LIVE UPDATES
Bota

'Akte terroriste të pajustifikueshme'/ Analiza e Thomas Friedman, 3 herë fitues i 'Pulitzer': Pse Hamasi sulmoi tani?

Sipas tij,  Izraeli ka të drejtë, si çdo komb, të hakmerret siç bënë, në të vërtetë, Shtetet e Bashkuara pas 11 shtatorit. Ai shprehet se,  humbjet e Izraelit, në raport me popullsinë e tij shumë më të vogël, janë shumë më të mëdha.

16 Tetor 2023, 08:03 Nga a.l
'Akte terroriste të pajustifikueshme'/ Analiza e Thomas
Thomas Friedman

IZRAEL- Në ditën e 10-të të luftës, tensionet mes Izraelit dhe Palestinës sa vijnë e rriten po ashtu edhe numri i viktimave dhe të plagosurve. Ngjarja ka sjellë një sërë reagimesh, nga figura vendase dhe ndërkombëtare. Në një analizë të situatës mes dy vendeve,  Thomas Friedman, kolumnist, 3 herë fitues i çmimit Pulitzer shprehet se asgjë që ka ndodhur më parë midis izraelitëve dhe palestinezëve nuk krahasohet ose justifikon aktet masive të terrorizmit, vrasje, përdhunime, tortura dhe marrje pengjesh civilësh që Hamasi kreu fundjavën e kaluar. 

Sipas tij,  Izraeli ka të drejtë, si çdo komb, të hakmerret siç bënë, në të vërtetë, Shtetet e Bashkuara pas 11 shtatorit. Ai shprehet se,  humbjet e Izraelit, në raport me popullsinë e tij shumë më të vogël, janë shumë më të mëdha.

Ajo që Izraeli nuk duhet të bëjë është të humbasë simpatinë e botës duke vrarë pa dallim në Gaza. Kjo është një sfidë, me siguri, sepse Hamasi përdor të gjithë Gazën, në fakt, si mburoja njerëzore. Sa më shumë vuajnë njerëzit e tyre, aq më shumë Hamasi supozon se loja e tij e gjatë po fiton. 

Friedman, i ka parë të gjitha në Lindjen e Mesme dhe është marrë me këto histori për gati 50 vjet. Këtë herë nuk ishte i pranishëm në rajon kur filloi “tërbimi” i Hamasit në sulmin e së shtunës së kaluar dhe kur milicët sipas tij, “mblodhën burra, gra dhe fëmijë dhe i qëlluan duke i parë në sy”. Një gjë të ngjashme, thotë ai në telefon nga San Francisko: “E kisha parë vetëm në vitin 1982 në Sabra dhe Shatila, kur milicitë e krishtera masakruan qindra refugjatë palestinezë, gra, fëmijë dhe të moshuar. Viktima e parë që pashë ishte një plak me mjekër të bardhë me një vrimë plumbi në tëmth”.

Intervista e plotë me Neë York Times: 

Ndjenja mbizotëruese në Izrael është se Hamasi duhet të shkatërrohet si forcë ushtarake dhe Gaza të çmilitarizohet. Kjo do të thotë vetëm një gjë për ushtrinë izraelite: të hyjë brenda, të përfshihet në një betejë të përgjakshme dhe ndoshta të pushtojë Gazën. Ju sugjeroni që nuk duhet ta bëjë këtë, pikërisht sepse kjo është ajo që dëshiron Hamasi?

“Po, këtë duan Hamasi dhe Irani, vendi që i sponsorizon ata. Rregulli “numër 1” për ta është që Izraeli të mbetet në Bregun Perëndimor dhe tani ndoshta edhe në Gazën Veriore, në mënyrë që forcat e tij të shihen përgjithmonë si “të tepërta”, duke çuar në një tension të vazhdueshëm midis izraelitëve dhe palestinezëve. Kjo do ta bëjë të pamundur për vendet arabe që të normalizojnë marrëdhëniet me shtetin hebre”.

Por a ka ndonjë alternativë për të hequr dorë nga hyrja në Gaza?

“Sinqerisht nuk e di. Thjesht po them se është një gjë të hysh në Gaza dhe të shpërbësh Hamasin, objektiva sigurisht brenda mundësive të ushtrisë izraelite, por me kosto të lartë sa u përket viktimave civile. Dhe është një tjetër gjë se cila do të jetë struktura e pushtetit që e zëvendëson atë. Ka vetëm një gjë më të keqe se Hamasi që kontrollon Gazën dhe ajo është që askush të mos kontrollojë Gazën ose që Izraeli të kontrollojë Gazën. Ka nga ata që propozojnë që sauditët, Emiratet, një forcë paqeruajtëse arabe ta bëjë këtë. Por në cilin planet jetojnë këta? A mendojnë vërtet se Izraeli do t’ia besonte Gazën një force saudite apo ndër-arabe? Kjo është arsyeja pse unë u them izraelitëve, para se të hyni në të, më tregoni planin. Përndryshe, kini kujdes: Mos hyni në Gaza para se të keni një ide të qartë dhe të saktë se si do të dilni.”

Është e qartë, siç tha ish-i dërguari i SHBA në Lindjen e Mesme, Dennis Ross, se “Hamasi nuk mund të jetë një partner për paqen”. Por kush mund të jetë?

“Përsëri, nuk e di. Kontrolli i Hamasit mbi Gazën është një problem i madh. Nuk ka zgjidhje të dukshme, përveçse të jetosh me skenarin më pak të keq të mundshëm”.

Dhe cili do të ishte?

“Siguro kufijtë, në mënyrë që Hamasi të mos mund të përsërisë më atë që bëri të shtunën dhe mbi të gjitha që të mos marrë më furnizime ushtarake. Por a e kuptoni se ata ishin në gjendje të ndërtonin një arsenal të tërë raketash pa e kuptuar këtë aparati i sigurisë së Izraelit?”

Si mund ta ndihmojnë Shtetet e Bashkuara dhe vendet perëndimore Izraelin, përtej qëndrimit dhe mbështetjes së tij, duke mbrojtur të drejtën e tij për të mbrojtur veten?

“Kjo ishte humbja më e madhe e jetës hebreje në një ditë të vetme që nga Holokausti. Dhe ne duhet të sigurojmë që Izraeli të ketë të gjitha mjetet ushtarake të nevojshme për të mbrojtur veten. Por ne duhet të ndihmojmë gjithashtu Izraelin të bëjë pyetjet e duhura. Për shembull: Çfarë dëshiron armiku im më i keq që unë të bëj dhe si mund të bëj të kundërtën? Hamasi dhe Irani duan që Izraeli të hyjë në Gaza dhe të ngadalësojë negociatat për normalizimin e marrëdhënieve me Riadin, një marrëveshje në të cilën Izraeli duhet të përfshihet dhe të bëjë lëshime reale ndaj Autoritetit Palestinez në Bregun Perëndimor.

Por Autoriteti Palestinez është një fantazmë, nuk ka ndikim…

“Jo për këtë Autoritet Palestinez padyshim… Janë të korruptuar dhe të udhëhequr nga një zotëri mbi 80 vjeç, i cili nuk ka fituar zgjedhjet për 20 vjet, por për një Autoritet Palestinez të reformuar. Është i vetmi plan afatgjatë që ka mundësi të funksionojë. Ne kemi nevojë për izraelitët më të mirë që qeverisin Izraelin dhe palestinezët më të mirë që qeverisin zonën e tyre. Për fat të keq po përjetojmë më të keqen nga të dyja palët”.

A mendon se edhe Netanyahu nuk e ka të gjatë siç ndodhi me Golda Meir pas “Yom Kippur”?

“Shpresoj që kur të përfundojë kjo krizë, do të ketë zgjedhje dhe izraelitët do ta heqin atë përgjithmonë, përgjithmonë dhe përgjithmonë. Nëse një ditë ata do të ngrenë një komision hetimor, Netanyahu dhe Yariv Levin, Ministri i Drejtësisë, do të duhet të japin llogari dhe nëse do të ishte në dorën time nuk do të kishte nevojë për askënd tjetër. Ata e mashtruan Izraelin para sulmit”.

Të shumtë janë ata që thonë se zgjidhja me dy shtete, e parashikuar nga marrëveshjet e Oslos, ka marrë fund. A jeni dakord?

“Dikush të më thotë një zgjidhje më të mirë. Unë nuk e kam parë ende. Nëse këta popuj nuk mund të jetojnë pranë njëri-tjetrit në dy shtete, si mund të pritet që ta bëjnë këtë vetëm në një shtet?”. ©Corriere 

thomas friedman

Sondazh

Poll

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër