndanin pikëpamje të njëjta për luftën, të cilën ai e mbështet.

Maria Passer, një anëtare e komunitetit urbex, tha se ajo e njihte Timofeyeva për 9 vite dhe se ka udhëtuar me të gjerësisht, duke përfshirë Shqipërinë, në udhëtime për të fotografuar ndërtesa të braktisura dhe nuk kishte parë kurrë asgjë që dukej e dyshimtë.

Një student i kimisë në Republikën Çeke, Zorin nuk bëri asnjë përpjekje për ta mbajtur të fshehtë udhëtimin e tij në Shqipëri, duke raportuar për udhëtimin e tij atje me biçikletë nga Mali i Zi. Atij iu bashkua në Shqipëri Timofeyeva dhe një entuziast i tretë i urbex-it, Fedir Alpatov nga Ukraina, pronari i makinës sportive portokalli që përdorej për në Gramsh.

Kryeministri Rama e cilësoi aferën si një “mister”. Zona e Gramshit, e rrethuar nga telat me gjemba të ndryshkur, e bllokuar me barërat e këqija dhe e mbushur me bunkerë betoni të ndërtuara në kohën e diktatorit Enver Hoxha, sipas kryeministrit nuk ka prodhuar armë për shumë vite.

 "Unë nuk mendoj se ka asgjë për të spiunuar atje," tha ai.

Kur ishte ende duke punuar dekada më parë, fabrika prodhoi një version shqiptar të pushkëve kallashnikov të projektuar nga sovjetikët, teknologjinë e së cilës Moskës do t'i duhej ta gjurmonte. Prokurori, Ajazi, ende mendon se ka një çështje, megjithëse vendimi përfundimtar nëse do të ngrejë akuza zyrtare për spiunazh, do të varet nga analiza mjeko-ligjore e përmbajtjes së dy dronëve, celularëve, videoregjistruesve, një laptopi dhe USB-ve të sekuestruara.

Deri më tani, vetëm një dron është analizuar plotësisht. U zbulua se përmbante imazhe të objekteve të sigurisë shqiptare, digave hidroelektrike dhe vende të tjera që, sipas prokurorit, nuk janë gjëra që blogerët e zakonshëm do të filmonin. Avokati i ruses, i cilësoi pamjet si foto tipike urbex.

E diskutueshme është edhe natyra e sprajit që Zorin përdori kundër rojeve. Prokurori e identifikoi atë si një "agjent nervor", por avokati tha se ishte një produkt i gjendshëm kollaj nga udhëtarët në vende të panjohura dhe të largëta. Misteri më i madh është se përse,  Zorin u tha oficerëve të policisë ditën e arrestimit se ai punonte për inteligjencën ruse. Transkripti i marrjes në pyetje të tij është sekret dhe prokurori nuk pranoi të komentonte nëse Zorin kishte bërë vërtet një rrëfim të tillë, duke thënë vetëm se nëse kjo do të ishte e vërtetë, do të ishte provë e fortë. Provat e publikuara publikisht të spiunazhit, megjithatë, janë kryesisht rrethanore.

 “Ata silleshin si vizitorë normalë, por nuk shkonin në vende normale. Turistët në Shqipëri shkojnë në plazh, jo në një bazë ushtarake”, tha prokurori./Dosja.al

uzina e gramshit mikhail zorin

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje