LIVE UPDATES
Bota

Fondi i Rimëkëmbjes nga Covid-19 i BE-së ka ndryshuar mënyrën se si Europa shpenzon paratë

Fondi i BE-së për Covid-19, i quajtur Next Generation EU, ose shkurt NGEU, u krijua në gjysmën e dytë të vitit 2020, për t’i ndihmuar vendet më të dobëta në Europën Lindore dhe Jugore, që të rimëkëmben plotësisht nga pandemia.

25 Qershor 2022, 06:59 Nga A.B
Fondi i Rimëkëmbjes nga Covid-19 i BE-së ka ndryshuar
Von Der Leyen

Plani i Rimëkëmbjes. Por kontinentin e presin prova të tjera në të ardhmen, shkruan The Economist

Europa ka kaluar një sërë krizash në të shkuarën. Kur përgjigjja ndaj një krize të caktuar është funksionale, çka nuk është e lehtë në një bllok me 27 shtete, ka një shans të mirë që kriza të përfundojë.

Fondi i BE-së për Covid-19, i quajtur Next Generation EU, ose shkurt NGEU, u krijua në gjysmën e dytë të vitit 2020, për t’i ndihmuar vendet më të dobëta në Europën Lindore dhe Jugore, që të rimëkëmben plotësisht nga pandemia.

Ky fond ka disa elemente të reja. Si fillim, ai është i madh, me një vlerë 807 miliardë euro (958 miliardë dollarë), me çmimet e vitit 2021.

Pothuajse gjysma e kësaj shume duhet të paguhet në formë grantesh (pjesa tjetër si kredi të lira). Ai financohet nga borxhi dhe jo nga buxhetet ekzistuese të shteteve anëtare, duke shtuar një stimul të konsiderueshëm ekonomik.

Dhe pjesa më e madhe e parave të fondit, do të mundësohet vetëm pasi vendet të kenë ndërmarrë hapat e nevojshëm të reformave dhe të kenë përmbushur objektivat e investimeve, pra nuk do të jetë thjesht një transferim parash nga rajonet më të pasura, në ato më të varfra.

Kjo e bën këtë program një provë mbi mënyrën sesi mund të funksionojë BE-ja në të ardhmen. Deri tani, edhe anëtarët përgjithësisht të rreptë, si holandezët apo gjermanët, janë çuditërisht optimistë. Planet e reformave dhe të investimeve janë thelbësore, sipas zyrtarëve të Komisionit Europian.

Edhe në Poloni, fuqia e parasë duket se po funksionon: reformat e vështira në sistemin gjyqësor priten të përfshihen në programin polak, që do të finalizohet së shpejti. Disa reforma, si ato të tregut të punës, të miratuara nga Spanja në fund të vitit të kaluar, tashmë po tregojnë shenja suksesi në krijimin e më shumë vendeve të përhershme të punës.

Por shumë objektiva fillestare të planeve të tilla, janë relativisht të lehta për t’u arritur; ato zakonisht përfshijnë hapa si hapja e tenderave, ose fillimi i proceseve legjislative. Disa prej tyre mund të përfshijnë projekte që kanë filluar që në shkurt 2020, edhe nëse kanë përfunduar tashmë. Vetëm kur zbatimi të bëhet më i vështirë, shpenzimet të tejkalohen, ose qeveri me prioritete të ndryshme të vijnë në pushtet, atëherë qeverisja e fondit të rimëkëmbjes do të sfidohet vërtet.

Ecuria e Italisë do të ketë rëndësi të veçantë. Votuesit duhet të shkojnë në qendrat e votimit në pranverën e vitit 2023, duke i dhënë fund qeverisë së unitetit kombëtar të udhëhequr aktualisht nga Mario Draghi, politika kryesore e të cilit është zbatimi i programit. Qeveria e ardhshme mund të jetë më pak entuziaste për planet.

Afati i shpërndarjes së parave për Italinë duket se do të përballet me telashe: tre ndihmat më të mëdha, nga 11.5 miliardë euro secila, janë planifikuar të jepen përpara zgjedhjeve. Bllokimi aktual i reformës së konkurrencës në Parlament, tregon se sa lehtë mund të ngecin reformat, qoftë në Itali, apo gjetiu.

Komisioni ka për detyrë të gjykojë përputhshmërinë. Ai duhet të bëjë që fondi i rimëkëmbjes të funksionojë, në mënyrë që ky fond të veprojë si model për planet e ardhshme. Megjithatë, nëse rregullat tendosen së tepërmi, mbështetja e shteteve veriore do të venitet.

Zbatimi i planit aktual nuk është e vetmja çështje. Një problem tjetër është nëse fondi mund të përshtatet për të trajtuar çështjet e sotme më urgjente: luftën në Ukrainë; nxitjen për burime alternative të energjisë dhe inflacionin.

Marrim inflacionin. Ekspertët në Bruksel kishin parashikuar një inflacion prej 2% kur hartuan fondin. Me rritjen vjetore të çmimeve në nivele dyshifrore për shumë lëndë të para dhe energjinë, objektivat e investimeve që ishin rënë dakord më parë nga disa vende, tani mund të jenë të paarritshme.

Rishkrimi i planeve është diçka e mundur në teori (në kushte të rrepta), por konsiderohet si mjeti i fundit që duhet përdorur. Komisioni shpreson se qeveritë kombëtare do të përdorin fondet e tyre për të mbushur hendeqet.

Pyetja nëse skema po kontribuon në inflacion apo nëse po ndihmon në frenimin e tij, është e ndërlikuar. Disa argumentojnë se investimi i fondit të rimëkëmbjes, i kombinuar me reformat dhe dixhitalizimin për rritjen e konkurrencës, do të ulë presionet e çmimeve në një periudhë afatmesme.

Por në të njëjtën kohë, paratë shtesë u mundësojnë vendeve marrëse që të shpenzojnë më shumë për mbështetjen e ekonomisë, çka mund të rrisë inflacionin. Kriza energjetike është sfida e dytë.

Ndryshimet klimatike u theksuan në mandatin fillestar të fondit dhe të paktën 37% e ndihmës që do të marrë çdo vend, duhet të shpenzohet për projekte “të gjelbra”.

Por sulmi rus i ka ndryshuar prioritetet: siguria energjetike tani vjen e para. Shumë nga projektet ekologjike të miratuara, si izolimi i shtëpive apo energjia e rinovueshme, do ta bënin Europën më pak të varur nga lëndët djegëse fosile të huaja. Por të tjerat që nevojiten për të rritur sigurinë e energjisë, siç janë terminalet me gaz natyror të lëngshëm, janë të vështira për t’u realizuar në përputhje me udhëzimet e fondit.

Në përgjigje të luftës, komisioni ka krijuar një program të ri, të quajtur REPowerEU. Vendet po udhëzohen që të shtojnë në planet e tyre, një kapitull të ri të sigurisë së energjisë, për të cilin po zbatohen standarde më të lira. Problemi është se si të financohet. Komisioni nuk mundet thjesht të marrë hua kur të dojë, siç mund të bëjë një qeveri sovrane.

Në vend të kësaj, ai duhet të “mobilizojë” paratë, siç thotë zhargoni i Brukselit, duke nënkuptuar riorganizimin e fondeve ekzistuese ose përdorimin e shumave të vogla si levë financiare për rritjen e investimeve private.

Kreditë e fondit të rimëkëmbjes, deri tani janë kërkuar nga vetëm shtatë vende, duke lënë 225 miliardë euro të papërdorura. Ridrejtimi i këtyre parave në kapitujt e sigurisë së energjisë, ofron një rrugëdalje.

Sfida e tretë është vetë lufta. Traktatet e BE-së nuk e lejojnë bllokun që të shpenzojë paratë e BE-së drejtpërdrejt për mbrojtjen. Por ka mënyra manovrimi. Nëse përfshihet hulumtimi ose forcimi i tregut të brendshëm, BE-ja mund të kontribuojë në projekte të lidhura me mbrojtjen. Në përgjigje të luftës, komisioni ka propozuar forcimin e prokurimeve të përbashkëta europiane, por me vetëm 500 milionë euro në dy vitet e ardhshme.

Traktatet e BE-së parashikojnë edhe ndihma financiare për vendet e treta, në këtë rast, për rindërtimin e Ukrainës. Komisioni po shqyrton një fond të ri rindërtimi për Ukrainën, mbështetur në fondin e rimëkëmbjes të Europës dhe ka sugjeruar për të përdorur bonot e emetuara zakonisht, si një mundësi financimi.

Qeveritë europiane nuk janë të gjitha në favor të kësaj ideje, por shkalla e problemit mund të kërkojë një përgjigje të gjerë europiane. Jacob Kirkegaard, nga Instituti Peterson për Ekonominë Ndërkombëtare, një institut kërkimor, argumenton se tani ekziston një shkallë europiane e ashpërsisë së krizave.
“Europa do të përdorë shpenzime të përbashkëta, të financuara nga borxhi, nëse arrihet një prag i caktuar krize. Dhe Ukraina do të jetë një prag i tillë, ashtu siç ishte pandemia”./MONITOR

europa parate fondi i rimekembjes nga covid

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje