LIVE UPDATES
Art&Argëtim

“Fasule me krimba të ziera në kazanin e naftës”, telat mes fëmijëve të pangrënë dhe bahçes së policëve në kampin

27 Gusht 2019, 09:40 Nga DOSJA
“Fasule me krimba të ziera në kazanin e naftës”,

TEPELENË– Kujtimet e të mbijetuarve nga kampi i Turanit dhe Tepelenës, ku uria bënte kërdinë mes fëmijëve, pleqve dhe grave që nuk mundeshin t’i ngopnin, edhe pse e hiqnin nga goja racionin e tyre. Ndërsa policët, i shihnin pas gardhit, hanin shalqinj dhe u hidhnin lëkurat pasi ua kishin gërryer tulin

Uria ishte një nga personazhet kryesorë të jetës së të internuarve në kampin e Turanit dhe të Tepelenës. Fëmijët nuk flinin kurrë të ngopur me racionin e bukës dhe fasulet me krimba, të ziera në kazanin e naftës. Aq më pak nënat, që, pasi kishin ngarkuar dru gjithë ditën, e hiqnin nga goja edhe atë racion për t’ua dhënë fëmijëve. Kur shtriheshin për të fjetur, ata nuk kërkonin përralla, por bukë. Por bukë nuk kishte më, dhe nënat u tregonin përralla: “Ja dhe pak. Do dalë nëna të shkojë te furra e bukës”.

Simon Mirakaj, i cili ka kaluar 45 vite në internim, në programin “Studio e hapur” të Eni Vasilit, bisedë që është publikuar më pas në librin “Zëra nga Errësira” të gazetares, botim i UET Press, rrëfen me detaje për këtë shoqëruese të pandarë të viteve të kaluara në Turan dhe Tepelenë. Kampi ishte i rrethuar; të afërmit, sidomos për familjet nga Veriu, e kishin shumë të vështirë të vinin deri në Tepelenë për t’u sjellë ushqime, ndaj nuk mbetej thuajse asnjë mundësi për t’i shpëtuar urisë. Gratë këpusnin ndonjë ìfrut të egër që mund të gjenin rrugës kur ktheheshin të ngarkuara me dru, fëmijët përvidheshin poshtë telave me gjemba për të këputur gjethe e bimë që në kushte të tjera nuk do i hante kush, sepse ishin shumë të hidhura, por mesa duket uria ishte më shumë. Dhe këto fshehurazi. Nëse i kapnin, ndëshkoheshin.

Kështu ndodhi me një djalë 7 vjeç, Zef Mirakaj, që, siç tregon Klora Mirakaj Merlika, motra e tij, në “Zëra nga errësira”, kishte shkuar të shiste një palë tuta që e ëma dhe e gjyshja i kishin bërë me leshin e jastëkëve të sjellë nga Berati, ku kishin qenë të internuar fillimisht. Kishte blerë pak miell me paratë e siguruara dhe po kthehej në kamp, por polici që e kapi, e lidhi 7-vjeçarin pas betonit të çezmës, jashtë gardhit dhe e la aty si dënim. Kur ra nata, zhurma e stërpikave të ujit, e trembte fëmijën që thërriste: “Po më hanë shtrigat”, ndërsa e gjyshja, e ëma dhe e motra, pas gardhit, mundoheshin ta qetësonin. Kështu ndodhi dhe me Eugen Merlikën, siç ka treguar ai në botimin e AIDSSH “Kampi i Tepelenës Dëshmitë e të mbijetuarve”, që vetëm pse gjuajti me guralec një derr, i cili as e ndjeu goditjen, polici e mbylli gjithë natën në bodrum, ku fëmija duhet të qëndronte vetëm në errësirë, me frikën nga “gogoli”, ndërsa gjyshja, jashtë, mundohej ta qetësonte duke i thënë që nuk kishte gogol. Por nuk ishte koha dhe vendi i duhur për të shfuqizuar legjendat që të rriturit u tregojnë fëmijëve për t’i trembur. Ndoshta në librat  e historisë nuk mund të shkruhet për shtriga dhe gogolë, por askush nuk mund të thotë që ata nuk i kanë torturuar fëmijët në kampin e Tepelenës.

Për ta thjeshtuar: nga një anë ishte uria dhe nganjë anë ishin policët. Fëmijët nuk kishin nga të shkonin. Sigurisht të gjithë do mendonin se duhej të zgjidhnin si drejtim policët. Ata ishin njerëz dhe çdo njeri përballë një fëmije të uritur, nuk rri duarkryq, por siç dëshmojnë të mbijetuarit, disa nuk ishin të tillë. Simon Mirakaj, tregon për gazetaren Eni Vasili në “Zëra nga errësira” që një nga situatat me të cilën përballeshin  në kampin e Tepelenës, edhe më e paimagjinueshme sesa kazani me lëngun e zi, ishte bahçja e policëve matanë gardhit me gjemba. Ajo ishte e mbushur në çdo kohë me prodhimet e stinës, lakra e presh në dimër, domate, speca, shalqinj e pjepra në verë. Mirëpo policët nuk u jepnin asgjë fëmijëve, që, pamja e frutave të pjekura ua kthente në torturë, urinë e pashuar. Ata prisnin këndej gardhit, të paktën për ndonjë lëkurë shalqiri, por edhe ato, policët i gërryenin sa i bënin të tejdukshme para se t’ua flaknin sikur ua hidhnin qenve. E megjithatë, tregon Simoni, sërish fëmijët shtyheshin e kacafyteshin, duke dërrmuar turinjtë përdhe, për t’i kapur.

Kampet ku do të shkonin më vonë nuk krahasoheshin me Turanin dhe Tepelenën për vuajtjen që u ka shkaktuar uria. Në kampet e Lushnjës, të rriturit mund të punonin e të paguheshin. Madje dhe të vegjlit punonin për t’u lehtësuar barrën më të rriturve dhe për të siguruar pak ushqim. Ishte një ndryshim i vogël dhe  i arritur me mundime tejet të mëdha, por për fëmijët dhe gratë që kanë përjetuar Tepelenën, ishte shumë. Sigurisht, pas asaj që i nxorën gjallë ata fëmijë që andej.

Simoni kujton që, ditën kur u thanë që do të shpërnguleshin nga kampi, e përjetuan si festë dhe vendi ku mësynë për të festuar ishte pikërisht bahçja e policëve. Kaluan telat dhe shkuan të hanin lakra. I hanin si të ishin bakllava. Këputën dhe morën dhe me vete.

Duhet të ketë qenë dimër, përderisa në bahçe kishte presh dhe lakra.  Në një realitet normal, fëmijët hanin vërtet bakllava.

Marrë nga Kujto.al

(a.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

dikur dikur femijet ne kampin e tepelenes kampi i tepelenes te internuarit femijet ne kampin e tepelenes kampi i tepelenes te internuarit

Sondazh

Poll

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit