LIVE UPDATES
Bota

Studimi: Rrushi është kultivuar përpara 1100 vitesh

Gjetjet përfshijnë presa të mëdha vere dhe kana për ruajtjen e verës, dhe vlerësohet se prodhimi i verës ra gradualisht pas pushtimit mysliman të zonës në shekullin e VII pas Krishtit dhe kultivimi i rrushit rifilloi kryesisht nga vitet 1980 e tutje.

24 Qershor 2023, 17:46 Nga I.A
Studimi: Rrushi është kultivuar përpara 1100  vitesh
Fara rrushi

IZRAEL- Lidhja gjenetike midis dy varieteteve moderne të rrushit të bardhë dhe të kuq me varietetet e rrushit të kultivuara 1100 vjet më parë është krijuar nga një ekip ndërkombëtar kërkimor. Gërmimet e mëparshme në vendin arkeologjik të Abdat në shkretëtirën Negev në Izraelin jugor zbuluan një industri të lulëzuar të verës nga shekulli i 4-të deri në shekullin e 9-të pas Krishtit në këtë dhe në qytete të tjera të mëdha të kohës. Gjetjet përfshijnë presa të mëdha vere dhe kana për ruajtjen e verës, dhe vlerësohet se prodhimi i verës ra gradualisht pas pushtimit mysliman të zonës në shekullin e VII pas Krishtit dhe kultivimi i rrushit rifilloi kryesisht nga vitet 1980 e tutje.

Një tjetër gjetje e rëndësishme doli në dritë gjatë gërmimit: një grumbull i madh me fara rrushi në dyshemenë e një dhome të mbyllur. Farat u ruajtën relativisht mirë falë mbrojtjes nga efektet klimatike si temperaturat ekstreme, përmbytjet ose dehidratimi. Një ekip ndërkombëtar studiuesish nga Muzeu i Historisë Natyrore të Universitetit të Tel Avivit dhe Universiteti i Haifës, si dhe institucione të tjera në Francë, Danimarkë dhe Mbretërinë e Bashkuar, analizuan në Laboratorin Paleogenetics të Muzeut të Historisë Natyrore Steinhardt të Universitetit të Tel Avivit ADN-ja e 16 farave të lashta nga ky vend i veçantë arkeologjik, si dhe nga dy vende të tjera arkeologjike në shkretëtirën e Negevit (Sivta dhe Nesana), dhe gjithashtu nga një anije bizantine e mbytur në brigjet e Izraelit verior. Rezultatet më pas u krahasuan me bazat e të dhënave të hardhive moderne nga e gjithë bota.

Studimi është publikuar në revistën shkencore PNAS. Siç theksoi studiuesi Meirav Meiri, drejtues i Laboratorit të ADN-së së Kafshëve dhe Bimëve të Lashtë të Muzeut të Historisë Natyrore Steinhardt, në këtë laborator analizat kryhen në kushte të veçanta.

Në njëmbëdhjetë mostrat e farës, cilësia e materialit gjenetik ishte shumë e dobët për të lejuar përfundime përfundimtare. Nga pesë të tjerat, të gjitha nga Abdat, tre ekzemplarë u identifikuan që përgjithësisht i përkisnin varieteteve lokale. Dy mostrat me cilësi më të lartë, që datojnë rreth vitit 900 pas Krishtit, ishin ato që dhanë më shumë informacion, pasi u identifikuan se i përkisnin varieteteve specifike të rrushit që ekzistojnë edhe sot.

Fara e dytë, fara më e vjetër e rrushit e bardhë e identifikuar deri më sot, lidhet me varietetin e rrushit të bardhë Be'er që rritet ende në rërën e Palmachimit në bregdetin e Izraelit në vreshtat e mbetura që ndoshta u braktisën në mesin e shekullit të 20-të. Shumëllojshmëria, endemike e tokës së Izraelit, përdoret sot nga një punishte vere për të bërë një verë të bardhë të veçantë.

rrushi studimi per rrushin e lashte

Sondazh

Poll

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty