LIVE UPDATES
Bota

Krizë globale afrikane? Fqinjët e Sudanit të shqetësuar

Luftimet e ashpra që kanë shpërthyer në Sudan kanë shqetësuar shumë fqinjët e tij si nga ana e politikës së sigurisë edhe ajo ekonomike e humanitare. Bundeswehr vazhdon evakuimet nga Sudani

24 Prill 2023, 08:16 Nga DOSJA
Krizë globale afrikane? Fqinjët e Sudanit të shqetësuar
Sudan

SUDAN- Bundeswehr ka vazhduar fluturimt e evakuimit të dielën me sukses, bëhet e ditur nga vetë ushtria gjermane. 311 vetë kanë mbërritur në Jordani, disa kanë vazhduar më tej në Berlin. Sipas të dhënave të qeverisë gjermane disa qindra gjermane ishin regjistruar për evakuim nga Sudani.

"Sudani është qendra e krizave të vazhdueshme, aty shpesh ka përplasje luftarake", thotë Marina Peter, themeluese e Forumit të Sudanit dhe Sudanit Jugor në intervistë për DW. "Kur në njërin nga këto vende shpërthen një konflikt, gjithmonë është i prekur edhe vendi fqinj, qoftë Egjipti, Libia, Çadi, Republika Afrikanoqendrore, Etiopia, Sudani Jugor, Eritrea- duke parë nga Deti i Kuq, Arabia Saudite." Në Sudan, i cili prej vitesh ndodhet në gjendje të pastabilizuar politike, prej një jave luftojnë dy gjeneralët më të fuqishëm dhe njësitë e tyre për të sunduar vendin. Forcat e gjeneralit, Abdel Fattah al-Burhan kundër milicëve RSF të Mohammed Hamdan Daglos. Por me shpërthimin e luftës në Sudan rritet rreziku i destabilizimit të një rajoni, thekson Peter.

Sudani Jugor: Nafta si burim të ardhurash

Të gjitha vendet kanë interes për marrëdhënie të mira me Sudanin, thotë Martina Peter. Por sidomos Sudani Jugor, që në vitin 2011 deklaroi pavarësinë nga Veriu. Grupe të ndryshme të popullsisë janë përplasur për pushtetin që në fillim. Në vitin 2013 shpërtheu lufta civile, me qindra mijëra viktima. Nga rreth 11 milionë sudanezë jugore disa milionë morrën arratinë në vendet fqinje apo në pjesë të tjera të Sudanit Jugor. Nga viti 2020 lufta zyrtarisht konsiderohet e përfunduar, por paqja është e brishtë. "Deri më sot ka luftime mes rebelëve në vende të ndryshme të Sudanit Jugor", shpjegon ekspertja për Sudanin.

Historia e përbashkët i lidh të dy vendet, thotë Gerrit Kurtz, ekspert për Afrikën dhe Lindjen e Mesme në Fondacionin e Berlinit Shkenca dhe Politika. "Shumë njerëz nga të dy vendet banojnë ose qëndrojnë në vendin tjetër, ka refugjatë dhe sigurisht ka lidhje të ngushta ekonomike dhe politike", shpjegon Kurtz. Eksperti thekson, se Sudani Jugor është i varur nga devizat e shitjes së naftës së papërpunuar. Rreth 95% e të ardhurave publike lidhen me shitjen e naftës, dhe Sudani luan rol vendimtar për eksportin. Tubacionet kalojnë nëpër Sudan drejt Detit të Kuq. Qeveria e Sudanit Jugor prandaj ka interes shumë të madh që kjo lidhje të mos dëmtohet. Por qeveria është e ndarë, deri më tani drejtuesi i RSF, Daglos kishte funksionuar si ndërmjetësues. Pas fillimit të luftës, partitë sudanezojugore po pozicionohen. Sipas Kurtz konflikti në veri mund të shkaktojë shpërthime dhune edhe Sudanin Jugor.

Kriza humanitare në Çad

Ushtria e Çadit ka bërë të ditur se ka çarmatosur 320 forca paramilitare nga Sudani, që kishin kaluar kufirin. Por më shumë janë civilët që kalojnë kufirin në drejtim të Çadit. Ministri i Komunikimit, Aziz Mahamat Saleh i tha DW-së se në Çad kanë ardhur refugjatë nga Sudani perëndimor, ku zhvillohen luftime. Megjithëse kufiri prej 1500 kilometrash është i mbyllur. "Ne apelojmë për mbështetje nga partnerët ndërkombëtarë që të na ndihmojnë në sfondin e kësaj krize humanitare që po duket në horizont", ka thënë Saleh. Çadi kujdeset ndërkohë për 500.000 refugjatë. Një luftë e vazjhueshme mund të dëmtojë zonën e Sahelit dhe tregtinë mes vendeve.

Egjipti si aleat

Edhe Egjipti ka një histori të përbashkët me Sudanin, jo vetëm si partner tregtar. Sudani në kohën e faraonëve ishte pjesë e Egjiptit dhe quhej Nubien. Për një kohë të shkurrë edhe nubiët sunduan në Egjipt, më vonë të dyja vendet iu nënshtruan sundimit kolonial britanik. Të dy vendet kanë kulturë të njëjtë, marrëdhënia e disa elitave në Sudan dhe Egjipt është e ngushtë, sipas ekspertit nga Berlini për Afrikën, Kurtz. "Shumë sudanezë kanë studiuar në Egjipt dhe forcat ushtarake janë trajnuar në Egjipt apo zhvillojnë trajnime ende." Në kohën e shpërthimit të konfliktit të fundit në Sudan ndodheshin ushtarakë të aviacionit civil egjiptian. 177 vetë u evakuuan. Egjipti shikon më shumë një aleat në qeverinë ushtarake të Sudanit. "Marrëdhëniet janë të ngushta, por sidomos ato mes forcave të armatosura dhe ushtarakëve", thekson Kurtz.  

Një aspekt tjetër është grindja për ujin e Nilit, që është aktuale, që nga koha kur Etiopia ndërton një hidrocentral të madh "GERD". Egjipti dëshiron "ta ketë Sudanin në kampin e vet në këtë konflikt", shprehet Kurtz. Prej vitesh ka negociata, por ende nuk ka një marrëveshje. Egjipti së bashku me Sudanin Jugor janë ofruar menjëherë si ndërmjetës mes ushtrisë dhe RSF. Të dyja vendet kanë interes për një Sudan të stabilizuar.

Marrë nga DW

sudan

Sondazh

Poll

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!