LIVE UPDATES
Bota

STUDIMI: Ndotja e ajrit nga lëndët djegëse fosile vret 5 milionë njerëz çdo vit

Kjo shifër përfaqëson një 61% mahnitëse të 8.3 milionë vdekjeve totale që i atribuohen ndotjes së ajrit të ambientit nga të gjitha burimet në vitin 2019. Studimi thekson përfitimet e rëndësishme shëndetësore që mund të realizohen duke zëvendësuar lëndët djegëse fosile me burime të pastra dhe të rinovueshme të energjisë.

1 Dhjetor 2023, 11:10 Nga a.l
STUDIMI: Ndotja e ajrit nga lëndët djegëse fosile vret 5
Gazet fosile

Një studim shqetësues zbulon statistika befasuese mbi ndikimin e ndotjes së ajrit të shkaktuar nga lëndët djegëse fosile. Hulumtimi i ri vlerëson se 5.1 milionë vdekje shtesë ndodhin çdo vit në mbarë botën për shkak të kësaj çështjeje.

Kjo shifër përfaqëson një 61% mahnitëse të 8.3 milionë vdekjeve totale që i atribuohen ndotjes së ajrit të ambientit nga të gjitha burimet në vitin 2019. Studimi thekson përfitimet e rëndësishme shëndetësore që mund të realizohen duke zëvendësuar lëndët djegëse fosile me burime të pastra dhe të rinovueshme të energjisë, shkruajnë mediat e huaja. 

Vlerësimi i vdekjeve nga ndotja nga karburantet fosile

Ndërsa ndotja e ajrit të ambientit njihet si një kërcënim i madh mjedisor për shëndetin dhe jetëgjatësinë, përcaktimi i saktë i vdekjeve në burime specifike të ndotjes së ajrit ka qenë një detyrë komplekse me rezultate të ndryshme në studimet në mbarë botën.

Në përgjigje të kësaj sfide, një ekip studiuesish ndërkombëtarë shpiku një model të ri. Ky model synonte të llogaritte si normat e përgjithshme ashtu edhe ato specifike të vdekshmërisë të lidhura me ndotjen e ajrit të lidhur me lëndët djegëse fosile. Për më tepër, ai vlerësoi avantazhet e mundshme shëndetësore të miratimit të politikave që kalojnë nga lëndët djegëse fosile në alternativa të energjisë së pastër dhe të rinovueshme. 

Ky ekip kreu analizën e tyre duke përcaktuar tepricën e vdekjeve (numërimi tejkalon numrin e pritur në një afat kohor të caktuar). Ata përdorën gjetjet e studimit të Barrës Globale të Sëmundjeve 2019 , të dhënat mbi grimcat e imta nga satelitët e NASA-s , statistikat e popullsisë dhe simulimet e avancuara në kiminë atmosferike, aerosolet dhe faktorët e rrezikut për vitin 2019. Analiza e tyre përfshinte katër skenarë të ndryshëm.

Në skenarin fillestar, ata hipotezuan një eliminim të plotë të emetimeve nga lëndët djegëse fosile. Skenarët e dytë dhe të tretë konsideruan reduktimin e ekspozimit përkatësisht me 25% dhe 50%, si hapa drejt eliminimit të plotë të karburanteve fosile. Skenari përfundimtar parashikonte heqjen e të gjitha burimeve të ndotjes së ajrit të shkaktuara nga njerëzit , duke lënë si kontribuues vetëm elementë natyrorë si pluhuri i shkretëtirës dhe zjarret. 

Studimi zbuloi se në vitin 2019, numri global i vdekjeve i lidhur me ndotësit e ajrit të ambientit si grimcat e imëta dhe ozoni arriti në 8.3 milionë, me lëndët djegëse fosile përgjegjëse për 61% të këtyre vdekjeve (5.1 milionë). Ky numër përfaqëson 82% të totalit të vdekjeve të mundshme nga ndotja e ajrit që mund të shmangeshin nëse kontrolloheshin të gjitha emetimet e shkaktuara nga njeriu.

Ndikimi më i rëndësishëm i ndotjes së ajrit të ambientit u vu re në Azinë Jugore dhe Lindore, veçanërisht në Kinë, e cila përjetoi 2.44 milionë vdekje në vit, dhe Indi me 2.18 milionë. Mbi gjysma e këtyre vdekjeve (52%) ishin të lidhura me çështje të përhapura shëndetësore, duke përfshirë sëmundjet ishemike të zemrës (30%), goditjet në tru (16%), sëmundjet kronike obstruktive të mushkërive (16%) dhe diabetin (6%).

Përafërsisht 20% e vdekjeve nuk mund të kategorizoheshin në mënyrë specifike, por dyshohet se ato janë pjesërisht të lidhura me kushte si presioni i lartë i gjakut dhe sëmundjet neurodegjenerative, duke përfshirë Alzheimer dhe Parkinson. 

gazet fosile

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje