LIVE UPDATES
Bota

Sa janë të realizueshme kërcënimet e Iranit për largim nga traktati bërthamor dhe bllokada në Hormuz?

Autoritetet izraelite kanë raportuar për 24 persona të vrarë, përfshirë civilë. Izraeli ka thënë se e ka nisur sulmin, sepse e ka kuptuar që Irani është javë, nëse jo ditë, larg posedimit të armës bërthamore. Irani hedh poshtë këtë pretendim dhe insiston që programi i tij bërthamor është për qëllime paqësore.

17 Qershor 2025, 07:30 Nga r.ll
Sa janë të realizueshme kërcënimet e Iranit për largim
foto ilustruese

IRAN- Mes një fushate ajrore përshkallëzuese izraelite kundër Iranit, sa shkojnë e shtohen thirrjet në Teheran për tërheqje të Iranit prej Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore (NPT) dhe mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, njërës prej rrugëve kryesore në botë për transportim të naftës.

Armiqtë e përbetuar kanë sulmuar njëri-tjetrin prej 13 qershorit, pasi Izraeli ka nisur sulm të pashembullt kundër qendrave bërthamore të Iranit, bazave ushtarake dhe zonave të banimit, me qëllim të dëmtimit të programit bërthamor të Teheranit dhe eliminim të udhëheqësisë së lartë ushtarake.

Shumë komandantë të profilit të lartë të Gardës Revolucionare Islamike dhe shkencëtarë bërthamorë janë vrarë në sulme. Ministria e Brendshme e Iranit ka thënë se si pasojë e sulmeve janë vrarë 224 njerëz, përfshirë fëmijë.

Autoritetet izraelite kanë raportuar për 24 persona të vrarë, përfshirë civilë. Izraeli ka thënë se e ka nisur sulmin, sepse e ka kuptuar që Irani është javë, nëse jo ditë, larg posedimit të armës bërthamore. Irani hedh poshtë këtë pretendim dhe insiston që programi i tij bërthamor është për qëllime paqësore.

Parlamenti i Iranit është duke çuar përpara një projektligj për tërheqje prej Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore, ka bërë të ditur zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baqaei, më 16 qershor. Zyrtarët iranianë janë duke kërcënuar edhe me mbyllje të Ngushticës së Hormuzit, nëse vazhdojnë sulmet.

Mirëpo, ekspertët paralajmërojnë se kërcënimet e Teheranit mund të jenë më tepër teatër politik, sesa ndonjë ndryshim i madh.

Tërheqja nga Traktati: Më shumë zhurmë sesa kafshim?

Ligjvënësi iranian i linjës së ashpër, Hamid Rasaee, ka thënë përgjatë fundjavës se nuk ka asnjë kuptim që shteti të jetë pjesë e Traktatit për Mospërhapje të Armëve Bërthamore, pasi ai ka dështuar që t’i mbrojë qendrat bërthamore iraniane prej sulmeve.

Një tjetër ligjvënës, Mohammad Mannan, ka thënë se një projektligj me prioritet të lartë do t’i dorëzohet parlamentit, me kërkesë për largim nga traktati.

Pavarësisht retorikës së nxehtë në Teheran, ekspertët kanë thënë se Irani ka pak mundësi që të largohet aq shpejt.

“Tani për tani, Irani nuk duket se ka mundësi për t’u tërhequr prej Traktatit për Mospërhapje të Armëve Bërthamore, pavarësisht rritjes së presonit prej ligjvënësve të linjës së ashpër”, ka thënë Hamidreza Azizi, hulumtues në Institutin Gjerman për Çështje Ndërkombëtare dhe ato të Sigurisë, në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.

Edhe nëse Parlamenti e miraton projektin, ai duhet të miratohet nga Këshilli i Gardianëve. Pjesëtarët e këtij organi për mbikëqyrje kushtetuese në Iran emërohen - direkt apo indirekt - nga lideri suprem, Ajatollah Ali Khamelei, komandanti i përgjithshëm i ushtrisë, i cili e ka fjalën e fundit në të gjitha çështjet e mëdha shtetërore.

Azizi argumenton se tërheqja prej traktitit do ta shkatërronte mbrojtjen ligjore të Iranit.

“Deri më tani Teherani e ka mbrojtur veten në skenën ndërkombëtare me arsyetimin se veprimet e Izraelit janë të paligjshme. Largimi prej Traktatit për Mospërhapje të Armëve Bërthamore do ta dëmtonte krejtësisht në këtë drejtim”.

Më 2010, Khamenei e ka lëshuar një vendim ligjor – fatva – duke e shpallur gjë të “ndaluar” me rregullat e Islamit, përdorimin e armëve bërthamore, dhe kështu ka deklaruar se Irani nuk do t’i posedojë ato.

Zyrtarët iranianë e kanë përmendur shpesh këtë dekret si dëshmi që Republika Islamike nuk ka synim që t’i zhvillojë armët bërthamore.

Megjithatë, analistët argumentojnë se ky vendim ligjor nuk përbën pengesë serioze që Irani të posedojë bombë.

Ata besojnë se Irani mund të kryejë gjithë punën e nevojshme derisa vendimi të jetë në fuqi, dhe më pas Khamenei mund ta tërheqë atë në të ardhmen, nëse merret ndonjë vendim për të ecur përpara.

Baqaei ka thënë më 16 qershor se pavarësisht përpjekjeve legjislative për të iniciuar tërheqjen e Iranit nga traktati, Teherani nuk synon të ketë armë bërthamore.

Ngushtica e Hormuzit: Rreziqe të mëdha, shanse të vogla

Mediat dhe disa zyrtarë të linjës së ashpër e kanë përmendur sërish mundësinë e mbylljes së Ngushticës së Hormuzit – vendim që kërcënon gati një të pestën e furnizimeve botërore me naftë.

Megjithatë, Gregory Brew, analist i lartë për Iranin dhe çështje të naftës në Grupin e Euroazisë – me seli në Nju Jork – ka thënë se ky është një kërcënim që Teherani vështirë se do ta jetësojë.

“Mbyllja e Ngushticës është karta e fundit e madhe në duart e Iranit”, ka thënë Brew në disa përgjigje për Radion Evropa e Lirë.

“Ai mund të vendosë bllokadë ujore përmes raketave balistike me rreze të shkurtër, anijeve detare dhe minave”.

Mirëpo, tentimet për të bllokuar këtë ngushticë strategjike do të kenë pasoja të konsiderueshme, sikurse nxitja e “menjëhershme” e përgjigjes nga Shtetet e Bashkuara dhe Këshilli Bashkëpunues i Gjirit.

“Nëse lufta me Izraelin do të jetë shumë e dëmshme, lufta me Shtetet e Bashkuara dhe ato të Gjirit do të jetë edhe më e ashpër”, ka thënë Brew.

Në aspektin ekonomik, mbyllja e Ngushticës së Hormuzit do të dëmtonte edhe Iranin, sepse ai vetë e shfrytëzon për të eksportuar naftë, kryesisht në Kinë.

“Për aq kohë që kjo situatë të vazhdojë, nuk besoj se do të jetësohen këto kërcënime”, ka thënë Brew./REL

konflikti izrael-iran

Sondazh

Poll

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën