LIVE UPDATES
Bota

Votuesit kilianë kundërshtojnë me shumicë dërrmuese Kushtetutën e propozuar nga e majta në pushtet

Dokumenti u refuzua në të gjitha provincat e Kilit, por u përfshi edhe kryeqyteti i Santiagos, ku votuesit e kishin mbështetur në masë dërrmuese Boriçin dhjetorin e kaluar gjatë zgjedhjeve presidenciale. 

5 Shtator 2022, 10:21 Nga k.m.
Votuesit kilianë kundërshtojnë me shumicë dërrmuese
Foto ilustruese

SANTIAGO- Votuesit kilianë kundërshtuan me jehonë një kushtetutë të re, progresive në një referendum të dielën. Me pothuajse të gjitha fletët e votimit të numëruara, 62% e votuesve e hodhën poshtë propozimin me 38% vota pro. Kushtetuta e propozuar, e cila kishte mbështetjen e presidentit të majtë Gabriel Boriç, përfshinte 388 nene që do të zgjeronin ndjeshëm të drejtat sociale, do të rrisnin rregullimin mjedisor dhe do t'i jepnin qeverisë përgjegjësi më të gjerë për programet e mirëqenies sociale. Ai gjithashtu do të kishte siguruar barazi të plotë gjinore dhe do të kishte shtuar vende të caktuara për përfaqësuesit vendas.

Dokumenti u refuzua në të gjitha provincat e Kilit, por u përfshi edhe kryeqyteti i Santiagos, ku votuesit e kishin mbështetur në masë dërrmuese Boriçin dhjetorin e kaluar gjatë zgjedhjeve presidenciale. Boriç iu përgjigj humbjes në një fjalim të drejtpërdrejtë televiziv drejtuar kombit pas mbylljes së votimit të dielën.

"Sot populli i Kilit ka folur dhe e ka bërë këtë me zë të lartë dhe qartë. Ata na kanë dhënë dy mesazhe. E para është se ata e duan dhe vlerësojnë demokracinë e tyre… E dyta është se populli i Kilit nuk ishte i kënaqur me kushtetutën e propozuar dhe, për këtë arsye, ka vendosur të refuzojë në mënyrë të qartë në votime,"- tha Boriç.

Kushtetuta aktualisht në fuqi u shkrua nën diktaturën e Augusto Pinochet, i cili sundoi Kilin me grusht të hekurt nga viti 1973 deri në vitin 1990. Përkrahësit e kushtetutës së re donin një shkëputje nga e kaluara autoritare e Kilit dhe një dokument që pasqyronte interesat e komuniteteve që, sipas ndaj tyre, ishte injoruar.

Ndryshimi i propozuar u iniciua në vitin 2020 kur presidenti i atëhershëm Sebastien Piñera thirri një referendum për krijimin e një kushtetute të re mes trazirave sociale dhe pakënaqësisë popullore të shkaktuar nga një rritje e tarifave të metrosë në tetor 2019.

Pse ndryshon Kushtetuta?

Në tetor 2020, më shumë se 78% e votuesve kilianë miratuan një propozim ndryshimin kushtetues dhe në qershor 2021, ata hodhën sërish votat e tyre për të zgjedhur anëtarët për një asamble kushtetuese. Asambleja Kushtetuese ishte e para në botë që kishte barazi të plotë gjinore dhe e para në historinë e vendit që përfshinte vende të caktuara për përfaqësuesit indigjenë.

Mbështetësit shpresonin se qëndrimi i saj progresiv do të reflektohej në një kushtetutë të re, të përditësuar.

Sipas profesorit të Universitetit të Kilit, Robert Funk, heqja e mbetjeve të së kaluarës të imponuara nga Pinochet ishin një shtytës kryesor për krijimin e një kushtetute të re.

“Kushtetuta ekzistuese në Kili u shkrua fillimisht në vitin 1980 nën diktaturën ushtarake të Augusto Pinochet. Që atëherë, ai u ndryshua shumë e shumë herë; por gjithmonë vihej në dyshim sepse ishte imponuar gjatë një diktature”, tha Funk.

Kushtetuta e dështuar do të kishte qenë një nga më progresivet në botë, duke i dhënë shtetit një rol të vijës së parë në sigurimin e të drejtave sociale.

Drafti vuri një theks të fortë në vetëvendosjen e vendasve dhe në mbrojtjen e mjedisit dhe do të kishte çmontuar sistemin shumë të privatizuar të të drejtave të ujit. Ajo kishte kërkuar barazi gjinore në të gjitha institucionet dhe kompanitë publike, si dhe sanksiononte respektin për diversitetin seksual. Ai parashikoi gjithashtu një sistem të ri kombëtar të kujdesit shëndetësor. Por projekti u bë shumë përçarës.

E djathta argumentoi se drafti do ta zhvendoste vendin shumë majtas, ose se ishte shumë ambicioz dhe i vështirë për t'u kthyer në ligje efikase. Në fillim të votimit, edhe disa nga mbështetësit e saj në të majtë kërkuan që të bëhen rregullime, me sloganin e tyre "mirato reformën".

Opozita është zotuar se do të nisë një proces të ri për rishkrimin e kushtetutës, duke u premtuar votuesve se e ardhmja do të pasqyrojë më mirë interesat e tyre./CNN

kili referendumi per kushtetuten ne kili

Sondazh

Poll

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit