LIVE UPDATES
Bota

“Netanyahu është tepër dinak...”/ Analiza e Financial Times: Pse Amerika po e humb dashurinë për Izraelin?

Nuk duhet të ketë mister se pse amerikanët më të rinj sot janë po aq pro-palestinezë sa paraardhësit e tyre që dikur ishin pro-izraelitë. Rabini vuri jetën e tij në rrezik për paqen.

21 Prill 2026, 18:16 Nga E.d
“Netanyahu është tepër dinak...”/ Analiza e Financial
Foto ilustruse

SHBA- Kush e kujton Yitzhak Rabinin? Është e sigurt të thuhet se në Amerikë pak veta nën 40 vjeç do ta kujtonin kryeministrin e guximshëm të Izraelit që kërkoi paqe me palestinezët. Vrasja e tij në vitin 1995 nga një ekstremist izraelit nxiti kthesën e vendit djathtas dhe agimin e epokës së Benjamin Netanyahut. Kjo epokë nuk po tregon shenja zbehjeje. Nuk duhet të ketë mister se pse amerikanët më të rinj sot janë po aq pro-palestinezë sa paraardhësit e tyre që dikur ishin pro-izraelitë. Rabini vuri jetën e tij në rrezik për paqen. Çfarë do të thotë kjo për periudhën post-Netanyahu?

Ndryshimi në ndjesinë amerikane është i thellë. Gjashtëdhjetë për qind e amerikanëve tani e shohin Izraelin në mënyrë të pafavorshme. Sa më të rinj të jenë, aq më i lartë është ai numër. Tre të katërtat e 18-29-vjeçarëve simpatizojnë më shumë me palestinezët sesa me izraelitët, sipas një sondazhi tjetër të NBC fundjavën e kaluar. Me vdekjen e brezit “baby boomers”, animi anti-izraelit i Amerikës ka të ngjarë të forcohet. Gjithnjë e më pak amerikanë e mendojnë Izraelin si Davidin që qëndronte përballë Goliathit të botës arabe. Gjithnjë e më shumë e lidhin atë me militarizëm të rëndë.

Madje ekziston një rrezik jo i parëndësishëm që Izraeli të përplaset me presidentin Donald Trump. Në një moment Trump do të bëjë një marrëveshje me regjimin e Iranit për t’i dhënë fund luftës, ose ndryshe Operacionit Epic Fury. Cilado qoftë forma, Izraeli pothuajse me siguri do të jetë kundër saj. Amerikanët e kanë vënë re ndikimin e Netanyahut në bindjen e Trump se ishte ide e mirë të sulmohej Irani që në fillim. Grupet pro-izraelite kanë shpërdoruar shumë mirëbesim duke akuzuar ata që vërejnë ndikimin e Netanyahut se po përhapin ndjenja antisemite. Kjo do t’i kthente në antisemitë miliona amerikanë sionistë.

Për të qenë të qartë, Trump është i vetmi përgjegjës për përfshirjen e Amerikës në këtë luftë kapriçioze. Por, siç raportoi The New York Times, zëri më i spikatur që e shtyu Trumpin të vazhdonte ishte ai i Netanyahut. Vetë këshilltarët e Trump, përfshirë Marco Rubion, sekretarin e shtetit; JD Vance, zëvendëspresidentin; John Ratcliffe, drejtorin e CIA-s; dhe Dan Caine, kryetarin e shefave të shtabit të bashkuar ushtarak, shprehën shkallë të ndryshme skepticizmi. Netanyahu nuk ishte një mjeshtër kukullash që tërhiqte fijet. Por aftësitë e tij për të bindur Trumpin ishin thelbësore.

Prirja tjetër dramatike kundër Izraelit është mes demokratëve. 40 nga 47 senatorë demokratë javën e kaluar votuan për të bllokuar shitjet amerikane të armëve për Izraelin. Vetëm pak vite më parë, demokratët kërkonin me zell para nga Komiteti Amerikan për Marrëdhëniet Publike Izraelite, lobimi më i fuqishëm pro-izraelit në vend. AIPAC ende e paraqet veten si dypartiak. Demokratët tani po zotohen të mos pranojnë atë që ata e shohin si para të njollosura.

Edhe pretendentët e partisë për Shtëpinë e Bardhë janë në një garë për të parë kush mund të distancohet më shumë nga Izraeli. Ritmi po vendoset nga Rahm Emanuel, ish-kryetari i bashkisë së Çikagos, i cili është zotuar t’i japë fund subvencionit vjetor amerikan prej 3.8 miliardë dollarësh për Izraelin. Ai mund të blejë armë me çmim tregu si çdo aleat tjetër, thotë ai. Nëse Izraeli do të shkelte rregullat e luftës, shton ai, Amerika duhet të vendoste embargo. Demokratë të tjerë po kërcënojnë të ndalojnë shitjen edhe të armëve mbrojtëse, përfshirë për Kupolën e Hekurt mbrojtëse të Izraelit.

Përveç Bernie Sandersit, një politikë e tillë do të kishte qenë e paimagjinueshme vetëm pak vite më parë. Fakti që emri i mesëm i Emanuelit është “Israel” dhe që ai për pak kohë ka qenë vullnetar civil në Forcat e Mbrojtjes së Izraelit vetëm sa e përforcon ndryshimin. Por Netanyahu e ka bërë shtratin ku mund të detyrohet të shtrihet. Kur Emanuel ishte shefi i stafit i Barack Obamës në vitin 2009, Netanyahu raportohet se e quajti atë “hebre që urren veten”. Faji i Emanuelit ishte se kishte kundërshtuar vendbanime të reja izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar.

Taktika të tilla kanë përgatitur terrenin për reagimin e sotëm. Grindja e Netanyahut me Emanuelin ilustron akuzat e pabarabarta për të ashtuquajturën besnikëri të dyfishtë. Kushdo që nënkupton se një hebre amerikan i spikatur ka lidhje si me SHBA-në ashtu edhe me Izraelin rrezikon të akuzohet për antisemitizëm nga AIPAC dhe aleatë të tjerë të Netanyahut. Megjithatë, kur një figurë hebreo-amerikane si Emanuel ka një mendim të ndryshëm për interesat kombëtare të SHBA-së, ata etiketohen si të pabesë ose më keq. Demokratët, përfshirë një shumicë senatorësh hebrenj, janë të ndjeshëm ndaj standardeve të tilla të dyfishta. Shumica janë gjithashtu të shqetësuar nga keqpërdorimi i një prej paragjykimeve më vdekjeprurëse të historisë. Madje, një përdorim i tillë i tepruar vetëm sa shton ftohjen e Amerikës ndaj Izraelit.

Aktit të radhës do t’i përkasin përpjekjet e Trump për të gjetur një rrugëdalje nga Epic Fury. Është e vështirë të shihet se si ai do të arrijë një marrëveshje SHBA-Iran shumë më të mirë se ajo që Obama negocioi në vitin 2015. Netanyahu theu traditën duke i thënë Kongresit se marrëveshja bërthamore Iran-SHBA ishte “shumë e keqe”. Ai luajti gjithashtu rol në vitin 2018 duke e bindur Trumpin të tërhiqej prej saj.

Shumica e 440 kg uranium shumë të pasuruar që Irani vlerësohet se ka, mjaftueshëm për rreth 10 armë bërthamore, janë pasuruar që prej asaj kohe. Financial Times shkruan se Trump synon një pezullim të pacaktuar të pasurimit, kundrejt 15 viteve të Obamës. Por nëse korniza e Trumpit dështon të frenojë programin balistik të Iranit dhe të shkëpusë lidhjet e Iranit me përfaqësuesit e tij rajonalë, Netanyahu do ta urrejë pothuajse po aq shumë.

Ndërkohë, si SHBA ashtu edhe Izraeli përballen me zgjedhje më vonë këtë vit. Netanyahu është tepër dinak për të rrezikuar një fushatë pa mbështetjen e Trumpit. Por instinkti i vetëruajtjes së Trumpit ndoshta do ta ndalojë atë të rrezikojë viktima masive amerikane duke dërguar forca tokësore në Iran. Kështu, dilema e Netanyahut është e pjekur paraprakisht. E vetmja gjë me të cilën ai mund të llogarisë është se kushdo që do të vijë pas Trumpit ka të ngjarë të jetë shumë më pak miqësor./Financial Times

shba izrael donald trump

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë