LIVE UPDATES
Bota

Votuesit kilianë kundërshtojnë me shumicë dërrmuese Kushtetutën e propozuar nga e majta në pushtet

Dokumenti u refuzua në të gjitha provincat e Kilit, por u përfshi edhe kryeqyteti i Santiagos, ku votuesit e kishin mbështetur në masë dërrmuese Boriçin dhjetorin e kaluar gjatë zgjedhjeve presidenciale. 

5 Shtator 2022, 10:21 Nga k.m.
Votuesit kilianë kundërshtojnë me shumicë dërrmuese
Foto ilustruese

SANTIAGO- Votuesit kilianë kundërshtuan me jehonë një kushtetutë të re, progresive në një referendum të dielën. Me pothuajse të gjitha fletët e votimit të numëruara, 62% e votuesve e hodhën poshtë propozimin me 38% vota pro. Kushtetuta e propozuar, e cila kishte mbështetjen e presidentit të majtë Gabriel Boriç, përfshinte 388 nene që do të zgjeronin ndjeshëm të drejtat sociale, do të rrisnin rregullimin mjedisor dhe do t'i jepnin qeverisë përgjegjësi më të gjerë për programet e mirëqenies sociale. Ai gjithashtu do të kishte siguruar barazi të plotë gjinore dhe do të kishte shtuar vende të caktuara për përfaqësuesit vendas.

Dokumenti u refuzua në të gjitha provincat e Kilit, por u përfshi edhe kryeqyteti i Santiagos, ku votuesit e kishin mbështetur në masë dërrmuese Boriçin dhjetorin e kaluar gjatë zgjedhjeve presidenciale. Boriç iu përgjigj humbjes në një fjalim të drejtpërdrejtë televiziv drejtuar kombit pas mbylljes së votimit të dielën.

"Sot populli i Kilit ka folur dhe e ka bërë këtë me zë të lartë dhe qartë. Ata na kanë dhënë dy mesazhe. E para është se ata e duan dhe vlerësojnë demokracinë e tyre… E dyta është se populli i Kilit nuk ishte i kënaqur me kushtetutën e propozuar dhe, për këtë arsye, ka vendosur të refuzojë në mënyrë të qartë në votime,"- tha Boriç.

Kushtetuta aktualisht në fuqi u shkrua nën diktaturën e Augusto Pinochet, i cili sundoi Kilin me grusht të hekurt nga viti 1973 deri në vitin 1990. Përkrahësit e kushtetutës së re donin një shkëputje nga e kaluara autoritare e Kilit dhe një dokument që pasqyronte interesat e komuniteteve që, sipas ndaj tyre, ishte injoruar.

Ndryshimi i propozuar u iniciua në vitin 2020 kur presidenti i atëhershëm Sebastien Piñera thirri një referendum për krijimin e një kushtetute të re mes trazirave sociale dhe pakënaqësisë popullore të shkaktuar nga një rritje e tarifave të metrosë në tetor 2019.

Pse ndryshon Kushtetuta?

Në tetor 2020, më shumë se 78% e votuesve kilianë miratuan një propozim ndryshimin kushtetues dhe në qershor 2021, ata hodhën sërish votat e tyre për të zgjedhur anëtarët për një asamble kushtetuese. Asambleja Kushtetuese ishte e para në botë që kishte barazi të plotë gjinore dhe e para në historinë e vendit që përfshinte vende të caktuara për përfaqësuesit indigjenë.

Mbështetësit shpresonin se qëndrimi i saj progresiv do të reflektohej në një kushtetutë të re, të përditësuar.

Sipas profesorit të Universitetit të Kilit, Robert Funk, heqja e mbetjeve të së kaluarës të imponuara nga Pinochet ishin një shtytës kryesor për krijimin e një kushtetute të re.

“Kushtetuta ekzistuese në Kili u shkrua fillimisht në vitin 1980 nën diktaturën ushtarake të Augusto Pinochet. Që atëherë, ai u ndryshua shumë e shumë herë; por gjithmonë vihej në dyshim sepse ishte imponuar gjatë një diktature”, tha Funk.

Kushtetuta e dështuar do të kishte qenë një nga më progresivet në botë, duke i dhënë shtetit një rol të vijës së parë në sigurimin e të drejtave sociale.

Drafti vuri një theks të fortë në vetëvendosjen e vendasve dhe në mbrojtjen e mjedisit dhe do të kishte çmontuar sistemin shumë të privatizuar të të drejtave të ujit. Ajo kishte kërkuar barazi gjinore në të gjitha institucionet dhe kompanitë publike, si dhe sanksiononte respektin për diversitetin seksual. Ai parashikoi gjithashtu një sistem të ri kombëtar të kujdesit shëndetësor. Por projekti u bë shumë përçarës.

E djathta argumentoi se drafti do ta zhvendoste vendin shumë majtas, ose se ishte shumë ambicioz dhe i vështirë për t'u kthyer në ligje efikase. Në fillim të votimit, edhe disa nga mbështetësit e saj në të majtë kërkuan që të bëhen rregullime, me sloganin e tyre "mirato reformën".

Opozita është zotuar se do të nisë një proces të ri për rishkrimin e kushtetutës, duke u premtuar votuesve se e ardhmja do të pasqyrojë më mirë interesat e tyre./CNN

kili referendumi per kushtetuten ne kili

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje